.
Mamy 12 435 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Mieszkanie w tajemnicy wykupione przed rozwodem

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 21.10.2016

Toczy się sprawa o podział majątku. W czasie trwania małżeństwa i wspólności majątkowej mąż wykupił mieszkanie swojej matki, wyremontował i zakupił wyposażenie. Ja wiedziałam tylko o środkach przekazanych przez męża na remont tego mieszkania, zaś o zakupie całego mieszkania dowiedziałam się później, całkiem przypadkiem. Otóż wniosłam do sądu o podanie historii rachunku męża na czas trwania wspólności majątkowej. Między innymi udostępniono kopię zakupu drogiej szafy i wszystkiego się domyśliłam. Chciałabym uzyskać zwrot połowy wartości tej szafy oraz połowy wartości mieszkania w oparciu o uchwałę SN z dnia 7 lipca 1971 r. Jestem w posiadaniu aktu notarialnego i znam cenę wykupu mieszkania. Jaką podać w sądzie wartość tego mieszkania – rynkową czy cenę wykupu? Były mąż jest tam stale zameldowany i były dokonywane jakieś dwie czynności dotyczące aktu notarialnego, ale pełnomocnik męża, mimo nalegań, nie udostępnia przedmiotowego aktu. Czy mogę jeszcze wystąpić o rozliczenie zakupu wyposażenia i remontu? Mam tylko zeznanie świadka, a wartości nie znam.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wskazuje Pani, że w czasie trwania małżeństwa Pani mąż wykupił mieszkanie swojej matki, wyremontował i zakupił wyposażenie. Nie podaje Pani jednak, czy wykupione mieszkanie należy do męża, czy też do jego matki (czy widnieje w akcie notarialnym jako właściciel, czy jedynie sfinansował z majątku wspólnego wykup mieszkania przez jego matkę). Tu konieczne byłoby wyjaśnienie tej kwestii.

 

Jak Pani zapewne wie, kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

 

Stosownie do art. 31 § 1 K.r.o. – „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny)”.

 

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

„1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych”.

 

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Zgodnie z art. 33 tej ustawy – „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.”

 

Jak więc z tego wynika, jeśli mieszkanie należące uprzednio do matki Pani męża zostało wykupione na jego nazwisko (on jest właścicielem tego mieszkania) i nastąpiło to w trakcie trwania wspólności majątkowej, to wtedy na zasadzie ogólnej prawo własności tego mieszkania wejdzie do majątku wspólnego. W takim wypadku mieszkanie należałoby wyceniać według stanu z czasu ustania wspólności majątkowej, a cen z daty orzekania o podziale. Wtedy też w cenę mieszkania zostałyby uwzględnione remonty i wyposażenie (jeżeli zostanie udowodnione, właśnie świadkami, kto remonty finansował i kupował wyposażenie oraz z jakich źródeł).

 

Inna sytuacja wystąpi moim zdaniem, jeśli Pani mąż, w czasie trwania wspólności, z majątku wspólnego sfinansował wykup mieszkania oraz remont i jego wyposażenie. Ważne, czy miał w tym względzie Pani zgodę. Wtedy bowiem powinna Pani żądać rozliczenia jedynie tych nakładów, abstrahując od wartości rynkowej samego mieszkania. Majątek wspólny w tym wypadku doznał uszczerbku w postaci:

 

  • sfinansowania z majątku wspólnego wykupu lokalu na rzecz osoby trzeciej (niejako darowizna na rzecz osoby trzeciej);
  • sfinansowania wyposażenia oraz remontu mieszkania należącego do osoby trzeciej.

 

Tylko takich sum można moim zdaniem żądać w tym wypadku, nawet jeżeli w przyszłości taki lokal będzie należał do Pani byłego męża (na skutek darowizny lub dziedziczenia).

 

Jak już wspomniałem, sam fakt nakładów, ich finansowania oraz zakresu i wartości musi Pani udowodnić, za pomocą świadków oraz biegłego z zakresu wyceny nieruchomości. Sam biegły nic Pani nie pomoże, jeżeli wyceni nakłady, a sąd nie będzie przekonany, że tych nakładów dokonał Pani były mąż z majątku wspólnego.

 

W tym wypadku powinna Pani zgłosić wierzytelność wchodzącą do majątku wspólnego, udowodnić jej wysokość oraz wnosić o przyznanie jej na rzecz Pani męża ze spłatą na Pani rzecz. W ten sposób powinna Pani odzyskać połowę przeznaczonych środków na rzecz majątku osoby trzeciej.

 

To Pani jako żądająca podziału w tym zakresie powinna udowodnić, że taki majątek wspólny (nieruchomość bądź wierzytelność) istnieje. Nie ma co zwlekać, bowiem sądowy podział majątku wspólnego powinien obejmować całość majątku, a jedynie z ważnych powodów może być ograniczony do części. Inaczej rzecz wygląda, jeśli chodzi o umowny podział majątku wspólnego, który może objąć zarówno cały ten majątek, jak i być ograniczony do jego części.

 

Generalnie więc w toku sprawy o podział majątku dochodzić można ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym, zwrotu wydatków, nakładów i innych świadczeń z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub z majątku osobistego na rzecz majątku wspólnego albo rozstrzygnięcia sporu między małżonkami, czy poszczególna rzecz lub prawo wchodzi w skład majątku wspólnego.

 

Po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o podziale majątku wspólnego, uczestnik nie może dochodzić roszczeń, o których była mowa w wyżej.

 

Sąd w sprawie o podział majątku powinien ustalić skład i wartość majątku wspólnego oraz jego podział. Sąd z urzędu ustala skład i wartości majątku wspólnego. W toku tego postępowania ustalić winno się roszczenia między małżonkami podlegające rozliczeniu przy podziale majątku wspólnego, powstałe w czasie trwania wspólności oraz po jej ustaniu.

 

Proszę pamiętać także o tym, że zgodnie z art. 45 K.r.o.:

 

„§ 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.”

 

W sprawie o podział majątku po ustaniu wspólności między małżonkami sąd ustala wartość nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków. O zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek zgłoszony w postępowaniu w pierwszej instancji.

 

Rozliczeniu podlegać może też zwrot długów związanych z majątkiem wspólnym, spłaconych wyłącznie przez jedno z małżonków z własnych środków po ustaniu wspólności małżeńskiej, a przed podziałem majątku wspólnego.

 

Rozliczeniu podlegają również wierzytelności z tytułu nakładów poczynionych przez małżonków na rzecz należącą do osób trzecich.

 

Wskazana przez Panią uchwała bardziej niż do Pani stanu faktycznego (nakłady na rzecz osoby trzeciej) odnosi się do roszczeń z tytułu posiadania rzeczy. Jak słusznie wskazuje Sąd Najwyższy (uchwała SN z 7 lipca 1971 r., III CZP 35/71, OSNCP 1972, nr 1, poz. 4) rozliczeniu podlegać mogą też wzajemne roszczenia z tytułu posiadania rzeczy, pobranych pożytków i innych przychodów za okres od ustania wspólności małżeńskiej do czasu podziału majątku.

 

Do opisanego stanu faktycznego ma bardziej zastosowanie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1973 r. III CZP 65/73, zgodnie z którą:

 

„1. Jeżeli w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność z tytułu nakładów dokonanych przez małżonków na nieruchomości należącej do osoby trzeciej, a żaden z małżonków nie wyraża zgody na przyznanie mu tej wierzytelności w całości, sąd dokonuje podziału majątku w ten sposób, że każdemu z małżonków przyznaje ułamkową część wierzytelności, bez oznaczenia jej wartości.

2. Osoba trzecia, będąca dłużnikiem takiej wierzytelności, nie jest osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. i nie może być uczestnikiem postępowania o podział majątku wspólnego”.

 

Powyższe potwierdza również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1987 r. III CZP 3/87, zgodnie z którą pominięcie w postanowieniu o podziale majątku wspólnego małżonków wierzytelności z tytułu nakładów poczynionych z tego majątku – w czasie trwania wspólności majątkowej – na nieruchomość stanowiącą własność osoby trzeciej nie pozbawia żadnego z małżonków (byłych małżonków) możliwości dochodzenia połowy tej wierzytelności.

 

W najnowszym orzecznictwie wskazuje się, że roszczenie o zwrot nakładów dokonanych przez małżonków z majątku wspólnego w czasie trwania wspólności ustawowej na nieruchomość stanowiącą własność osoby trzeciej wchodzi w skład majątku wspólnego i jako prawo podmiotowe (wierzytelność) powinno było być objęte postanowieniem o jego podziale (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 1970 r., III CZP 18/70, OSNCP 11197111, nr 2, poz. 18 z dnia 19 grudnia 1973 r., III CZP 65/73, OSNCP 1974, nr 10, poz. 164 i z dnia 11 maja 1978 r., III CZP 103/77, OSNCP 1979, nr 1, poz. 4.). Nieobjęcie tego roszczenia postanowieniem o podziale skutkuje utratą możliwości późniejszego zgłoszenia tego roszczenia przez jedno z małżonków w stosunku do drugiego (art. 567 § 3 K.p.c. w zw. z art. 618 § 2 i 3 K.p.c., art. 686 K.p.c. i art. 688 K.p.c.).

 

Koniecznie więc musi Pani zgłosić przedmiotowe roszczenia na tym etapie sprawy.

 

Proszę zauważyć, że rozliczeniu podlega też równowartość rzeczy lub praw objętych wspólnością, które zostały zbyte przez jednego z małżonków po ustaniu wspólności małżeńskiej, oraz równowartość rzeczy wspólnych utraconych np. w wyniku zniszczenia, za które weszło do majątku odszkodowanie (uzasadnienie uchwały SN z 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4-5, poz. 60).

 

Rozliczeniu podlega również równowartość rzeczy wspólnych zbytych w sposób rozmyślny i nieuzasadniony ze szkodą dla drugiego małżonka (uchwała SN z 27 października 1967 r., III CZP 73/67, OSNCP 1968, nr 7, poz. 116).

 

Skoro na rachunku bankowym męża jest ujęty wydatek na zakup szafy do owego mieszkania, to oczywiście wpłatę taką należy rozliczyć. To, że Pani mąż dokonał wpłaty na mieszkanie swojej matki, musi zostać udowodnione. Same twierdzenia na ten temat nie wystarczą. Do tego potrzebni są świadkowie, chyba że Pani mąż przyznaje się do tych wpłat.

 

Najważniejsze jest, kto widnieje w akcie notarialnym, fakt zameldowania tam Pani byłego męża nie ma znaczenia i nie dowodzi, że to od niego pochodziły środki na wykup. Jeżeli jego matka żyje, proszę powołać ją na świadka.

 

Skoro były dwa uzupełnienia aktu notarialnego jeszcze w czasie, kiedy mieliście Państwo wspólność majątkową, ale pełnomocnik męża ich nie dołącza, proszę zawnioskować do sądu o żądanie przesłania aktu notarialnego.

 

Podkreślam, że mimo iż Pani zna zakres prac remontowych, to jeżeli Pani były mąż nie przyzna tego przed sądem, trzeba to będzie udowodnić (najpierw wypisać w piśmie sądowym), a następnie powołać świadków na te okoliczności. Wartość obliczy biegły, jeżeli rzeczywiście te nakłady zostaną udowodnione.

 

Jeżeli nie wiedziała Pani o remontach i zakupie wyposażenia, to oczywiście może Pani żądać połowy wydatków z tego tytułu.

 

Rozumiem, że w tym przypadku ważne jest dla Pani mieszkanie, bo cena jego jest wyższa, jednak jeżeli mąż nie widnieje na tym akcie lub widnieje już po ustaniu wspólności, to moim zdaniem możliwe będzie jedynie dochodzenie nakładów na remonty i wykup, a nie wartości lokalu jako składnika majątku wspólnego.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • siedem - I =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »