.
Mamy 12 435 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Klauzula wyłączności i zakazu konkurencji – umowa franchisingu

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 01.04.2011 • Zaktualizowane: 17.08.2012

Chciałbym rozwiązać umowę franczyzy, jaką podpisałem z pewną firmą obuwniczą. W umowie mam klauzulę wyłączności i zakazu konkurencji (dołączam dokument). Zobowiązany jestem nie prowadzić w mojej miejscowości w promieniu 2 km od innego franczyzobiorcy podobnej sprzedaży. Jak mam to rozumieć? Czy nie mogę w całej mojej miejscowości, czy tylko w promieniu 2 km od innej podległej franczyzodawcy firmy? Nie ma tutaj innego sklepu tej sieci i raczej nie będzie – to małe miasteczko. Czy po rozwiązaniu umowy franchisingu prowadzenie przeze mnie sklepu o tym samym profilu będzie jej łamaniem, jeżeli firma, z którą łączyła mnie umowa franczyzy, zacznie prowadzić na przykład handel obwoźny i od czasu do czasu handlować w moim miasteczku obuwiem?

W umowie jest mowa o 24 miesiącach po jej rozwiązaniu, kiedy nie wolno mi prowadzić konkurencyjnej firmy, jak również podejmować pracy w takim przedsiębiorstwie, a ja w przepisach wyczytałem, że maksymalnie zakaz taki może obowiązywać przez rok. Jak mam to rozumieć? Za naruszenie zakazu grozi mi dotkliwa kara pieniężna, dlatego chciałbym mieć pewność co do tego, co mi wolno po rozwiązaniu umowy.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Umowa franczyzy ma charakter umowy nienazwanej, strony tworzą ją na zasadzie swobody umów – art. 3531 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

 

Nie oznacza to jednak, że zapisy umowne nie są w żaden sposób regulowane.

 

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wyłączenia określonych porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję – określającym warunki, jakie muszą być spełnione, aby porozumienia wertykalne zostały uznane za wyłączone spod zakazu, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, klauzule, których występowania w porozumieniu nie uznaje się za naruszenie art. 5 ustawy (klauzule dozwolone); klauzule, których występowanie w porozumieniu stanowi naruszenie art. 5 ustawy (klauzule niedozwolone) – „wyłączenie stosuje się do klauzul ograniczających konkurencję zawartych w porozumieniach wertykalnych, które w szczególności zobowiązują franchisobiorcę do nieangażowania się bezpośrednio lub pośrednio w działalność handlową podobną do działalności prowadzonej przez uczestników systemu dystrybucji franchisingowej na obszarze, na którym mógłby on konkurować z uczestnikami tego systemu, w tym z franchisodawcą; zobowiązanie to może trwać także po ustaniu stosunku umownego przez okres nieprzekraczający roku na obszarze, na którym franchisobiorca dotychczas wykorzystywał pakiet franchisingowy”.

 

Z kolei zgodnie z Rozporządzeniem Rady ministrów z dnia 19 listopada 2007 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję:

 

„§ 8. 1. Wyłączenia nie stosuje się do klauzul zawartych w porozumieniach wertykalnych, które:

 

1) bezpośrednio lub pośrednio zakazują konkurowania na czas nieokreślony lub dłuższy niż pięć lat, chyba że nabywca sprzedaje towary objęte porozumieniem w lokalu lub na terenie, których właścicielem, wieczystym użytkownikiem, dzierżawcą lub najemcą jest dostawca lub które dostawca wynajmuje lub dzierżawi od osób trzecich niezwiązanych z nabywcą, a okres trwania takiego zobowiązania nie przekracza okresu zajmowania przez nabywcę tego lokalu lub terenu; zakaz konkurowania, który jest w sposób milczący odnawiany po upływie pięciu lat, jest uważany za zawarty na czas nieokreślony;

2) bezpośrednio lub pośrednio zakazują dystrybutorom działającym w systemie dystrybucji selektywnej sprzedaży towarów tylko niektórych konkurentów dostawcy;

3) bezpośrednio lub pośrednio zakazują nabywcom wytwarzania, zakupu, sprzedaży lub odsprzedaży towarów po wygaśnięciu porozumienia, chyba że obowiązywanie takich klauzul:

a) dotyczy towarów uznawanych za substytuty towarów objętych porozumieniem oraz

b) jest ograniczone do lokalu lub obszaru, na którym nabywca prowadzi działalność w trakcie obowiązywania porozumienia, oraz

c) jest niezbędne do ochrony know-how przekazanego przez dostawcę nabywcy

— a czas ich obowiązywania jest ograniczony do jednego roku po wygaśnięciu porozumienia, z wyjątkiem możliwości nałożenia ograniczenia, które nie ma limitu czasowego na używanie i ujawnianie know-how niestanowiącego własności publicznej. (...)

 

§ 9. Do porozumień zawartych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, które nie spełniają warunków wyłączenia w nim określonych, stosuje się przepisy dotychczasowe, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2008 r.

 

Z kolei zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 marca 2011 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję:

 

„§ 12. Klauzulami, których występowanie w porozumieniu wertykalnym stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy, są klauzule, które bezpośrednio lub pośrednio zakazują:

1) konkurowania na czas określony dłuższy niż pięć lat lub na czas nieokreślony, chyba że nabywca sprzedaje towary objęte porozumieniem wertykalnym w lokalu lub na terenie, których właścicielem, wieczystym użytkownikiem, dzierżawcą lub najemcą jest dostawca lub które dostawca wynajmuje lub dzierżawi od osób trzecich niezwiązanych z nabywcą, a okres trwania takiego zobowiązania nie przekracza okresu zajmowania przez nabywcę tego lokalu lub terenu; zakaz konkurowania, który jest w sposób milczący odnawiany po upływie pięciu lat, jest uważany za zawarty na czas nieokreślony;

2) dystrybutorom działającym w systemie dystrybucji selektywnej sprzedaży towarów tylko niektórych konkurentów dostawcy;

3) nabywcom wytwarzania, zakupu, sprzedaży lub odsprzedaży towarów po wygaśnięciu porozumienia wertykalnego, chyba że obowiązywanie takich klauzul:

a) dotyczy towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty towarów objętych porozumieniem wertykalnym, oraz

b) jest ograniczone do lokalu lub terenu, na którym nabywca prowadzi działalność w trakcie obowiązywania porozumienia wertykalnego, oraz

c) jest niezbędne do ochrony know-how przekazanego przez dostawcę nabywcy

– a czas ich obowiązywania jest ograniczony do roku po wygaśnięciu porozumienia wertykalnego, z wyjątkiem możliwości nałożenia ograniczenia, które nie ma limitu czasowego na używanie i ujawnianie know-how”.

 

Oznacza to, że zapis dotyczący klauzuli wyłączności i zakazu konkurencji przez okres dłuższy niż rok jest nieważny, czyli traktowany jako niebyły. Podważając jego ważność, mógłby się Pan uchylić od umowy w tym zakresie – jednakże sąd może podjąć inny tok rozumowania, zgodnie z którym strony jednak chciały zawrzeć zapis o zakazie konkurencji i może ograniczyć go do roku.

 

Bez względu na to, zgodnie z dokumentem, który Pan dołączył, nie może Pan prowadzić konkurencyjnej działalności, tylko jeśli „przedsiębiorstwo to znajdowałoby się w tej samej miejscowości, co jeden ze sklepów Udzielającego lub stworzonej przez niego sieci franchisingowej”. Miejscem dla przedsiębiorstwa jest jego siedziba lub oddział wykazany we wpisie do ewidencji lub KRS. Nie jest to na pewno stoisko na targu czy handel obwoźny. Byłby to absurd, który wymuszałby na Panu natychmiastowe zaprzestanie prowadzenia działalności, gdy (kolokwialnie mówiąc) wjedzie do miejscowości samochód sieci franchisingowej.

 

Reasumując: jeżeli przyjmiemy, że obszar wyłączności dotyczy okresu trwania umowy, a punkt 3 umowy dotyczy okresu po jej ustaniu – może Pan prowadzić podobny sklep po rozwiązaniu umowy z franczyzodawcą, o ile on nie otworzy sklepu w Pańskiej miejscowości.

 

Prawo polskie umożliwia zawieranie takich klauzul na okres 12 miesięcy, klauzule na okres dłuższy są tzw. zakazanymi i można się na ten aspekt powołać w przypadku sporu sądowego.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • zero - 5 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »