Mamy 10 803 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komu należą się dochody z wynajmu przed załatwieniem sprawy spadkowej?

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 23.09.2019

Ja i mój brat byliśmy współwłaścicielami (udziały po połowie) nieruchomości, która jest wynajmowana na biuro. Brat kilka miesięcy temu zmarł. Udziały brata przypadają jego synowi. Do tej pory bratanek nie załatwił spraw spadkowych, dlatego mam pytanie: Komu należą się dochody z wynajmu? Czy przed sprawą spadkową synowi zmarłego należy się udział w dochodach za wynajem, czy dopiero po decyzji sądu lub po wpisie do księgi wieczystej? 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Fot. Fotolia

Komu należą się dochody z wynajmu przed załatwieniem sprawy spadkowej?

W świetle przedstawionego opisu część zagadnień prawnych jest niewątpliwa, zaś część wymaga wyjaśnienia.

 

Niewątpliwe jest to, że sprawy Pańskiego brata na tym świecie zakończyły się wraz z jego śmiercią – czyli wraz z otwarciem po nim spadku, w rozumieniu artykułów: 922 oraz 924 Kodeksu cywilnego (K.c.). Niewątpliwe jest także to, że Panu przysługuje udział w pożytkach z rzeczy wspólnej, np. z nieruchomości (art. 46 K.c.) – w stopniu właściwym Pańskim udziałom (art. 204 K.c.) we współwłasności (od art. 195 do art. 221 K.c.). Artykuł 207 K.c. stanowi: „Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną”.

 

Jak widać, pozostała część pożytków należy się aktualnemu współwłaścicielowi (aktualnym współwłaścicielom). Nieuregulowanie „spraw spadkowych” nie oznacza Pańskiego uprawnienia do „zachowania dla siebie” pozostałych pożytków; zwracam na to uwagę, ponieważ w sporach majątkowych (także w gronie rodzinnym) niekiedy angażowane są organa ścigania; zdarzają się (tytułem przykładu) twierdzenia o tym, że (jakoby) ktoś dopuścił się naruszenia Kodeksu karnego (K.k.). Sytuacje bywają różne, ale (na wszelki wypadek) warto zauważyć, że przestępstwami są (między innymi): przywłaszczenie (art. 284 K.k.) oraz wyłudzenie (art. 286 K.k.). Oczywiście, przez jakiś czas – najlepiej niezbyt długi – trzeba kierować sprawami nieruchomości wspólnej, ale proponuję unikać zarówno zwlekania z załatwieniem „spraw spadkowych” po Pańskim bracie, jak i wydawania cudzych pieniędzy (pożytków ponad Pańskie udziały we współwłasności, z odpowiednim uwzględnieniem nakładów).

 

Artykuł 925 K.c. brzmi: „Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku”. W świetle tego przepisu połowa udziałów we współwłasności (art. 204 K.c.) – czyli Państwa połowa – jest niewątpliwa. Niewątpliwe jest również przysługiwanie pozostałych udziałów komuś innemu, ale komu? Oto jest pytanie.

 

Daleki jestem od kwestionowania (być może nie tylko) Pańskich założeń co do tego, że spadkobiercą Pańskiego brata jest jego syn. Jednak ani Pan, ani ja nie mamy prawnych kompetencji (czyli zespołu obowiązków i uprawnień), by to oficjalnie sprawdzić. Być może Pan przedstawione przez siebie założenie oparł na przepisach o dziedziczeniu ustawowym (art. 931 i następne K.c.), w tym na artykule 931 K.c. Proszę zwrócić uwagę na potrzebę sprawdzania hipotez (nawet wydających się bardzo prawdopodobnymi) – co jest ogromnie ważne w sprawach majątkowych; dokonywanie rozliczeń z osobą nieuprawnioną może przyczynić się do różnych problemów (być może nie tylko z zakresu prawa cywilnego). Nie można wykluczyć pozostawienia testamentu (art. 941 i następne K.c.) przez Pańskiego brata. Może mieć miejsce (niekoniecznie co do całości spadku) dziedziczenie testamentowe. Warto pamiętać o pierwszeństwie przepisów o dziedziczeniu testamentowym (a więc i samej treści prawnie wiążącego testamentu) przed przepisami o dziedziczeniu ustawowym – artykuł 926 K.c. stanowi:

 

„§ 1. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.

§ 2. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

§ 3. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą.”

 

Chodzi o ważną okoliczność, więc należy odpowiednio szybko doprowadzić do oficjalnego stwierdzenia nabycia spadku. Stwierdzenia nabycia spadku w Polsce dokonuje się na drodze sądowej lub przez notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Opłata sądowa (za rozpatrzenie sprawy) w wysokości parudziesięciu złotych jest nawet dziesięciokrotnie niższa od kwoty taksy notarialnej (choć „droga notarialna” najczęściej jest szybsza); ponadto trzeba doliczyć pieniądze za pozyskiwanie odpisów dokumentów lub informacji (np. z notarialnego rejestru dokumentów) oraz honorarium dla ewentualnego pełnomocnika prawnego. Załatwienie niespornej sprawy spadkowej może trwać krótko na drodze sądowej; jeżeli przedstawi się sądowi wszystkie dokumenty – odpisy aktów stanu cywilnego oraz treść możliwego testamentu (o ile został sporządzony testament) – to postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadki może zostać wydane po przeprowadzeniu jednej rozprawy (gdy trzeba policzyć dokładnie udziały lub są inne szczegóły, to może dojść do odroczenia ogłoszenia postanowienia). Notariusz sporządza protokół dziedziczenia oraz akt poświadczenia w przypadkach niespornych. Można działać przez pełnomocnika (art. 98 i następne K.c.) – zwłaszcza na drodze sądowej, ponieważ stwierdzenie niesporności zagadnień spadkowych może wymagać osobistego stawiennictwa (potencjalnych) spadkobierców przed notariuszem. Jak widać, trudno znaleźć racjonalną przyczynę opóźnienia w uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku. Jeżeli Pański bratanek uważa się za spadkobiercę swego ojca, to niech swój status (spadkobiercy) udowodni. Być może Pan zdecydowałby się pomóc mu w „załatwianiu formalności”.

 

Pańskie udziały we współwłasności (zwłaszcza w przypadku potrzeby podejmowania decyzji co do przedmiotu współwłasności lub dokonywania rozliczeń) mogą uzasadniać zawnioskowanie przez Pana do sądu o stwierdzenie nabycia spadku – na rzecz spadkobiercy (spadkobierców) Pańskiego brata (czyli byłego już współwłaściciela). Ustawodawca taką możność przewidział w treści artykułu 1025 K.c.:

 

„§ 1. Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

§ 2. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.

§ 3. Przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia.”

 

W jednym z paragrafów ostatnio zacytowanego artykułu ustawowego sformułowano domniemanie prawne. Także to domniemanie (w powiązaniu z dotyczącymi współwłasności ważnymi zagadnieniami) mogłoby przemawiać za zawnioskowaniem przez Pana o stwierdzenie nabycia spadku – niezależnie od tego, kto jest spadkobiercą zmarłego brata. Pański ewentualny wniosek w tym zakresie mógłby zawierać wniosek szczegółowy o zobowiązanie spadkobiercy (spadkobierców) do zwrotu na Pańską rzecz kosztów i wydatków (np.: opłaty sądowej oraz opłat za wydanie odpisów aktów stanu cywilnego). Chodzi o uniknięcie sytuacji, w której Pan dokładałby do załatwiania spraw na cudzą rzecz; w staraniach o uzyskanie zwrotu kosztów sądowy duże znaczenie ma inicjatywa poszczególnych osób (stron lub uczestników sprawy cywilnej) – art. 109 i następne Kodeksu postępowania cywilnego.

 

Gdy nowy stan prawny – związany ze stwierdzeniem praw do spadku lub z ewentualnym działem spadku – zostanie ujawniony w księdze wieczystej, to również do Pana (jako współwłaściciela) będą odnosiły się dotyczące ksiąg wieczystych rozwiązania prawne (w tym domniemania prawne) z zakresu ustawy o księgach wieczystych i hipotece (np.: domniemanie wiary publicznej ksiąg wieczystych lub domniemanie znajomości wpisów w księdze wieczystej ujawnionych). Jeżeli spadkobierca (spadkobiercy) Pańskiego brata nie postara (nie postarają) się o ujawnienie w księdze wieczystej nowego stanu prawnego (związanego z dziedziczeniem po spadkodawcy), to Pan: albo wystąpi o ujawnienie tego stanu prawnego, albo będzie uprawniony żądać przedstawienia Panu odpisu prawomocnego (czyli z „klauzulą prawomocności”) odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku – ewentualnie wypisu (a nie kopii!) aktu poświadczenia dziedziczenia po spadkodawcy.

 

Decydowanie w sprawach współwłasności oraz rozliczenia pieniężne to ważne zagadnienia, więc trzeba dbać o przestrzeganie reguł prawnych. Ryzykowne dla Pana mogłoby być podejmowanie decyzji (zwłaszcza o wydatkach), a ponadto trzeba się rozliczać z pożytków.

 

Pan może zażądać (w sposób umożliwiający udowodnienie) od znanych Panu potencjalnych spadkobierców brata doprowadzenia do stwierdzenia nabycia spadku. W takim wezwaniu – np. w wysłanym listem poleconym (zapewne „za zwrotnym potwierdzeniem odbioru”) – można by wyznaczyć termin rozpoczęcia załatwienia sprawy na drodze sądowej. Oczywiście, w wezwaniu można by zawrzeć również inne treści, np. dotyczące ewentualnych „nadzwyczajnych” rozwiązań prawnych oraz związanych z tym kosztów, które prawdopodobnie obciążyłyby (docelowo) spadkobiercę (spadkobierców) Pańskiego brata. W aspekcie osobistym chodzi o zagadnienia delikatne, więc może się przydać użycie odpowiedniego do sytuacji tonu lub przejaw troski. Dobre relacje się przydają (nie tylko w rodzinie lub w związku ze współwłasnością), ale warto pamiętać o Pańskiej sytuacji prawnej (w tym o unikaniu ryzyka).

 

Jeżeli ktoś z potencjalnych spadkobierców jest niepełnoletni lub podlega opiece, to sprawy będą załatwiane przez jego przedstawiciela ustawowego, do którego należałoby skierować wezwanie.

 

W zakresie rozliczania pożytków z przedmiotu współwłasności (art. 207 K.c.), aktualny współwłaściciel (aktualni współwłaściciele) ma (mają) status analogiczny do statusu wierzyciela; Pan zapewne sprawy załatwia teraz, więc na Panu spoczywa obowiązek rozliczania się z aktualnym współwłaścicielem (aktualnymi współwłaścicielami). Ewentualne przedłużanie (się) niepewności w zakresie składu grona współwłaścicieli danej nieruchomości może uzasadniać zawnioskowanie przez Pana do sądu o wyrażenie zgody na wpłacanie odpowiedniej części pożytków do depozytu sądowego (zwłaszcza: od art. 465 do art. 470 K.c.). Artykuł 470 K.c. stanowi: „Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia”. Przepisy proceduralne o złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego zawarto w art. 692 i następnych K.p.c.

 

Przysługiwanie Panu połowy udziałów (art. 204 K.c.) we współwłasności może komplikować podejmowanie decyzji z zakresu zwykłego zarządu rzeczą wspólną (art. 201 K.c.); do podejmowania decyzji w sprawach poza ten zakres wykraczających niezbędna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli (art. 199 K.c.); w obu zakresach może wchodzić w grę decydowanie przez sąd – chodzi o tak zwane zastępcze oświadczenie woli (w rozumieniu art. 64 K.c.). Zwracanie się do sądu w poszczególnych sprawach może okazać się kłopotliwe, więc w grę mogłoby wchodzić zawnioskowanie przez Pana o ustanowienie Pana zarządcą rzeczy wspólnej (art. 203 K.c.). Taki wniosek (zwłaszcza zaaprobowany przez sąd) zapewne byłby mniej kłopotliwy od różnych wniosków z zakresu przepisów proceduralnych w sprawach spadkowych (art. 627 i następne K.c.) – np. od wniosku o: zabezpieczenie spadku lub o ustanowienie kuratora spadku.

 

Jak widać, ma Pan kilka możliwości działania w odnośnej sytuacji, w tym możliwości inspirowania potencjalnego spadkobiercy (potencjalnych spadkobierców) do załatwienia „spraw spadkowych”. Warto o tym pamiętać i przypominać właściwej osobie (właściwym osobom).

 

Proszę bardzo poważnie traktować całość pożytków i nakładów (art. 207 K.c.), do których zaliczają się zyski z wynajmowania określonych składników przedmiotu współwłasności.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • sześć plus 9 =

»Podobne materiały

Spadek w Polsce pozostały po Niemcu

Niedawno zmarł mój mąż, który był Niemcem. Dysponuję niemieckim aktem notarialnym dotyczącym podzielonego spadku po mężu. Z aktu wynika, że w zamian za spłatę jego dzieci z pierwszego małżeństwa uzyskam 100% praw do mieszkania kupionego przez męża w Polsce przed naszym ślubem. Czy muszę dokonyw

Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza

Mój tata zmarł w marcu 2011 r. Mama żyje, poza mną jest jeszcze brat i siostra. Ojciec pozostawił własnoręcznie napisany testament, który jest niejasny i wewnętrznie sprzeczny. Na przykład domek letniskowy ma zostać podzielony na dwie osoby z rodzeństwa, ale grunt – na trzy. Inny grunt ojciec

Prawa spadkowe osoby ubezwłasnowolnionej

Jakie prawa spadkowe po śmierci rodziców posiada osoba ubezwłasnowolniona przebywająca w ośrodku pomocy społecznej i posiadająca własną rentę, jeśli istnieje testament, wedle którego majątek dziedziczy jej rodzeństwo?
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »