Mamy 10 755 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Koniec przekazywania przez spółki nieruchomości wspólnikom w ramach optymalizacji?

Autor: Aleksander Słysz • Opublikowane: 05.02.2016

Czy przekazanie przez spółkę z o.o. nieruchomości udziałowcowi w zamian za nabycie przez spółkę udziałów w celu ich umorzenia stanowi dostawę towarów?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Od lat przyjmowało się, niemal jednolicie, iż wynagrodzenie rzeczowe w postaci np. przeniesienia przez spółkę z o.o. prawa własności nieruchomości na udziałowca (wspólnika) za umorzone udziały nie podlega podatkowi od towarów i usług. Takie stanowisko prezentowały w przeważającej większości również sądy administracyjne. Przykładem może być wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2012 r.[sygn. I FSK 1010/11] czy też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2015 r. [sygn. I FSK 1814/13], w którym czytamy, że: „w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wypłata wynagrodzenia w postaci rzeczowej (niepieniężnej), dokonywana w ramach instytucji prawa handlowego, jaką jest dobrowolne umorzenie udziałów, nie stanowi dostawy towarów i pozostaje poza zakresem zastosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług”. Sąd argumentował, że:

 

„Porównując tezy zawarte w orzeczeniach TSUE z opisem zdarzenia zawartym we wnioskach o udzielenie interpretacji indywidualnych, uznać należy, że umorzenie akcji nie stanowi działalności gospodarczej skarżącej spółki i w tym zakresie trudno przyznać spółce statusu podatnika VAT także w związku z wypłatą wynagrodzenia w postaci niepieniężnej za umorzone akcje. Opodatkowanie opisanego wygrodzenia za umorzone udziały, mającego postać przeniesienia własności nieruchomości, wydaje się także kłócić z konstrukcją podatku od towarów i usług. Podatek VAT jest podatkiem obrotowym, który ma dotyczyć konsumpcji, co przejawia się z jednej strony w jego neutralności dla podatnika, a z drugiej, w faktycznym obciążeniu tym podatkiem finalnego odbiorcy – konsumenta. Konstrukcja podatku od towarów i usług, oparta na systemie odliczania podatku naliczonego z wcześniejszej fazy obrotu, jest nastawiona na czynności powstałe w obrocie gospodarczym, w związku z którymi powstaje wartość dodana. Za taką czynność trudno jednak uznać wypłatę wynagrodzenia za umorzone udziały w trybie art. 199 k.s.h.”.

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Niestety dla podatników, bez jakiejkolwiek zmiany w prawie materialnym, uległa całkowicie zmianie (w dużej mierze utrwalona) wykładnia prawa podatkowego w przywołanym zakresie. Kwestią do rozważenia jest ewentualne naruszenie zasad pewności prawa i ochrony interesów toku (np. w przypadku ekspektatyw), które spowodowane może zostać uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2015 r. podjętą w składzie 7 sędziów NSA [sygn. I FPS 6/15]. Tu zaznaczyć należy, że jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłania się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu – tak właśnie stało się w przedmiotowej sprawie. Przywołana uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednak nie tylko w danej sprawie wiążąca, ale na mocy art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U.2012.270 ze zm.], jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Innymi słowy mamy tu do czynienia ze związaniem sądów administracyjnych dokonaną wykładnią, w pewnym sensie można o tego typu uchwałach myśleć jak o znanych z systemów anglosaskich precedensach, w rodzimej literaturze określa się je niekiedy mianem precedensów faktycznych.

 

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale sygn. I FPS 6/15 NSA uznał: „Przyjęcie, że przekazanie wspólnikowi przez spółkę nieruchomości w zamian za nabyte od tego wspólnika udziały w celu ich umorzenia nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT naruszałoby zasadę powszechności, wynikającą z art. 1 ust. 2 Dyrektywy 112, która to zasada jest jedną z głównych zasad podatku od wartości dodanej, a także stawiałoby w sytuacji korzystniejszej wspólnika, który otrzymuje towar (nieruchomość), od spółki, w stosunku do podmiotu niebędącego wspólnikiem. Ten ostatni podmiot bowiem nabywając nieruchomości od spółki zobowiązany byłby do poniesienia ciężaru podatku VAT. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie całego obrotu, stosowanie jednolitych zasad opodatkowania na danym rynku bez względu na to, skąd towar pochodzi, a także wymóg obciążenia podatkiem każdego obrotu niezależnie od tego przez kogo on jest wykonywany (vide Dyrektywa VAT 2006/112/WE, Komentarz, Wydawnictwo UNIMEX 2010 s. 32). To ostanie stwierdzenie, ze względu na to, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają transakcje dokonywane w warunkach obrotu profesjonalnego, nie ma odniesienia do transakcji dotyczących majątku osobistego, co jednak w tym przypadku nie występuje. W sytuacji zatem, gdy przekazane towary zostały nabyte przez spółkę do celów jej działalności gospodarczej, to transakcja przekazania tych towarów udziałowcowi, odbywająca się także w ramach instytucji umorzenia udziałów, stanowi dostawę towarów zgodnie z art. 7 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT. (...) W konsekwencji na postawione w tej sprawie pytanie należy odpowiedzieć, że „przekazanie nieruchomości wspólnikowi w zamian za nabycie przez spółkę jego udziałów w celu ich umorzenia podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.)”.

 

Jak zatem z powyższego wynika, nawet przychylne podatnikom organy podatkowe na skutek podjętej w składzie 7 sędziów NSA uchwały z dnia 16 listopada 2015 r. [sygn. I FPS 6/15] zmienią kurs wydawanych do tej pory rozstrzygnięć, również wojewódzkie sądy administracyjne zmuszone będą skreślić dominującą do tej pory linię orzeczniczą. Z punktu widzenia podatników znika w pewnym sensie doskonałe narzędzie optymalizacyjne, problemem jednak jest, iż wiele transakcji dotyczących umorzenia udziałów w opisanych okolicznościach planowanych jest w wieloletnich perspektywach. Tak nagła i radykalna zmiana wykładni może naruszać chronione zasadami konstytucyjnymi prawa podatników, tu jednak ewentualna ochrona nie ma charakteru uniwersalnego i może zostać de facto przyznana jedynie w sprawach indywidualnych.

 

Niestety w omawianej uchwale sąd nie odniósł się do problemów, które rodzi dokonana przez niego wykładnia, jak np. sposób ustalenia podstawy opodatkowania w przypadku uznania za dostawę towaru przekazania przez spółkę z o.o. nieruchomości udziałowcowi w zamian za nabycie przez spółkę udziałów w celu ich umorzenia.



Stan prawny obowiązujący na dzień 05.02.2016

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »