.
Mamy 12 389 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kiedy testament ustny jest ważny?

Autor: Michał Berliński • Opublikowane: 05.05.2021 • Zaktualizowane: 05.05.2021

Niedawno okazało się, że istnieje testament ustny mojego ojca. W 2013 r. świadkowie wysłuchali ostatniej woli ojca, spisali ją i podpisali, ale już bez ojca podpisu, ponieważ nie miał sił, aby złożyć podpis. To zwykła kartka papieru z datą spisania, krótka treść i podpisy dwóch świadków. W tym testamencie ojciec zapisuje wszystko swojej żonie, mojej mamie, z którą miał małżeńską wspólność majątkową. Nie przeprowadzaliśmy postępowania spadkowego. Mama żyje i chciałaby sporządzić u notariusza własny testament, ale nie wiemy, jak się posłużyć testamentem ojca. Czy po 8 latach ten testament jest ważny, mimo że nigdzie nie został zgłoszony? Mama chciałaby pominąć w spadku mojego brata, który się nią nie interesuję, a wręcz nęka, żądając sprzedaży całego majątku i oddania jej do domu starców. Chodzi o to, aby brat nie mógł sprzedać żadnej części rodzinnego majątku i nie mógł żądać ode mnie wypłacenia mu części spadku. Czy jest na to jakiś sposób?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Kiedy testament ustny jest ważny?

Cechy ważnego testamentu

Przedstawiona sprawa jest dosyć problematyczna, głównie dlatego, że chodzi o najbliższą rodzinę i te kwestie nigdy nie należą do łatwych.

 

Testament musi zawierać wolę, wskazanie spadkobierców i czytelny podpis. Podpis musi być na samym końcu, czyli już po konkretnych postanowieniach. Wymóg złożenia podpisu nie będzie dopełniony, gdy spadkodawca wymieni w treści testamentu swoje imię i nazwisko przed postanowieniami testamentowymi (uchwała Sądu Najwyższego z 9 maja 1995 roku, III CZP 56/95). Ważne jest również wskazanie daty. Oczywiście prawo przewiduje ustne wyrażenie swej woli w obecności świadków, jednakże tej drogi bym nie polecał. Dlaczego? Bowiem tu trzeba uwzględnić określone w przepisach terminy.

 

Testament allograficzny

Art. 951. § 1. Spadkodawca może sporządzić testament także w ten sposób, że w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego.

§ 2. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu.

§ 3. Osoby głuche lub nieme nie mogą sporządzić testamentu w sposób przewidziany w artykule niniejszym.”

 

Jak wynika z opisu, w Państwa przypadku ostatnia wola zmarłego nie została wyrażona w obecności takich osób jak np. wójt, a zatem powinno świadków być więcej – czyli trzech.

 

Testament ustny

Art. 952. § 1. Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

§ 2. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie.

§ 3. W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.”

 

Gdyby zatem nawet było 3 świadków, to ostatnią wolę ojca można było potwierdzić przed sądem w terminie 6 miesięcy od daty otwarcia spadku, a tą datą jest dzień jego śmierci. Na tym polega problem – jest to testament tzw. testament ze świadków, który niestety jest ważny tylko 6 miesięcy. Skoro w terminie nie doszło do jego zgłoszenia, obecnie da się tego zrobić, czyli nie uda się uznać tego testamentu z uwagi na upływ czasu.

 

Dziedziczenie ustawowe

Zatem część należną ojcu należy przypisać żonie i wszystkim dzieciom, gdyż dojdzie do dziedziczenia na zasadach ustawowych. Oznacza to, że w pierwszej kolejności do spadku powołana byłaby żona spadkodawcy wraz z jego dziećmi. Regulują to przepisy Kodeksu cywilnego:

 

„Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.”

 

Umowa dożywocia

Jak widać, Pańska mama nawet bez testamentu będzie dziedziczyć udział, ale wespół z dziećmi spadkodawcy. Oczywiście mama może swoją część przekazać na jedno z dzieci w formie umowy dożywocia, co miałoby te konsekwencje, że nie wystąpi obowiązek zapłaty zachowku na rzecz pozostałych dzieci spadkodawcy.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 + 2 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »