.
Mamy 12 435 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Konflikt w rodzinie - cofnięcie darowizny i sprzedaż mieszkania we współwłasności

Autor: Katarzyna Bereda • Opublikowane: 05.07.2021 • Zaktualizowane: 05.07.2021

Jestem współwłaścicielką mieszkania z trójką moich dorosłych dzieci. Atmosfera w domu jest bardzo ciężka, dochodzi do konfliktów, nie mogę nawet „głośniej” oddychać. Doszłam do wniosku, że najlepiej byłoby sprzedać mieszkanie, aby każde z nas urządziło się po swojemu, a ja nikomu bym nie przeszkadzała. Niestety moje dzieci się na to nie zgadzają. Miałam również chatkę na wsi, którą im notarialnie darowałam, nawet bez wpisania dożywocia. I też napotykam na trudności, aby z niej skorzystać. W tej sytuacji chciałabym sprzedać mieszkanie i odzyskać chatkę. Za pieniądze ze sprzedaży zrobiłabym w domku na wsi remont i tam bym zamieszkała. Jak takie rozwiązanie przeprowadzić od strony prawnej? Naprawdę nie chcę dłużej z nimi mieszkać. Oczywiście chciałabym to zrobić „po dobroci”, ale nie wiem, czy dzieci wykażą dobrą wolę zważywszy na to że konflikt w rodzinie non stop narasta. 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Konflikt w rodzinie - cofnięcie darowizny i sprzedaż mieszkania we współwłasności

Cofnięcie darowizny

Jeżeli doszło z Pani strony do darowizny na rzecz dzieci i spotyka się Pani z niewdzięcznością z ich strony, może Pani w pierwszej kolejności skorzystać z instytucji cofnięcia darowizny. Zgodnie bowiem z treścią art. 898 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.): „Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności”. Pojęcie rażącej niewdzięczności odnosi się do takiego zachowania obdarowanego, które było skierowane przeciwko darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze (por. wyrok SA w Lublinie z 29.01.2013 r., I ACa 697/12, Legalis).

 

Wyłączone są zatem krzywdy wyrządzone darczyńcy w sposób niezamierzony przez czyny popełnione w uniesieniu bądź rozdrażnieniu, spowodowanym zachowaniem się lub działaniem darczyńcy (por. orz. SN z 02.03.1948 r., KrC 42/48, PiP 1948, Nr 7, s. 136; post. SN z 29.09.1969 r., III CZP 63/69, Legalis; wyrok SA w Krakowie z 20.12.2012 r., I ACa 1234/12, Legalis). Ustalenie niewdzięczności po stronie obdarowanego wymaga analizy motywów określonych zachowań wobec darczyńcy, m.in. ustalenia, czy nie były one powodowane lub wręcz prowokowane przez darczyńcę (por. wyrok SN z 30.09.1997 r., III CKN 170/97, Legalis; wyrok SA w Łodzi z 17.04.2013 r., I ACa 236/13, Legalis), a także jakie jest źródło konfliktu stron (por. wyrok SN z 09.10.2014 r., I CSK 556/13, Legalis). Por. wyrok SA w Warszawie z 22.11.2005 r. (VI Ca 527/05, Rej. 2005, Nr 11, s. 158 i n.), w którym wskazano, że incydentalne sprzeczki, tym bardziej sprowokowane, nie mogą być podstawą odwołania darowizny. Uznaje się także w orzecznictwie, że nie może być mowy o rażącej niewdzięczności, gdy obdarowany godzi w dobra darczyńcy nawet umyślnie, ale działania te nie wychodzą poza ramy zwykłych konfliktów rodzinnych w określonym środowisku (por. wyrok SA w Szczecinie z 14.04.2005 r., I ACa 60/05, OSA 2006, Nr 10, poz. 35; z glosą apr. M. Niedośpiała, OSA 2007, Nr 9, poz. 86, a także wyrok SA w Szczecinie z 17.10.2012 r., I ACa 536/12, Legalis, oraz wyrok SA w Rzeszowie z 11.10.2012 r., I ACa 262/12, Legalis). Przejawem naruszenia etycznego obowiązku wdzięczności jest pozostawienie darczyńcy bez koniecznej pomocy (zob. wyrok SA w Poznaniu z 15.02.1994 r., I ACr 684/93, Wok. 1994, Nr 11, s. 51). Rażąca niewdzięczność może również znajdować wyraz w pomawianiu darczyńcy przez obdarowanego wobec osób trzecich o postępowanie, które godzi w jego dobre imię (zob. wyrok SN z 12.05.1998 r., II CKN 729/97, Legalis).

 

Dobrowolne zwrócenie nieruchomości lub postępowanie sądowe o cofniecie darowizny

Z uwagi na powyższe, jeżeli zachowania dzieci objawiają się jako rażąca niewdzięczność, może Pani skorzystać z tej instytucji. Proszę wskazać dzieciom, iż w przypadku dalszego nagannego zachowania skieruje Pani do nich oświadczenie o cofnięciu darowizny. W przypadku ich zgody na odwołanie darowizny wystarczy, aby udali się Państwo do notariusza w celu zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości. W przypadku sporu i braku zgody dzieci, zasadna jest droga sądowa i powództwo w tym zakresie. Proszę także pamiętać, iż darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego. Materiałem dowodowym w postępowaniu o cofniecie darowizny mogą być zeznania: Pani, świadków, nagrania z dyktafonu itp.

 

Całkiem osobno wskazuję, że jeżeli posiada Pani udział w nieruchomości, może Pani go sprzedać – bez zgody dzieci, albowiem może Pani dowolnie rozporządzać swoim udziałem. Z doświadczenia jednak wiem, iż nie ma zbyt wielu chętnych, aby zakupić udział w przypadku współwłasności, więc może Pani napotkać trudności w sprzedaży.

 

Ustanowienie służebności osobistej i spłata udziału w mieszkaniu

Jeżeli chce Pani zamieszkiwać w „chatce”, może Pani wskazać dzieciom, aby na Pani rzecz ustanowiły tam służebność osobistą mieszkania i odkupiły od Pani udział w spornej nieruchomości poprzez zniesienie współwłasności i spłatę na Pani rzecz – co pozwoli Pani na remont „chatki” i zamieszkiwanie tam w ramach służebności.

 

Zgodnie z treścią art. 296 K.c. – nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista). Należy także podnieść, iż zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych. Zgodnie natomiast z art. 299 K.c. służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.

 

Ugodowe rozwiązanie rodzinnego problemu

Jak widać, sytuacja jest jak najbardziej do rozwiązania. Proponuję rozpocząć rozmowę od tego, iż w przypadku braku porozumienia i dalszego nagannego zachowania rozpocznie Pani procedurę cofnięcia darowizny. W przypadku dalszego sporu proponuję także zaproponować zniesienie współwłasności i przeniesienie Pani udziału w mieszkaniu na dzieci – w zamian za spłatę, za którą dokona Pani remontu. Dzieci powinny także na Pani rzecz ustanowić służebność osobistą mieszkania w „chatce”, co zapewni Pani tam dożywotnie zamieszkiwanie.

 

Podsumowując: może się Pani zdecydować albo na cofnięcie darowizny wymienionej „chatki”, albo na zniesienie współwłasności mieszkania ze spłatą. W przypadku uchylenia darowizny – właściwy jest sąd rejonowy lub okręgowy (w zależności od wartości przedmiotu sporu, a więc darowizny) miejsca zamieszkania pozwanych, wydział cywilny. W przypadku zniesienia współwłasności – sąd rejonowy położenia nieruchomości.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 2 + X =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »