.
Mamy 13 183 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Mąż nie płaci alimentów, mimo to darował swoje udziały w domu

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 22.02.2010

Jestem w trakcie rozwodu. Sąd wydał postanowienie o zabezpieczeniu na 1500 zł, zadłużenie u komornika wynosi ponad 15 000 zł, a mąż wyzbywa się wspólnego majątku – darował swojej siostrze 1/2 naszego domu za dożywocie. Czy jest szansa na unieważnienie takiej darowizny? Trwa sprawa o podział majątku, ale już nie ma się czym dzielić, bo większość rzeczy sprzedał komornik. Chcę wnieść sprawę o zniesienie współwłasności, wyprowadziłam się już z domu. Co mogę zrobić w tej sytuacji?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

 

Natomiast według art. 37 § 1 K.r.io. zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:

  1. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków,
  2. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal,
  3. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa,
  4. darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

 

Ponadto § 2 art. 37 K.r.io. wskazuje, że ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.

 

Według art. 38 K.r.io., jeżeli na podstawie czynności prawnej dokonanej przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem.

 

Pisze Pani w pytaniu, że dom stanowił składnik majątku wspólnego małżeńskiego. Z powyżej przytoczonych przepisów wynika, że jeżeli w Państwa małżeństwie nie istniał ustrój rozdzielności majątkowej, to Pani mąż nie mógł skutecznie rozporządzić swoim udziałem we własności wspólnych przedmiotów wchodzących w skład majątku wspólnego małżeńskiego. Zakazy przewidziane w art. 35 K.r.io. mają moc bezwzględnie obowiązującą. Czynność prawna (np. zbycie udziału w przedmiocie wspólnym) dokonana z ich naruszeniem jest nieważna.

 

Inna sytuacja będzie miała miejsce w przypadku, gdy w Pani małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa mogła powstać w wyniku zawarcia umowy małżeńskiej majątkowej lub orzeczenia sądu. Jako że pisze Pani w pytaniu, że trwa sprawa o podział majątku wspólnego małżeńskiego, to oczywiste jest, że w Pani małżeństwie istniał ustrój rozdzielności majątkowej (podział majątku nie może być dokonany w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej).

 

W wyniku wprowadzenia ustroju rozdzielności majątkowej zastosowanie znajdzie art. 46 K.r.io. Zgodnie z tym przepisem „w sprawach nieunormowanych w artykułach poprzedzających od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku”.

 

Wskutek ustania wspólności ustawowej dotychczasowa wspólność majątkowa ulega przekształceniu ze wspólności łącznej we wspólność podobną do wspólności majątku spadkowego i zbliżoną do współwłasności w częściach ułamkowych.

 

Z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących wspólności majątku spadkowego, a które stosowane są do majątku wspólnego małżeńskiego po ustaniu wspólności majątkowej, istotne znacznie w Pani przypadku będzie miał art. 1035 K.c., zgodnie z którym jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.

 

Natomiast według art. 1036 K.c. spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W razie braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku.

 

Z powyższego przepisu wynika, że rozporządzenie udziałem w przedmiotach należących wcześniej do majątku wspólnego będzie bezskuteczne, jeżeli naruszałoby uprawnienia przysługujące Pani na podstawie przepisów dotyczących podziału majątku wspólnego.

 

O bezskuteczności rozporządzenia udziałem w majątku, który objęty był wspólnością ustawową, orzeka sąd w postępowaniu o podział majątku po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Tak więc w toku postępowania o podział majątku może Pani zażądać, by sąd uznał za bezskuteczne rozporządzenie przez męża swoimi udziałami w przedmiotach, które stanowiły składnik majątku wspólnego małżeńskiego.

 

Sąd uzna za bezskuteczne takie rozporządzenie udziałem (zbycie udziału we współwłasności domu), jeżeli stwierdzi, że rozporządzenie narusza uprawnienia przysługujące Pani na podstawie przepisów dotyczących podziału majątku wspólnego. Taka sytuacja z pewnością będzie miała miejsce w sytuacji, w której sąd w toku postępowania działowego, na żądanie jednego z małżonków, ustali nierówne udziały w majątku wspólnym małżeńskim.

 

Jako że mąż w chwili obecnej posiada zobowiązania wobec Pani z tytułu alimentów, a ponadto zbył udziały we własności nieruchomości na rzecz swojej siostry, to można by się zastanowić, czy mogłaby Pani – jako wierzyciel męża – zastosować tzw. skargę pauliańską w celu ochrony swoich interesów.

 

Stosownie do art. 527 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

 

Według art. § 2 art. 527 Kodeksu postępowania cywilnego czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

 

Pani mąż, wyzbywając się swoich udziałów w nieruchomościach, działał ze świadomością Pani (wierzyciela) pokrzywdzenia. Wskutek zbycia udziału w nieruchomościach spowodował, że nie jest Pani w stanie zaspokoić swoich roszczeń alimentacyjnych z tych udziałów.

 

W razie gdyby mąż przeniósł udział we współwłasności domu na rzecz swojej siostry w drodze darowizny, zastosowanie będzie miał art. 528 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

 

W takiej sytuacji musiałaby Pani – jako wierzyciel – w toku postępowania udowodnić jedynie, że Pani mąż działał w zamiarze pokrzywdzenia Pani jako wierzyciela w ten sposób, że wyzbywając się w drodze darowizny udziałów w majątku, który stanowił majątek wspólny, spowodował, że nie jest Pani w stanie wyegzekwować od niego swoich należności alimentacyjnych.

 

Jeżeli Pani mąż zawarł z siostrą umowę o dożywocie (umowa o dożywocie jest umową o odpłatne przeniesienie własności), to wówczas jako że ta czynność prawna byłaby czynnością prawną odpłatną, art. 528 Kodeksu cywilnego nie miałby zastosowania. W takiej sytuacji znaczenie miałoby domniemanie z art. 527 § 3, stosownie do którego jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

 

Jeżeli wystąpi Pani ze skargą paulińską, to siostra męża, która zawarła z Pani mężem umowę o odpłatne przeniesienie własności (dożywocie), musiałaby w sądzie udowodnić, że nie wiedziała o długach swojego brata. Jako dowody na obalenie tego domniemania mogłyby posłużyć np. zeznania innych członków rodziny, jednak mogłoby się to dla niej okazać trudne.

 

Jeżeli jako wierzyciel męża doprowadziłaby Pani do uznania za bezskuteczną umowy o przeniesienie udziału we współwłasności, którą to umowę mąż zawarł z siostrą, to będzie Pani mogła zaspokoić swoje roszczenia alimentacyjne z udziału męża w nieruchomości, tak jakby mąż nadal był jej współwłaścicielem – mogłaby Pani przeprowadzić postępowanie egzekucyjne z udziału w nieruchomości, mimo że mąż formalnie nie jest już współwłaścicielem nieruchomości, a siostra męża nie jest Pani dłużnikiem.

 

Do dochodzenia ochrony w razie niewypłacalności dłużnika w ramach skargi pauliańskiej w przepisach przewidziano termin pięciu lat od daty czynności dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli.

 

Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że może Pani ubiegać się o uznanie za bezskuteczne rozporządzenia udziałami w przedmiotach wchodzących wcześniej w skład majątku wspólnego w toku postępowania o podział majątku wspólnego (wskazując, że zbycie udziałów dokonane było bez Pani zgody i naruszało Pani uprawnienia wynikające z przepisów odnoszących się do podziału majątku) oraz może Pani zastosować skargę pauliańską. Zastosowanie skargi pauliańskiej będzie jednak możliwe, jeżeli zbycie udziałów w nieruchomościach nastąpiło w chwili, kiedy istniało już zobowiązanie męża do zapłaty alimentów (zaległości alimentacyjne), a sąd w toku postępowania o podział majątku wspólnego nie uzna za bezskuteczne takiego rozporządzenie udziałem.

 

To, jak uzasadnić konkretne wnioski, będzie można ocenić dopiero po dokładnym zapoznaniu się ze sprawą. Ważne będą takie okoliczności, jak chwila zbycia udziałów, wpisy do ksiąg wieczystych, inne składniki majątku wspólnego małżeńskiego, wcześniejsze wnioski, jakie złożono w toku postępowania o podział majątku, i wiele innych.

 

Jeżeli chodzi o to, że w chwili obecnej nie korzysta Pani z domu będącego współwłasnością, powoduje, że w toku postępowania podziałowego będzie Pani mogła żądać rozliczenia tzw. utraconych korzyści związanych z tym, że ze wspólnego prawa korzysta wyłącznie jeden ze współwłaścicieli (korzysta ponad swój udział). Wysokość roszczenia można obliczyć, biorąc za podstawę czynsz najmu, jaki mogłaby Pani uzyskać za wynajem domu. Mogłaby Pani zażądać zwrotu połowy czynszu, jaki uzyskałaby Pani w czasie, kiedy z własności korzysta tylko jeden ze współwłaścicieli. Rozliczeniu w toku postępowania podziałowego podlegają też nakłady na rzecz wspólną, pożytki z niej uzyskane, wydatki na tę rzecz itp.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 10 + 5 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl