Mamy 10 708 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kiedy można żądać orzeczenia separacji?

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 04.12.2007

Artykuł omawia przesłanki orzeczenia separacji oraz wyjaśnia różnicę w skutkach prawnych pomiędzy separacją a rozwodem.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Instytucję separacji do polskiego prawa wprowadziła z dniem 16 grudnia 1999 r. ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o zmianie ustaw – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks cywilny, Kodeks postępowania cywilnego i innych ustaw (Dz. U. z 1999 r. Nr 52, poz. 532).

 

Separacja prawna (orzeczona przez sąd) charakteryzuje się tym, że małżonkowie zostają zwolnieni z obowiązku wspólnego pożycia przy zachowaniu węzła małżeńskiego. Ma ona zastosowanie wówczas, gdy rozkład pożycia małżeńskiego jest zupełny, ale nie wykazuje jeszcze cech trwałości. Celem separacji jest umożliwienie małżonkom powrotu do wspólnego pożycia przez zachowanie węzła małżeńskiego.

 

Separacja może zostać orzeczona wyłącznie wtedy, kiedy występują przesłanki pozytywne, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych.

 

Przesłanką pozytywną, konieczną do orzeczenia separacji, jest zupełny rozkład pożycia małżeńskiego (art. 611 § 1 Kodeksu rodzinnego). Zachodzi on wówczas, kiedy w małżeństwie wygasną więzi fizyczne, duchowe i gospodarcze.

 

Należy w tym miejscu wskazać różnicę, jaka zachodzi pomiędzy rozwodem i separacją: przesłanką pozytywną niezbędną do orzeczenia rozwodu jest trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, a w przypadku separacji nie wymaga się, aby rozkład pożycia był trwały.

 

Przyczyny rozkładu pożycia małżeńskiego mogą być zawinione (np. groźba, nieetyczne postępowanie, alkoholizm, odmowa wzajemnej pomocy, zdrada, poniżanie małżonka, niewłaściwy stosunek do dzieci lub do rodziny małżonka), niezawinione (np. długotrwała choroba utrudniająca wykonywanie obowiązków małżeńskich, zasadnicza różnica charakterów, niedobór seksualny) lub takie, które mogą zależnie od okoliczności zostać uznane za zawinione lub niezawinione (np. bezpłodność, różnica wieku, różnica światopoglądów).

 

Stosownie do art. 611 § 3 Kodeksu rodzinnego, jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków. Jednak i w tym przypadku do orzeczenia separacji koniecznym jest zaistnienie zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Dlatego też sąd nie wyda orzeczenia o separacji nawet przy zgodnym żądaniu małżonków, jeśli w ich małżeństwie nie nastąpił zupełny rozkład pożycia.

 

Przesłanki negatywne separacji określone są w art. 61 § 2 Kodeksu rodzinnego, zgodnie z którym mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków, albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

 

Zaistnienie choćby jednej z tych negatywnych przesłanek spowoduje, że sąd oddali powództwo o separację, nawet przy zgodnym wniosku małżonków o separację (w tym przypadku znaczenie będą miały zasady współżycia społecznego, gdyż zgodny wniosek o separację może zostać złożony wyłącznie przez małżonków nieposiadających wspólnych małoletnich dzieci).

 

Dobro dziecka nie jest definiowane przez przepisy prawa. Można jednak określić je jako zespół świadczeń materialnych i duchowych, odnoszących się do majątku dziecka, dotyczących jego rozwoju fizycznego jak i duchowego oraz mających za przedmiot w równej mierze intelekt dziecka jak i jego wolę.

 

Jeżeli małżonkowie posiadają wspólne małoletnie dzieci, to sąd, rozpatrując żądanie orzeczenia separacji, zbada, czy separacja nie spowoduje naruszenia istotnych interesów dziecka (jego dobra). To, czy dobro dziecka może być zagrożone w przypadku orzeczenia separacji, sąd ustala w każdym przypadku indywidualnie, odnośnie do sytuacji konkretnego dziecka. Sąd oceniając, czy dobro dziecka nie jest zagrożone, weźmie z pewnością pod uwagę wiek dziecka, jego dotychczasowe stosunki z rodzicami, stan zdrowia oraz stopień jego wrażliwości.

 

Jako przykład sytuacji, w której dobro dziecko może ucierpieć na skutek orzeczenia separacji, można wskazać taką, w której wspólna piecza obojga rodziców nad dzieckiem jest konieczna w konkretnych okolicznościach i w pewnym zakresie wykonywana, a istniejące pomiędzy rodzicami stosunki nie rokują szans utrzymania tego stanu rzeczy po orzeczeniu separacji.

 

Sąd nie orzeknie separacji również wówczas, kiedy sprzeciwiłoby się to zasadom współżycia społecznego. Sąd Najwyższy w wytycznych rozwodowych (orzeczenie z dnia 18 marca 1968 r., sygn. akt. III CZP 70/66 i z dnia 9 czerwca 1976 r., sygn. akt. III CZP 46/75), które mogą być stosowane również przy orzekaniu separacji, stwierdził:

 

„Artykuł 56 § 2 ma na uwadze sytuacje szczególne, w których – mimo całkowitej i nieodwracalnej martwoty związku małżeńskiego oraz mimo braku innych przesłanek negatywnych – zasady współżycia społecznego przemawiają przeciwko rozwodowi. Sytuacje takie mogą zwłaszcza wchodzić w rachubę wtedy, gdy z zasadami tymi nie dałoby się pogodzić rażącej krzywdy, jakiej doznałby małżonek sprzeciwiający się żądaniu rozwodu, albo gdy przeciw rozwodowi przemawiają poważne względy natury społeczno-wychowawczej, które nie pozwalają na to, by orzeczenie rozwodu sankcjonowało stan faktyczny powstały na tle złego traktowania i złośliwego stosunku do współmałżonka lub dzieci albo innych przejawów lekceważenia instytucji małżeństwa i rodziny i obowiązków rodzinnych”.

 

Żądanie separacji jest niezależne od żądania rozwodu i w sytuacji, gdy jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie orzeczenia rozwodu jest uzasadnione, to stosownie do art. 612 § 1 Kodeksu rodzinnego sąd orzeka rozwód. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji jest usprawiedliwione, sąd orzeka separację (art. 612 § 2 Kodeksu rodzinnego).



Stan prawny obowiązujący na dzień 04.12.2007

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »