.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jakie prawo reguluje naszą sprawę o rozdzielność majątku?

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 19.03.2015

W 1984 r. zawarliśmy związek małżeński, w 1990 r. wyjechaliśmy do Austrii, a rok temu rozwiedliśmy się w tym kraju – według polskich przepisów prawnych. Jakie prawo reguluje naszą sprawę o rozdzielność majątku? Była żona chce, by było to prawo polskie, czy może się tego domagać przed sądem w Austrii?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W sprawie nie jest jak na razie ostatecznie wiadome, według przepisów którego kraju (Austrii czy Polski) będzie się odbywać postępowanie o podział majątku wspólnego. Moim zdaniem istnieje szansa, aby postępowanie toczyło się na gruncie prawa polskiego. Należy w tym miejscu sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe. Zgodnie z nimi „dla rozwodu lub separacji właściwe jest wspólne prawo ojczyste małżonków z chwili wystąpienia z żądaniem rozwodu lub separacji. W braku wspólnego prawa ojczystego małżonków właściwe jest prawo państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania, a gdy małżonkowie nie mają miejsca zamieszkania w tym samym państwie, właściwe jest prawo polskie”.

 

Ponadto „stosunki osobiste i majątkowe między małżonkami podlegają ich każdoczesnemu wspólnemu prawu ojczystemu (…). W braku wspólnego prawa ojczystego małżonków prawem właściwym jest prawo państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania, a jeśli nie mają miejsca zamieszkania w tym samym państwie, właściwe jest prawo polskie”.

 

Prawo ojczyste dla osoby fizycznej w prawie prywatnym międzynarodowym to w zasadzie prawo państwa, którego jest ona obywatelem. Jeśli osoba nie ma obywatelstwa żadnego państwa, to prawem ojczystym jest prawo państwa, w którym ma ona miejsce zamieszkania. Będzie to jednak podstawa do ustalenia prawa właściwego przed sądem polskim.

 

Austriackie prawo prywatne międzynarodowe (IPR) jest także skodyfikowane. Prawem podstawowym jest ustawa o prawie prywatnym międzynarodowym (IPRG) z 15 czerwca 1978 roku, Federalny Dziennik Ustaw Nr 304/1978. Ustawa ta przewiduje w pierwszej kolejności wspólne obywatelstwo małżonków, w związku z czym w sprawie o rozwód i podział majątku moim zdaniem mogą znaleźć zastosowanie przepisy prawa polskiego.

 

Ustrój współwłasności małżeńskiej powinien być orzekany zgodnie z prawem, które strony wyraźnie określają lub jeśli nie dokonano takiego prawnego wyboru, zgodnie z prawem rozstrzygającym w momencie zawarcia małżeństwa odnośnie osobistych skutków prawnych jego zawarcia (art. 19 IPRG).

 

Małżeństwo zostało zawarte w Polsce, dlatego do podziału majątku wspólnego również powinny być zastosowane przepisy prawa polskiego. Norma odesłania obejmuje zarówno prawny, jak i umowny ustrój współwłasności małżeńskiej. Prawny czynnik łączący nie podlega zmianie.

 

Istnieje również specjalne orzeczenie dotyczące nieruchomości: jeśli prawa rzeczowe do nieruchomości są objęte zakresem stosowania innej normy odesłania (na przykład do ustroju współwłasności małżeńskiej), odesłanie do prawa rzeczowego, czyli połączenie z prawem państwa, w którym nieruchomość jest umiejscowiona, ma pierwszeństwo. Na podstawie tego orzeczenia, jeżeli nieruchomość wchodząca do majątku wspólnego ma położenie w Polsce, sąd austriacki musi zastosować do tego majątku prawo polskie, mimo sprzeciwu małżonków. W przeciwnym razie orzeczenie takie odniesie skutków w Polsce, a podział zostanie ograniczony do majątku pozostałego w Austrii.

 

Należy zaznaczyć, iż przedmiotowa sprawa mogłaby się także odbyć przed sądem polskim według prawa polskiego. Zgodnie bowiem z art. 11062 Kodeksu postępowania cywilnego:

 

„§ 1. Do jurysdykcji krajowej należą sprawy małżeńskie, jeżeli jeden z małżonków albo jedna z osób zamierzających zawrzeć małżeństwo jest obywatelem polskim albo, będąc cudzoziemcem, ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej bądź zamierza zawrzeć małżeństwo w Rzeczypospolitej Polskiej.

 

§ 2. Sprawy o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej należą do jurysdykcji krajowej także wtedy, gdy majątek wspólny albo jego znaczna część znajduje się w Rzeczypospolitej Polskiej”.

 

W odniesieniu do jurysdykcji w sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej wymaga uwzględnienia to, że zachodzi dopuszczalność zawierania umów o poddaniu spraw jurysdykcji sądów polskich, poddania spraw takiej jurysdykcji przez wdanie się w spór, jak również dopuszczalność zawierania umów o poddaniu spraw jurysdykcji sądów państwa obcego i wyłączeniu w tym zakresie jurysdykcji sądów polskich.

 

W odniesieniu do spraw o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej rozgraniczenia wymaga, iż w wypadku, gdy w skład majątku wspólnego wchodzi prawo rzeczowe na nieruchomości lub posiadanie nieruchomości położonej w Polsce, jurysdykcja krajowa w zakresie podziału tej nieruchomości będzie wyłączna.

 

Jeśli podziałowi ma ulec nieruchomość położona za granicą, sądy polskie nie będą miały jurysdykcji do dokonania jej podziału. Pomimo braku przepisu zawartego w obowiązującym do 30 czerwca 2009 r. art. 1102 § 2 należy skłonić się do wniosku, że sądom polskim nadal nie przysługuje jurysdykcja w zakresie rozstrzygania o prawach rzeczowych na nieruchomości i o posiadaniu nieruchomości położonej za granicą. W tym zakresie jurysdykcja sądów polskich jest wyłączona na rzecz jurysdykcji organów państw obcych. Jurysdykcja organów państwa obcego, na którego terytorium położona jest nieruchomość, jest jurysdykcją wyłączną.

 

W odniesieniu do jurysdykcji w sprawach o podział majątku wspólnego nieobejmującego praw rzeczowych na nieruchomości i posiadania nieruchomości należy stosować art. 11062 Kodeksu. Przepis ten będzie więc mógł mieć zastosowanie, np. wtedy gdy w skład majątku wspólnego wchodzą prawa obligacyjne, jak najem lub dzierżawa nieruchomości.

 

Zasada, że sądowy podział majątku wspólnego powinien obejmować cały majątek wspólny, ma więc zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd polski ma jurysdykcję w odniesieniu do podziału wszystkich składników majątku wspólnego. Gdy żaden z małżonków nie jest obywatelem polskim, jak również gdy żaden spośród nich nie ma w Polsce miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, podstawą jurysdykcji krajowej może być art. 11062 § 2. Zgodnie z tym przepisem jurysdykcja krajowa ma miejsce, jeżeli majątek wspólny albo jego znaczna część znajduje się Polsce.

 

Wydaje się więc, że sąd austriacki będzie mógł zastosować prawo polskie do majątku wspólnego małżonków (całego znajdującego się w Austrii i do ruchomości znajdujących się w Polsce). Nie będzie mógł orzekać natomiast w ogóle o majątku nieruchomym wchodzącym w skład majątku wspólnego znajdującego się w Polsce, gdyż w całym porządku prawnym romańskim istnieje zasada, że sądem właściwym jest sąd położenia nieruchomości (łac. lex rei sitae).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć minus 9 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »