Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Majątek małżonków – wspólny, osobisty, wkłady

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 05.03.2012

Kupiliśmy z mężem mieszkanie po zawarciu związku małżeńskiego, ale ze środków pochodzących od męża. Była to kwota 120 000 zł. Po 10 latach sprzedaliśmy je za kwotę 220 000 zł i wzięliśmy wspólnie kredyt na następne mieszkanie, za które zapłaciliśmy 300 000 zł (w akcie notarialnym figurujemy obydwoje). Jak może wyglądać podział wartości tego mieszkania po rozwodzie? Czy kwota 120 000 zł jest odrębnym majątkiem męża? Czy po sprzedaży poprzedniego mieszkania cała wartość należy do męża?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zacznę od wskazania, co jest majątkiem wspólnym i oddzielnym stosownie do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

 

„Art. 31. § 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
  4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.)”.

 

Skoro mieszkanie było kupione w czasie trwania małżeństwa, to stanowi ono co do zasady majątek wspólny. Tak samo środki uzyskane z jego sprzedaży są majątkiem wspólnym.

 

W razie zakupienia kolejnego mieszkania w czasie trwania małżeństwa także jest ono majątkiem wspólnym. Jego zakup sfinansowany został z pieniędzy pochodzących ze zbycia majątku wspólnego (poprzednie mieszkanie oraz kredytu wspólnie zaciągniętego).

 

Ocena, czy kwota 120 000 zł jest majątkiem osobistym męża, zależy od źródła pochodzenia tych pieniędzy.

 

Jeżeli były to pieniądze, jakie małżonek miał jeszcze przed zawarciem małżeństwa, to stanowiły one jego majątek osobisty.

 

Jeżeli pieniądze te pochodziły z jego wynagrodzenia otrzymanego w czasie trwania małżeństwa lub dochodów z jego działalności w czasie trwania małżeństwa, to stanowiły one majątek wspólny.

 

Stosownie do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

 

„Art. 45. § 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

 

§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

 

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego”.

 

„Z przeciwstawienia »powinności zwrotu« z »możnością żądania zwrotu« wynika, że o ile w drugim wypadku zwrot jest uzależniony od (wniosku), to w pierwszym wypadku jest on obowiązkiem małżonka, którego realizacja nie wymaga inicjatywy ani tego, ani drugiego z małżonków. Należy poza tym zauważyć, że przedmiotami majątkowymi, które wchodzą w skład majątku wspólnego (art. 31 § 1 k.r.o.) są, obok rzeczy, prawa, w szczególności wierzytelności z tytułu wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek innej osoby. Gdy tą osobą nie jest jeden z małżonków, wierzytelności te w sprawie o podział majątku wspólnego podlegają uwzględnieniu przy ustaleniu składu majątku podlegającego podziałowi” (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 03.04.1970 r., sygn. akt III CZP 18/70, OSNCP 1971, nr 2, poz. 18).

 

Przepisy mówią o obowiązku zwrotu nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty oraz o prawie żądania zwrotu nakładów poczynionych z majątku osobistego na majątek wspólny.

 

Nakłady z majątku wspólnego na majątek wspólny nie mieszczą się w żadnej ze wskazanych kategorii. Co do zasady są one ponoszone po połowie i w takiej proporcji powinny być dzielone.

 

Gdy nakłady ponoszone były w trakcie trwania małżeństwa, stanowią one nakłady z majątku wspólnego na majątek wspólny.

 

Stanowisko Sądu Najwyższego: „wartość nakładu z majątku odrębnego jednego z małżonków na ich majątek wspólny, polegającego na wpłacie dokonanej przez tego małżonka na wkład mieszkaniowy związany ze spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu odpowiada w chwili podziału tego majątku takiej części wartości spółdzielczego prawa do lokalu, jaką część stanowiła ta wpłata, w stosunku do całego wkładu mieszkaniowego” (uchwała SN z dnia 05.10.1990 r., sygn. akt III CZP 55/90, OSNC 1997, z. 4, poz. 48). Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w zakresie rozliczenia nakładów poczynionych z majątku odrębnego jednego z małżonków na ich majątek wspólny, w związku z budową domu lub nabyciem lokalu, gdy między chwilą dokonywania nakładów i chwilą orzekania o zwrocie nakładów zmieniła się wartość domu lub lokalu oraz przy podziale majątku, w skład którego wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu powstałe z przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu należącego do majątku odrębnego jednego z małżonków (uchwała SN z dnia 16.12.1980 r., sygn. akt III CZP 46/80, OSNCP 1981, z. 11, poz. 206 oraz postanowienie SN z dnia 26.01.1988 r., sygn. akt III CRN 475/87, OSNCP 1990, z. 4-5, poz. 64).

 

Taki sam sposób waloryzacji nakładu na nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w przypadku pokrycia z majątku odrębnego pełnej kwoty wymaganego wkładu budowlanego prowadziłby do wniosku, że zwaloryzowana wartość nakładu odpowiada rynkowej wartości spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w chwili dokonania podziału majątku wspólnego. Konsekwencją zastosowania tej metody przeliczenia nakładu byłaby konieczność uznania, że uczestniczka postępowania w niniejszej sprawie powinna zwrócić wnioskodawcy połowę wartości zwaloryzowanego nakładu z jego majątku odrębnego, czyli sumę 120 000 zł w odniesieniu do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

 

Zawarte w art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o dziale spadku, które z kolei nakazują stosowanie odpowiednio przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych, powoduje, że zgodnie z art. 212 § 2 Kodeksu cywilnego strona, która nie otrzymała w naturze części nieruchomości lub lokalu, ma prawo domagać się od tego, komu to prawo przypadło w całości, spłaty odpowiadającej jej udziałowi we współwłasności lub „wspólności" innego prawa.

 

Waloryzacja nakładu z majątku odrębnego na majątek wspólny wiąże się z bardzo istotną zmianą wartości należącego do stron wspólnie do chwili podziału majątku prawa majątkowego. Znaczące zwiększenie się wartości tego prawa powinno w pierwszej kolejności przypadać obojgu małżonkom jako wspólnikom tego prawa. Żadne z nich nie miało bowiem wpływu na wzrost wartości tego prawa związany z czynnikami obiektywnymi, a zwłaszcza sytuacją na rynku nieruchomości.

 

Na tle stosowania art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ugruntował się w judykaturze pogląd, że nakłady (wydatki) z majątku odrębnego (osobistego) na majątek wspólny należy rozliczyć w ten sposób, iż trzeba ustalić stosunek ułamkowy (procentowy) ich wartości do wartości nabywanego składnika majątkowego w chwili nabycia i tą relację „przenieść” na chwilę dokonywania podziału dorobku (zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16.12.1980 r., sygn. akt III CZP 46/80, OSNCP 1981, nr 11, poz. 206, z dnia 17.04.1989 r., sygn. akt III CZP 31/89, „Biuletyn SN” 1989, nr 4, s. 12, oraz z dnia 05.10.1990 r., sygn. akt III CZP 55/90, OSNCP 1991, nr 4, poz. 48).

 

Jeżeli małżonek w całości pokrył z majątku odrębnego (osobistego) cenę zakupu nieruchomości, to beneficjantem wzrostu wartości nieruchomości będzie w zasadzie tylko on. Gdy na mieszkanie poczynione były nakłady w związku z jego remontem (przygotowaniem do zbycia) za środki pochodzące z majątku wspólnego, beneficjentami powinni być obydwoje małżonkowie.

 

Kredyt zaciągany był wspólnie i stanowi on nakłady z majątku wspólnego na majątek wspólny. Są to spłacone raty oraz odsetki.

 

Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

 

„Art. 43. § 1.§ 2. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

 

§ 3. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym”.

 

W sytuacji, gdy kwota 120 000 zł pochodziła z oszczędności małżonka sprzed zawarcia małżeństwa, to stanowi ona jego nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny. Fakt, że zakup był poczyniony tylko przez małżonka, nie powoduje, że mieszkanie było jego majątkiem osobistym. Kwota ta przy następnych operacjach zawsze będzie stanowiła takie nakłady (z majątku osobistego na majątek wspólny).

 

W wyniku zbycia wartość tego mieszkania, a więc i majątku wspólnego wzrosła do kwoty 220 000 zł.

 

I tutaj powstaje pytanie, w jaki sposób ustalić udziały małżonków w tymże majątku wspólnym w opisanej sytuacji – pokrycie zakupu przez jednego z małżonków ze swego majątku osobistego.

 

Sąd raczej przyjmie ugruntowane zasady – ustali udział nakładów w pierwszym mieszkaniu poszczególnych małżonków (zakup, remonty itp.) oraz odniesie to do jego wartości w chwili zbycia.

 

Tak ustalona kwota stanowi dalej majątek osobisty jednego z małżonków. Cena uzyskana ze sprzedaży w pozostałym zakresie jest majątkiem wspólnym małżonków.

 

W tej części stanowi ona nakład z majątku wspólnego na majątek wspólny w postaci kolejnego mieszkania. Tak samo kredyt oraz odsetki są nakładami z majątku wspólnego na majątek wspólny.

 

W tymże mieszkaniu będą też nakłady małżonka z jego majątku osobistego na majek wspólny.

 

Przy podziale fakt ten będzie uwzględniany przez sąd.

 

Kwota 120 000 zł (pokryta z pieniędzy małżonka sprzed zawarcia małżeństwa) stanowić będzie jego nakład z majątku osobistego na majątek wspólny. Podlega ona rozliczeniu i zwrotowi. Istnieje możliwość jej zwaloryzowania przez sąd i ustalenie, że w chwili zbycia mieszkania była on wyższa, a nawet obejmowała całą cenę uzyskana ze zbycia mieszkania.

 

Podział wartości obecnego mieszkania może wyglądać następująco:

 

  1. co do zasady po połowie,
  2. zwrot nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny (od 120 000 zł do 220 000 zł),
  3. rozliczenie z uwzględnieniem powyższego.

 

Możliwe jest też, że małżonek więcej zarabiający zażąda ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym. Będzie w stanie wykazać, że jego dochody były znacznie większe i to z nich głównie powstawał majątek wspólny.

 

Ocena zasadności takiego żądania zależna jest jednak od sytuacji faktycznej w sprawie.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 7 plus IV =

»Podobne materiały

Płatność z góry – jak interpretować zapis umowy dotyczący terminów płatności?

Nie jest dla mnie jasny taki zapis w umowie: „... w wysokości 1000 zł, płatne z góry do dnia 15 każdego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku zwłoki z terminem płatności poczynając od dnia 15 maja 2011 r.”. Proszę o wyjaśnienie: czy „płatne z góry do dnia 15

 

Zwolnienie pracownika za niewykonywanie swoich obowiązków

Piszę w imieniu swojej firmy. Mamy pracownika, który sprawia problemy. Przed 2 miesiącami dostał naganę w formie pisemnej z wpisem do akt. Natomiast w ciągu ostatniego miesiąca wykorzystał wszystkie 4 dni urlopu na żądanie. Nie byłoby w tym może nic dziwnego, gdyby nie to, że nie powiadomił o tym an

 

Mąż zarabia dużo, żona mało – co ze wspólnym majątkiem?

Od 10 lat jestem żonaty, mamy jedno dziecko. Mieszkamy w domu odziedziczonym po moich rodzicach. Od pewnego czasu nie układa nam się w małżeństwie i żona cały czas mnie straszy rozwodem. Chyba byłbym skłonny jej ten rozwód dać, ale problem widzę w ewentualnym podziale majątku. Pracuję za granicą i d

 

Nielegalnie zdobyte dowody na zdradę użyte w sprawie rozwodowej

Żona zdobyła podstępem dowody na moją zdradę – włamała się na pocztę elektroniczną i skopiowała wiadomości, czyli zdobyła te dowody nielegalnie. Chce rozwodu z mojej winy, sąd zatwierdził te dowody. Co mogę teraz zrobić?

 

Przekazanie darowizny dla jednego z małżonków

Mój brat jest kawalerem, dobrze zarabia. Chce mi podarować 100 tys. zł na zakup mieszkania, ale tak, bym był wyłącznie jedynym właścicielem. Mam jednak żonę i wspólność majątkową z nią. Jak należy przeprowadzić tę sprawę? 

 

Salon kosmetyczny a sanepid

Mam swój salon kosmetyczny – manicure i pedicure i drobne zabiegi nieinwazyjne kosmetyczne. Lokal podnajmuję u fryzjera. Jest to małe pomieszczenie. Fryzjer jest głównym najemcą lokalu. Mam podpisaną umowę z fryzjerką na podnajem lokalu. Mamy wspólną poczekalnię i toaletę. Moje pytanie dotyczy

 

Usługi fryzjerskie opodatkowane ryczałtem stawką 8,5%

Podatnik założył działalność gospodarczą w 2017 r. oraz wystąpił do US właściwego ze względu na położenie zakładu (fryzjerskiego) wniosek o ustalenie wysokości opodatkowania w formie karty podatkowej. US rozpoczął postępowanie, które po kilku miesiącach skończyło się odmową. We wnioskach decyzji jes

 

Zwrot darowizny pieniędzy rodzicom w celu zabezpieczenia

Przekazaliśmy córce znaczna kwotę pieniędzy (ponad 400 tys. zł) w formie darowizny. Na przelewach było wyraźnie zaznaczone, iż jest to darowizna na rzecz córki (córka jest w związku małżeńskim = wspólnota majątkowa). Córka chciałaby zwrócić nam darowane pieniądze, abyśmy mogli zabezpieczyć je dla ni

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »