.
Mamy 12 973 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

List żelazny

Autor: Marcin Górecki • Opublikowane: 29.06.2012

Mój kolega od 7 lat przebywa za granicą. W Polsce ma założone dwie sprawy karne, w których jednak jest niesłusznie oskarżony. Jak może legalnie przyjechać do Polski i anulować wydane listy gończe? Jak starać się o list żelazny?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Art. 281 Kodeksu postępowania karnego (w skrócie K.p.k.) normuje podstawy wydania przez sąd okręgowy listu żelaznego. Odtwarzając desygnaty pojęciowe art. 281, należy uwzględnić, według słownika języka polskiego, że:

 

  • list żelazny – to swoisty glejt, forma asekuracji oskarżonego przed stosowaniem środka zapobiegawczego;
  • odpowiadać z wolnej stopy – odpowiadać, nie będąc pozbawionym wolności;
  • oświadczenie – wypowiedź będąca wyrazem czyichś przekonań, poglądów, stwierdzenie czegoś, pismo zawierające taką wypowiedź, stwierdzenie.

 

Wymaganie złożenia oświadczenia przez oskarżonego (art. 281 K.p.k.) nie oznacza, że organ procesowy nie mógłby wystąpić wobec niego, aby złożył on oświadczenie co do udzielenia mu listu żelaznego. Decyzja o wystąpieniu z tym oświadczeniem należy do oskarżonego. Nie można wymusić takiego oświadczenia.

 

Oświadczenie pisemne oskarżonego (art. 281 K.p.k.) może być przekazane za pośrednictwem obrońcy lub osoby trzeciej. Może ono być przekazane bezpośrednio do sądu właściwego do rozstrzygania w przedmiocie listu żelaznego albo też przesłane za pośrednictwem prokuratora czy policji. Powinno wówczas być przekazane sądowi. Dopuszczalne jest udzielanie listu żelaznego także w postępowaniu przygotowawczym. Zakłada się możliwość zobowiązania się oskarżonego do stawiania się również na wezwanie prokuratora.

 

List żelazny nie jest środkiem zapobiegawczym ani środkiem przymusu. Jest to forma asekuracji oskarżonego przed zastosowaniem środka zapobiegawczego. Stanowi gwarancję wydaną przez sąd okręgowy, że oskarżonego przebywającego za granicą nie pozbawi się wolności aż do prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Jest to rodzaj „umowy” zawartej między sądem okręgowym a oskarżonym przebywającym za granicą. „Umowa” polega na tym, że oskarżony zobowiązuje się stawić na każde wezwanie organu procesowego oraz że będzie przestrzegał określonych warunków, a miejscowo właściwy sąd okręgowy gwarantuje mu odpowiadanie z wolnej stopy.

 

List żelazny jako „umowa” składa się z dwóch oświadczeń: oskarżonego przebywającego za granicą, że gotów jest ponieść odpowiedzialność karną przed sądem polskim, i oświadczenia właściwego miejscowo sądu okręgowego, którego treścią jest zapewnienie oskarżonemu przebywanie na wolności, aż do prawomocnego ukończenia postępowania karnego, jeżeli oskarżony stawi się w terminie oznaczonym, nie będzie się wydalał bez pozwolenia sądu z obranego miejsca pobytu w kraju, nie będzie nakłaniał świadków do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny sposób nie będzie starał się utrudniać postępowania lub usuwać dowodów przestępstwa.

 

Gwarancyjny charakter listu żelaznego polega na tym, że sąd nie może go cofnąć, jeżeli oskarżony dopełnia obowiązków. List żelazny może być wydany tylko tym oskarżonym, którzy przebywają za granicą. List taki może wydać jedynie sąd okręgowy właściwy miejscowo. List żelazny sam w sobie, jako instytucja procesowa, nie jest środkiem zapobiegawczym, lecz nabiera cechy takiego środka dopiero w kumulacji ze złożeniem poręczenia majątkowego.

 

W judykaturze odrzucono koncepcję listu żelaznego jako środka zapobiegawczego. Uznano bowiem, że list żelazny nie jest środkiem zapobiegawczym sensu stricto, gdyż nie został wymieniony w ramach przepisów o tych środkach ani też nie został określony tym mianem. Trzeba zatem uznać, że jest on jednak środkiem procesowym spełniającym cele podobne jak środki zapobiegawcze. Gwarantuje on bowiem udział oskarżonego w toczącym się postępowaniu. Ponadto wchodzi on niejako w miejsce tymczasowego aresztowania. Skoro zaś jego wydanie może być uzależnione od złożenia poręczenia majątkowego, to bezsporne jest, że jest on przecież środkiem zapobiegawczym.

 

Procesowe oddziaływanie listu żelaznego ustaje z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania. Utrata mocy listu żelaznego oznacza, że oskarżony przestaje korzystać z gwarancji w nim określonej.

 

Organem uprawnionym do wydania listu żelaznego jest sąd okręgowy (art. 281 K.p.k.). Jest właściwy do podjęcia decyzji w tej kwestii zarówno w postępowaniu przygotowawczym, jak i sądowym. Kodeks postępowania karnego stanowi, że jest to sąd okręgowy właściwy miejscowo.

 

Listy żelazne dotyczyć mogą tylko osób przebywających za granicą; jeżeli oskarżony ukrywa się w kraju, należy go szukać; udzielanie mu w tym przypadku listu żelaznego byłoby sankcjonowaniem niedołęstwa władz policyjnych. Co innego, gdy oskarżony jest w innym kraju, dokąd władza nasza nie sięga, a wydanie w trybie międzynarodowym nie zawsze daje się przeprowadzić, choćby z powodu trudności odszukania przestępcy przebywającego za granicą.

 

„Obowiązujące przepisy kodeksu postępowania karnego upoważniają sąd wojewódzki do wydania listu żelaznego również w postępowaniu przygotowawczym” (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 1996 r., sygn. akt I KZP 14/96, PiP 1997/2/105-107 „Prokuratura i Prawo”, dodatek „Orzecznictwo” 1996/10/12).

 

„Przepisy regulujące instytucję listu żelaznego nie zawierają szczególnego przepisu dopuszczającego wniesienie zażalenia na postanowienie wydane w tej kwestii. Instytucja listu żelaznego nie podlega też zaliczeniu do środków zapobiegawczych, bowiem uregulowana została przepisami umieszczonymi w innym rozdziale, aczkolwiek może pozostawać z nimi w ścisłym związku (np. art. 241 k.p.k. z 1969 r., por. obecny art. 283 k.p.k.)” (postanowienie SA w Katowicach z dnia 20 września 1995 r., sygn. akt U II AKo 325/95, OSA 1996/3/9).

 

„Na postanowienie w przedmiocie listu żelaznego zażalenie nie przysługuje. List żelazny nie jest bowiem środkiem zapobiegawczym, a innym środkiem przymusu” (postanowienie SA w Krakowie z dnia 22 czerwca 1996 r., sygn. akt II AKz 88/96, „Prokuratura i Prawo”, dodatek „Orzecznictwo” 1996/7-8/24).

 

„Przepis art. 409 k.p.k. z 1969 r. (por. obecny art. 459 k.p.k.) poddaje kontroli zażaleniowej tylko określone kategorie postanowień i oczywiste jest, że do żadnej z nich nie należy postanowienie odmawiające wydania listu żelaznego. Dopuszczalności zażalenia nie przewidują przepisy rozdziału 25 k.p.k. z 1969 r. (por. obecny rozdział 30 k.p.k.) regulujące instytucję listu żelaznego, z wyjątkiem przypadku, gdy wydanie listu żelaznego uzależnione zostało od złożenia poręczenia majątkowego, które jest jednym ze środków zapobiegawczych (w tej części zażalenie przysługuje na mocy art. 212 § 1 k.p.k. z 1969 r., por. obecny art. 252 k.p.k.; obecny k.p.k. w art. 284 § 2 dopuszcza możliwość wniesienia zażalenia w określonych przypadkach odnośnie listu żelaznego – przyp. F.P.). Postanowienie o odmowie wydania listu żelaznego nie zamyka również drogi do wydania wyroku, bowiem nie kończy ono postępowania w danej sprawie i przed danym sądem” (postanowienie SA w Katowicach z dnia 3 kwietnia 1996 r., sygn. akt U II AKo 116/96, OSA 1997/1/2).

 

„List żelazny zapewnia oskarżonemu pozostawanie na wolności aż do prawomocnego ukończenia postępowania, jeżeli oskarżony:

 

1) będzie się stawiał w oznaczonym terminie na wezwanie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym – także na wezwanie prokuratora,

2) nie będzie się wydalał bez pozwolenia sądu z obranego miejsca pobytu w kraju,

3) nie będzie nakłaniał do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób starał się utrudniać postępowanie” (art. 282 § 1 K.p.k.).

 

Wydanie listu żelaznego można uzależnić od złożenia poręczenia majątkowego.

 

Mając na uwadze powyższe, a przede wszystkim wynikającą z treści Pana pytania wątpliwości co do winy kolegi, jak i kwalifikację zarzucanego czynu, można wskazać, iż przy jednoczesnym oświadczeniu, że jeżeli Pana kolega będzie w sposób należyty wywiązywał się z nałożonych obowiązków, tj. będzie się stawiał w oznaczonym terminie na wezwanie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym – także na wezwanie prokuratora, nie będzie się wydalał bez pozwolenia sądu z obranego miejsca pobytu w kraju (należy liczyć się z obowiązkiem krótkotrwałego pobytu w Polsce), nie będzie nakłaniał do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób starał się utrudniać postępowanie – jest bardzo duża szansa na uzyskanie listu żelaznego. Jednocześnie wskazać należy, że nikt nie jest w stanie dać Panu 100% uzyskania listu żelaznego. Należy się liczyć z obowiązkiem przebywania w Polsce do czasu prawomocnego zakończenia sprawy.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I minus osiem =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl