.
Mamy 13 359 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Jak uwolnić się od ewentualnego roszczenia?

Czy ewentualny zachowek, o który może wystąpić syn mojego zmarłego brata, zmniejsza się o darowiznę poczynioną przez rodziców na rzecz brata 20 lat temu (gdy nie miał syna)?18 lat temu zmarł mój brat, a rok później nasz ojciec. Spadek po bracie nabyła jego żona i syn, a po moim ojcu dodatkowo mój bratanek. Mama podarowała mi w zeszłym roku resztę nieruchomości (której część dostał brat). Jak uwolnić się od ewentualnego roszczenia o zachowek mojego bratanka – po śmierci babci?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak wynika z opisu sprawy, interesuje Pana kwestia ewentualnego zachowku po śmierci Pana mamy na rzecz Pana bratanka. Na poczet zachowku zalicza się każdą darowiznę uczynioną przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku. Nie jest istotne, jak długo przed otwarciem spadku darowizna ta była dokonana. Należy przyjąć, że zaliczeniu nie podlegają jedynie darowizny drobne, przyjęte zwyczajowo w danych stosunkach, gdyż nie podlegają one także doliczeniu do spadku (tak J. Pietrzykowski, Kodeks cywilny…, s. 1914). Wartość takiej darowizny należy ustalić zgodnie z zasadami określonymi w art. 995.

 

Zgodnie z art. 996 Kodeksu cywilnego „zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego”.

 

Według tych samych zasad następuje zaliczenie darowizny uczynionej przez spadkodawcę wstępnemu uprawnionego do zachowku, gdy chodzi o dalszego zstępnego spadkodawcy.

 

Przykładowo, spadkodawca dokonał określonej darowizny na rzecz syna, który zmarł przed otwarciem spadku. Jednocześnie, wobec powołania do spadku osoby obcej, uprawnionym do zachowku jest wnuk spadkodawcy (syn zmarłego syna). Na poczet należnego mu zachowku należy zaliczyć darowiznę uczynioną na rzecz jego ojca.

 

Z powyższego wynika, że 1/2 wartości darowizny poczynionej przez Pana rodziców na rzecz brata będzie zaliczana do masy spadkowej po śmierci mamy, a co za tym idzie – będzie brana pod uwagę w sprawie o zachowek i będzie obniżała należny bratankowi zachowek lub całkowicie go zniweluje.

 

Należy wziąć pod uwagę zwłaszcza § 2 art. 991 Kodeksu cywilnego, z którego wynika, iż spadkodawca ma wybór co do sposobu zapewnienia uprawnionemu zachowku. Może on powołać uprawnionego do dziedziczenia po sobie, ustanowić na jego rzecz zapis, a także przed swoją śmiercią dokonać na jego rzecz darowizny.

 

Dopiero w sytuacji, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku w jeden z powyższych sposobów, przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do jego pokrycia.

 

Jeżeli bratanek otrzymał lub otrzyma jeszcze jakieś korzyści majątkowe, np. w drodze darowizny od Pana mamy (do tej korzyści będzie zaliczana również 1/2 wartości darowizny na rzecz jego ojca), ale wartość tych korzyści jest mniejsza niż przysługujący zachowek, to przysługuje mu roszczenie o uzupełnienie sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku.

 

W kwestii zachowku po śmierci mamy sąd będzie ustalał, jaki majątek zostawiła ona po swojej śmierci i jakie darowizny poczyniła za swojego życia.

 

To, czy bratanek będzie mógł w przyszłości żądać od Pana jakiejkolwiek kwoty (w grę wchodzi tylko ewentualne uzupełnienie zachowku) od poczynionej na rzecz Pana darowizny, zależy od wartości darowizny, jaką na rzecz Pana zmarłego brata uczyniła matka (ewentualnie jeszcze poczyni na rzecz bratanka lub bratanek otrzyma od Pana mamy jakiś majątek w spadku po niej).

 

Jeżeli wartość otrzymanych aktywów będzie mniejsza niż przysługujący mu zachowek, to może żądać od Pana uzupełnienia zachowku.

 

Wartość spadku ustala się według cen z daty orzekania o roszczeniach z tytułu zachowku, również wartość darowizny – co wynika wprost z art. 995 Kodeksu cywilnego.

 

Przykładowo obliczymy zachowek po śmierci Pana mamy. Jak wynika z art. 991 § 1, bratankowi jako zstępnemu należy się tytułem zachowku albo 1/2 wartości udziału spadkowego, który by jemu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, albo 2/3 tego udziału, jeżeli będzie on trwale niezdolny do pracy lub nieletni w chwili śmierci Pana mamy.

 

Zakładając, że po śmierci Pana mamy jedynymi spadkobiercami są Pan i Pana bratanek, to każdemu z Państwa należy się 1/2 udziału w spadku. Należny zachowek bratanku wynosi albo 1/2 (1/2 z 1/2) albo 1/3 wartości spadku (1/2 z 2/3), jeżeli bratanek będzie trwale niezdolny do pracy lub nieletni w chwili śmierci matki.

 

Idąc dalej, przyjmijmy, że do spadku będzie doliczana:

 

  • 1/2 wartości darowizny nieruchomości na rzecz zmarłego brata o wartości 100 000 zł,
  • wartość darowizny poczynionej na rzecz Pana wynosząca 200 000 zł.

 

Załóżmy również, że mama nie poczyniła i nie poczyni już za życia innych darowizn oprócz wyżej zaznaczonych, a w spadku nie zostawi żadnego wartościowego majątku.

 

Tak więc wartość spadku będzie wynosiła 300 000 tys. zł.  1/4z tej kwoty to 75 000 zł i jest to kwota należnego zachowku, który przysługuje bratankowi pod warunkiem, że na dzień śmierci mamy będzie on zdolny do pracy i pełnoletni;  1/3 z tej kwoty to 100 000 zł i jest to kwota należnego zachowku, który przysługuje bratankowi pod warunkiem, że na dzień śmierci mamy będzie on niezdolny do pracy lub nieletni.

 

Jak wynika z przykładu, kwota należnego zachowku dla bratanka wynosi 75 lub 100 tys. zł. Ponieważ na poczet należnego zachowku dla bratanka będzie zaliczana darowizna na rzecz jego ojca, to ona sprawi, że po zaliczeniu na poczet należnego zachowku bratankowi nie będzie należał się żaden zachowek.

 

Co się tyczy uniknięcia zapłaty ewentualnego zachowku. Prawo polskie przewiduje trzy możliwości, żeby móc uchronić się przed wypłatą ewentualnego zachowku.

 

Sposób 1 – umowa dożywocia (art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego).

Umowa dożywocia jest najlepszym sposobem żeby uchronić się przez wypłatą zachowku. Jednakże w Pana sprawie nie będzie już możliwie zawarcie umowy dożywocia ponieważ mama dokonała na rzecz Pana darowizny.

 

Sposób 2 – wydziedziczenie spadkobiercy, tj. pozbawienie go prawa do zachowku.

Wydziedziczenie jest uregulowane w art. 1008. Zgodnie z tym przepisem spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, jeżeli uprawnieni:

 

  • wbrew woli spadkodawcy postępują uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  • dopuścili się względem spadkodawcy, albo jednej z najbliższych mu osób, umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności, albo rażącej obrazy czci;
  • uporczywie nie dopełniają względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

 

W sprawie powinien Pan pamiętać, że jeśli bratanek będzie miał swoje dzieci i dalszych zstępnych w chwili śmierci Pana mamy, to jeżeli wydziedziczenie zawarte w testamencie będzie skuteczne, o zachowek będą mogły wystąpić dzieci wydziedziczonego.

 

Jak stanowi bowiem art. 1011, zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę.

 

Sposób 3 – zrzeczenie się dziedziczenia po śmierci Pana mamy.

Zrzeczenie takie może być dokonane wyłącznie przez umowę w formie aktu notarialnego.

 

Według art. 1048 Kodeksu cywilnego: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

 

Stosownie do art. 1049 § 1 Kodeksu cywilnego „zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej”. Według § 2 tego artykułu „zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku”.

 

Do zawarcia umowy o zrzeczenie się spadku konieczna jest wola zarówno spadkodawcy, jak i spadkobiercy (czyli bratanka).

 

Innych sposobów, żeby zabezpieczyć się przed wypłatą zachowku, niestety polskie prawo nie przewiduje.

Masz problem prawny? Opisz swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • trzy - IV =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl