.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak uniknąć roszczeń wierzycieli?

Autor: Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 11.05.2015

Mam kilka zajęć komorniczych, część mojej pensji przejmuje komornik prowadzący egzekucje. Niedługo wykupuję auto z leasingu. Chcę je sprzedać lub przekazać darowizną synowi. Wiem, że musi być kilka przesłanek do skargi pauliańskiej – chyba nie mam się czego obawiać? Która umowa jest bezpieczniejsza, by uniknąć roszczeń wierzycieli – darowizna czy sprzedaż?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Niestety, ale trochę inaczej ta kwestia wygląda w praktyce. Na początek wyjaśnię, iż zgodnie z treścią art. 527 § 2 Kodeksu cywilnego „czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności”.

 

Na bazie orzecznictwa i poglądów doktryny wykształcił się pogląd, że dłużnik staje się niewypłacalny w wyższym stopniu także wtedy, gdy zaspokojenie można uzyskać z dodatkowym znacznym nakładem kosztów, czasu i ryzyka. Inaczej stan niewypłacalności dłużnika w stopniu wyższym obejmuje utrudnienie i opóźnienie zaspokojenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2001 r., sygn. akt IV CKN 525/2000, Biul. SN 2002, nr 5, s. 11, Jurysta 2002, nr 7–8, s. 55).

 

Pokrzywdzenie powstaje na skutek takiego stanu majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela (wyrok SN z dnia 28 listopada 2001 r., sygn. akt IV CKN 525/2000, Biul. SN 2002, nr 5, s. 11; także wyrok SN z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt II CSK 503/07, LEX nr 496375).

 

Wyrażono też pogląd, iż pokrzywdzenie oznacza, że choć wierzytelność nadal figuruje jako aktyw w majątku wierzyciela, prognozy co do jej realizacji w przyszłości uległy pogorszeniu (wyrok SN z dnia 29 czerwca 2004 r., sygn. akt II CK 367/2003, niepubl.).

 

Co więcej, Sąd Apelacyjny w Katowicach orzekł, że z punktu widzenia wierzyciela pokrzywdzenie oznacza, iż zawiódł się w nadziei na wykonanie zobowiązania, że oczekiwane skutki ekonomiczne w wyniku nielojalnego działania dłużnika nie zostaną osiągnięte, a prognozy do ich realizacji w przyszłości są po prostu złe (wyrok SA w Katowicach z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt V ACa 1/2008, Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach i Sądów Okręgowych 2008, nr 2, poz. 8, s. 28).

 

Także w nowszym orzecznictwie przyjmuje się, że „czynność prawna dłużnika, o której mowa w art. 527 § 2 k.c., może polegać zarówno na wyzbyciu się składników majątku, obciążeniu ich, zaciągnięciu nowych zobowiązań, jak i nieuzyskaniu możliwych przysporzeń, które spełnienie świadczenia pieniężnego uniemożliwiają, utrudniają albo odwlekają. Z oczywistych względów jej wartość nie musi odpowiadać wartości należnej wierzytelności. Przepis powyższy wprost wskazuje, że tak interpretowana niewypłacalność nie musi być całkowita. Wystarczy, że w następstwie czynności doszło do jej pogłębienia, rozumianego jako pomniejszenie substancji majątku, ograniczenie wypłacalności, dalsze odwleczenie i zmniejszenie szans na zaspokojenie wierzyciela” (tak wyrok SN z dnia 18.04.2012 roku, sygn. akt V CSK 183/11).

 

Tak więc każde działanie, jeżeli dochodzi do zminimalizowania szans pomyślnej, ale także i szybkiej egzekucji, powoduje możliwość wytoczenia powództwa przez wierzyciela. Dlatego też winna się Pani liczyć z możliwością, że opisany przez Panią stan faktyczny niestety może wskazywać na zwiększenie się niewypłacalności, w sytuacji gdy Pani wykupie od leasingodawcy samochód, a następnie w zbędzie na rzecz syna. Można próbować zawierać umowę sprzedaży na niższych cenach (choć sprzedaż poniżej cen rynkowych też bywa przedmiotem tych powództw), ale nie przesadnie niskich, jako auto uszkodzone np., i wpłacić tę kwotę na rzecz wierzyciela, wtedy nie będzie się mógł powoływać przecież na jego pokrzywdzenie.

 

Nie twierdzę też, że tak się stanie, bo jeśli spływają regularnie pieniądze do komornika, wierzyciele zwykle nie są zainteresowani inicjowaniem powództwa, bo wiąże się to z kosztami sądowymi, czasem poświęconym na wizyty w sądzie itd. Natomiast ponieważ Pani poruszyła tę kwestię w pytaniu, czuję się w obowiązku wytłumaczyć to Pani dokładnie.

 

Wspomina Pani o synu, więc wyjaśnię, że zgodnie z art. 527 § 3 Kodeksu cywilnego, który ma zastosowanie w przypadku sprzedaży, „jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli”, zaś w przypadku darowizny na rzecz syna miałby zastosowanie art. 528, który stanowi, że „jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli”. Tak więc raczej nie będzie to miało znaczenia, którą formę Pani wybierze, pod kątem oczywiście skargi paulińskiej, bo już świadomość zadłużenia ze strony Pana syna nie będzie już tak istotna, choć przy sprzedaży się tylko domniemywa, a więc można dowodzić, że syn nie wiedział o zadłużeniu.

 

Ze względów podatkowych zaś korzystniejsza pewnie będzie dla Pani darowizna, ale na gruncie Kodeksu cywilnego tak naprawdę nie ma dużej różnicy w takiej sytuacji, tyle że darowizna zwyczajowo „aż się prosi” o powództwo, zawsze mniejsze kontrowersje budzi sprzedaż.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • siedem + jeden =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »