Mamy 11 826 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadku?

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 16.04.2015

30 lat temu mama mojej mamy podarowała w drodze darowizny rodzicom nieruchomość – swój dom. Babcia zmarła w 2010 r. i dopiero po jej śmierci dowiedzieliśmy się, że ten dom prawnie należy i do mamy, i do taty. Tata zmarł przed babcią, 20 lat temu (1993). Żyliśmy w przeświadczeniu, że tata nic nie miał, dlatego nie spieszno nam było przeprowadzać postępowania spadkowego po nim. Zrobiliśmy to dopiero w 2011 r. Spadkobiercami taty zostali: moja mama, ja, siostra oraz brat zmarły w 2005 r. Postępowanie spadkowe po bracie zakończyło się w styczniu 2013 r. Nigdy nie płaciliśmy żadnego podatku od spadku, a teraz chcielibyśmy sprzedaży tę nieruchomość i obawiam się problemów ze skarbówką. Jak wygląda nasz obowiązek podatkowy z tych spadków, czy zapłacimy podatek od sprzedaży tej nieruchomości? Czy nasz obowiązek podatkowy się nie przedawnił? Jeśli nie, to jaki podatek od spadku musimy zapłacić?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Skoro mama i tata otrzymali nieruchomość w darowiźnie, to zapewne weszła ona do ich majątku wspólnego. Oznacza to, że byli jej współwłaścicielami po połowie. W skład spadku po tacie weszła więc co najmniej połowa owej nieruchomości.

 

Najpierw spadek po bracie

 

W tym przypadku spadkobiercy nie zapłacą podatku od spadku, jeżeli są to: małżonka, zstępni (dzieci), wstępni (rodzice), pasierbowie, rodzeństwo, ojczym i macocha.

 

Stosownie bowiem do ustawy o podatku od spadków i darowizn:

 

„Art. 4a.1. Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

2) udokumentują – w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 – ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

2. Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.

3. W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

4. Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:

1) wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub

2) gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.”

 

Dla spadkobierców oznacza to konieczność zgłoszenia do US faktu spadkobrania po bracie (spadkodawcy) do dnia 15 sierpnia 2013 r. Zgłoszenie nie musi zawierać w sobie postanowienia o spadkobraniu – wystarczy wskazanie daty jego wydania oraz daty uprawomocnienia się.

 

W sytuacji, gdyby takie zgłoszenie nie zostało dokonane we wskazanym 6-miesięcznym terminie, wymierzony zostałby podatek tak jak dla spadkobierców I grupy podatkowej. Skala podatkowa w chwili obecnej wygląda następująco i odnosi się do spadku z roku 2012 w sytuacji niezgłoszenia tego faktu do US w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądowego:

 

Od nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej:

 

  • ponad 10 278 zł – 3%;
  • ponad 10 278 do 20 556 zł – 308 zł 30 gr i 5% nadwyżki ponad 10 278 zł;
  • ponad 20 556 zł – 822 zł 20 gr i 7% nadwyżki ponad 20 556 zł.

 

To tyle przy takim stanie wiedzy o spadkobiercach po bracie.

 

Spadek po tacie z 1993 r.

 

Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn przy nabyciu w drodze dziedziczenia powstaje z chwilą przyjęcia spadku (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Przyjęcie spadku następuje poprzez oświadczenie złożone w ciągu 6 miesięcy od dowiedzenia się o podstawie swego powołania do spadku. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie oznacza przyjęcie spadku.

 

W Pani sytuacji nastąpiło w dacie złożenia oświadczenia lub po upływie owych 6 miesięcy do złożenia oświadczenia – wskutek braku jakiegokolwiek oświadczenia w ustawowym 6-miesięcznym terminie.

 

Jednakże stosownie do art. 6 ust. 4, jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma. Jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia.

 

„Art. 6.1. Obowiązek podatkowy powstaje:

1) przy nabyciu w drodze dziedziczenia – z chwilą przyjęcia spadku;

(…)

4.Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia.”

 

US uznają w takiej sytuacji, że do powstania obowiązku podatkowego doszło po uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku i dążą do wymiaru podatku.

 

Coraz częściej jednak zdarza się, że wskutek odwołania sądy administracyjne orzekają, iż doszło do przedawnienia podatku i nie powinien on być ani liczony, ani egzekwowany.

 

Jeśli od chwili śmierci spadkodawcy (1993 r.) spadkobiercy nie złożyli deklaracji podatkowej w podatku od spadków i darowizn, to uznać należy, że nie powstało zobowiązanie podatkowe i nastąpiło przedawnienie możliwości powstania tego zobowiązania.

 

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 września 2008 r. (sygn. akt II FSK 819/07) stwierdził m.in.:

 

„(…) zastosowanie tegoż przepisu art. 6 ust. 4, otwierającego nowy termin przedawnienia dla obowiązku podatkowego, uzależnione jest od istnienia tegoż obowiązku podatkowego, z którym związany jest obowiązek zgłoszenia (...) w celu (...) opodatkowania.

 

NSA uznał, że US powinien ustalić moment powstania obowiązku podatkowego oraz ewentualne konsekwencje wynikające z upływu czasu co do istnienia tego obowiązku. W sprawie bezspornym jest moment powstania obowiązku podatkowego (1995) i termin przedawnienia – 5 lat. A więc obowiązek podatkowy przedawnił się najpóźniej wraz z upływem 2001 roku. W chwili powołania się na stwierdzenie nabycia spadku z 2013 roku obowiązek podatkowy nie jest już egzekwowalny, a więc nie mogła zadziałać dyspozycja z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn”.

 

Od końca roku kalendarzowego, w którym powstał pierwotny obowiązek podatkowy (1995), do uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie praw do spadku (2013) upłynęło ponad 5 lat. Upływ terminu przedawnienia powoduje utratę po stronie US prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość takiego zobowiązania – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 6 marca 2009 r. (sygn. akt I SA/Łd 1352/08).

 

Jednak US zechce zapewne dokonać wymiaru podatku – wskazując, iż zobowiązanie podatkowe może powstać niezależnie od tego, kiedy doszło do nabycia praw lub rzeczy w drodze darowizny lub spadku.

 

Do 31 grudnia 1989 r. obowiązywały cztery grupy podatkowe, zaś od 1 stycznia 1990 r. trzy; kryterium ich wydzielenia był i jest stosunek osobisty nabywcy do osoby, od której lub po której została nabyta własność rzeczy i prawa majątkowego. Każda grupa podatkowa ma trzy odrębne skale podatkowe i własne kwoty wyłączone z podstawy opodatkowania.

 

Natomiast przy spadkobraniu z 1993 r. – w istocie z powodu przedawnienia można by nie składać zeznań podatkowych od spadku, opierając się na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 marca 2009 (sygn. Akt I SA/Łd 1352/08).

 

Tutaj jednak, gdy US zażyczy sobie wglądu do postanowienia, to dowie się o stwierdzeniu nabycia spadku z roku 1993.

 

Generalnie należy liczyć się z tym, że US jednak dążyć będzie do ustalenia podatku od dziedziczenia z roku 1993. US dokona ewentualnego wymiaru podatku wg przepisów z roku 1993, nie bacząc na przedawnienie. A wtedy jedyna obrona to odwołanie oraz skarga do sądu administracyjnego w razie utrzymania decyzji w mocy.

 

Kwoty wolne od podatku

 

Obowiązuje od: 1991.09.14 (zmiana: Dz. U. 1991 r. Nr 82, poz. 368):

Art. 9. 1. Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę od jednej osoby własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

1) 26.400.000 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej,

2) 19.800.000 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej,

3) 13.200.000 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej, (…).”

 

Obowiązuje od: 1992.10.01 (zmiana: Dz. U. 1992 r. Nr 73, poz. 363):

Art. 9. 1. Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę od jednej osoby własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

1) 32.450.000 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej,

2) 24.340.000 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej,

3) 16.230.000 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej, (…).”

 

Obowiązuje od: 1993.07.03 (zmiana: Dz. U. 1993 r. Nr 59, poz. 271):

Art. 9. 1. Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę od jednej osoby własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

1) 39.755.000 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej,

2) 29.820.000 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej,

3) 19.890.000 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej, (…).”

 

Natomiast skala podatkowa od lipca 1993 r. jest dostępna w sieci – rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 czerwca 1993 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn.

 

Podatek zależy do wartości majątku spadkowego. A dodatkowo dochodzi jeszcze kwestia dewaluacji pieniądza, a więc i wartości majątku spadkowego jak i podatku.

 

Bez dokładnej znajomości ówczesnej sytuacji, stanu majątku spadkowego nie sposób nawet w przybliżeniu oszacować wielkości podatku.

 

Przy sprzedaży nieruchomości nie będzie żądnego podatku dochodowego, albowiem jej zbycie nastąpi po upływie 5 lat od nabycia (data śmierci taty).

 

Brat zmarł w 2005 r. – w tym przypadku także zbycie należącego do niego udziału będzie po upływie 5 lat od jego śmierci – nie ma więc podatku dochodowego po stronie spadkobierców dokonujących zbycia.

 

 

 

 

Opis stanu faktycznego z kwietnia 2013 r.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 1 - dziewięć =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki