Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kiedy pracownik może odmówić wykonania polecenia służbowego?

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 15.05.2015

Pracuję w jednostce budżetowej i jestem zastępcą głównego księgowego. Ostatnio zmieniła się główna księgowa; moja nowa przełożona wszystkie obowiązki przekłada na mnie. Mój własny zakres obowiązków jest obszerny, dlatego brakuje mi czasu na zrealizowanie wszystkich zadań. Mało tego, dzisiaj zleciła mi zrobienie planów wydatków budżetowych na dwa kolejne lata, a ja nie mam o tym pojęcia, bo robiła to moja poprzednia przełożona. Co więcej, podkreślała często, że ta czynność należy do kierownika jednostki. Odmówiłam i kazano mi przedstawić powód odmowy na piśmie. Obawiam się konsekwencji, dlatego proszę o opinię, kiedy zgodnie z prawem pracownik może odmówić wykonania polecenia służbowego? Czy przełożony może nakładać coraz to więcej obowiązków na jednego pracownika? Co mogę zrobić, żeby normalnie pracować w swoim zakresie obowiązków?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W pierwszej kolejności wskazać należy na treść art. 100 Kodeksu pracy (K.p.), zgodnie z którym pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.

 

Pracownik jest obowiązany w szczególności:

 

  1. przestrzegać czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy,
  2. przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku,
  3. przestrzegać przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych,
  4. dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę,
  5. przestrzegać tajemnicy określonej w odrębnych przepisach,
  6. przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego.

 

Jednym z podstawowych obowiązków pracownika jest zatem wykonywanie poleceń przełożonych. Rodzaj pracy może być określony albo przez wskazanie konkretnych powinności, albo wskazanie określonego stanowiska. Przy czym art. 94 ust. 1 K.p. stanowi, że obowiązkiem pracodawcy jest zaznajomienie pracownika z zakresem obowiązków. U niektórych pracodawców istnieje coś takiego jak zakres obowiązków na piśmie. Ten zakres jest przedstawiany bądź z chwilą zawarcia umowy o pracę (jako uzupełnienie tej umowy), albo jest przedstawiany później. Przy czym jeśli jest przedstawiany przy zawarciu umowy o pracę, jest jej częścią, natomiast jeśli potem pracodawca przedstawia zakres obowiązków i go rozszerza, to może powstać spór co do tego, czy taka jednostronna czynność pracodawcy zasługuje na ochronę i aprobatę. Zwykle w przypadku pracowników księgowych dochodzi tutaj do konfliktów (np. księgowy miał się zajmować tylko VAT-em, a okazuje się, że pracodawca dokłada mu obowiązków).

 

Obowiązki pracownika składają się na akta osobowe pracownika zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika. Wtedy pracownikowi (np. temu księgowemu) trzeba wyjaśnić, iż strony są związane rodzajem pracy, który określiły w umowie o pracę, natomiast zakres obowiązków ma jedynie charakter informacyjny i w ten sposób zwalnia to pracodawcę od obowiązku informowania pracownika za każdym razem o zakresie obowiązków.

 

Pracownik jest obowiązany wykonywać swoją pracę sumiennie i starannie. Sumienne wykonywanie pracy to subiektywny stosunek pracownika do pracy (oceniamy tutaj kwalifikacje pracownika, jego doświadczenie, uzdolnienia). Staranność natomiast dotyczy obiektywnych reguł (wiedzy, doświadczenia), pewnego obiektywnego standardu, który stawiamy przed pracownikiem.

 

Przepis ten wyznacza również granice podporządkowania pracowniczego. Te granice są oznaczone przez umówiony rodzaj pracy oraz przez przepisy prawa. Pracodawca w określonych sytuacjach może wydawać pracownikowi polecenia wykonywania innej pracy niż umówiona albo w innych warunkach.

 

Pracownik w ściśle określonych sytuacjach może odmówić wykonania polecenia pracodawcy. Polecenie wydane z przekroczeniem podporządkowania pracowniczego nie musi być wykonane, tzn. pracownik może odmówić jego wykonania. Polecenie stanowiące przestępstwo lub wykroczenie – wówczas pracownik musi odmówić wykonania takiego polecenia (potem nie może przed sądem się bronić przed rozwiązaniem umowy o pracę tym, że np. fałszował dokumentację pracowniczą na polecenie przełożonego). Ale jeśli polecenie jest wydawane w granicach podporządkowania pracowniczego i choćby jest wadliwe, to musi być przez pracownika wykonane. Zatem pracownik nie kontroluje poleceń wydawanych przez pracodawcę, nie może zamienić się w recenzenta tych poleceń, jeśli tylko odpowiadają one rodzajowi pracy.

 

Nieuzasadniona odmowa wykonania polecenia może stanowić podstawę wypowiedzenia Pani umowy o pracę lub w najgorszym wypadku podstawę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

 

Z jednej strony pracownik ma obowiązek wykonywania zgodnie z art. 100 poleceń przełożonych. Z drugiej strony to nie znaczy, że ma być całkowicie ubezwłasnowolniony w swoich decyzjach, ma też prawo do krytyki, do wyrażenia własnego zdania.

 

Z ciężkim naruszeniem obowiązków w tym zakresie będziemy mieć wtedy do czynienia, kiedy ta krytyka jest nieuzasadniona, nacechowana złą wolą, szkodząca dobremu imieniu pracodawcy – zdarzają się tacy pracownicy, którzy prawie codziennie piszą do różnych instytucji i nasyłają na pracodawcę różnego rodzaju kontrole i bywa, że żadnych naruszeń podnoszonych przez pracownika te kontrole nie potwierdzają. Ponadto stawiając pracodawcy, czy swym bezpośrednim przełożonym, takie czy inne zarzuty, należy zachować stosowaną formę. Nie może się to odbywać w formie wulgarnej, poniżającej przełożonego w oczach załogi, a przez to naruszającej dyscyplinę pracy.

 

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12.01.2005 I PK 145/04 wyraził stanowisko, że „ta krytyka przełożonych, która może przybrać formę ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych niekoniecznie musi nastąpić w czasie wykonywania pracy. W tym przypadku pracownik zarzucił członkom zarządu spółki kapitałowej działalność przestępczą – zarzuty okazały się nieuzasadnione – a uczynił to na posiedzeniu rady nadzorczej spółki. SN przyjął, że mimo że nie odbywało się to w czasie pracy, to jednak odbywało się to w okolicznościach, które naruszały porządek, naruszały autorytet tego organu zarządczego, a więc w jakiś sposób bezpośrednio wiązały się z funkcjonowaniem zakładu pracy pracownika, czyli z tą spółką”.

 

Nadto wskazać należy na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 11 czerwca 1997 r. I PKN 202/97, zgodnie z którym „zakłócenie spokoju i porządku w miejscu pracy oraz lekceważące i aroganckie wypowiedzi w stosunku do pełnomocnika pracodawcy, kwestionowanie jego kompetencji, odmowa wykonania polecenia oraz samowolne zabranie kluczy, pieczątek i dokumentów pracodawcy, stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 K.p. Jeżeli okoliczności uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 K.p. wystąpiły w kilku kolejnych dniach, to termin z art. 52 § 2 K.p. rozpoczyna bieg od dowiedzenia się przez pracodawcę o ostatniej z tych okoliczności”.

 

Konkludując wszystko powyższe, w chwili obecnej należy porównać zakres Pani obowiązków z zakresem obowiązków Pani przełożonej. W sytuacji gdyby w zakresie Pani obowiązków nie mieściło się sporządzenie planu wydatków budżetowych na lata przyszłe, w mojej ocenie może Pani odmówić wykonania polecenia.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • sześć plus 8 =

»Podobne materiały

Realizacja planu naprawczego

W mojej firmie pracodawca bardzo skupia się na realizacji planów naprawczych. Pracownicy otrzymują je w formie ustnej lub pisemnej; plany takie są właściwie niemożliwe do zrealizowania – a wtedy pracodawca swobodnie rozwiązuje z pracownikiem umowę. Czy pracownik może nie przyjąć takiego planu?

 

Odmowa wykonania polecenia służbowego

Mój pracodawca zaczyna współpracę z firmą prowadzącą działalność w Brazylii. Zamierza delegować tam pracowników na dwumiesięczne delegacje. Uważam, że to miejsce niebezpieczne i nie chcę tam wyjeżdżać. Czy mogę powołać się na jakiś przepis, odmawiając wykonania polecenia służbowego? Jeżeli nie, będę

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »