.
Mamy 12 435 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozporządzenie majątkiem w testamencie na wypadek śmierci

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 24.02.2009

Jestem w bezdzietnym związku małżeńskim. Z poprzedniego mam troje dzieci. Moja żona nie pracowała, a całe wspólne mienie powstało z moich dochodów (dom jednorodzinny, 3 mieszkania, działka). Jak napisać testament, aby dom pozostał przy żonie, każde dziecko dostało po mieszkaniu, a działka pozostała w użytkowaniu żony do jej śmierci, a potem przeszła na własność mojej wnuczki?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Rozporządzenie majątkiem w testamencie na wypadek śmierci

Spisanie testamentu i przyznanie konkretnych przedmiotów poszczególnym spadkobiercom

W testamencie może Pan rozporządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci. W szczególności może Pan wskazać osoby, które powoła Pan do spadku, oraz określić, jaki udział w spadku przypadnie każdej z osób.

 

Zgodnie z zasadami polskiego prawa spadkowego powołanie do spadku może dotyczyć tylko ułamkowej części spadku, a nie poszczególnych praw i przedmiotów majątkowych wchodzących w skład spadku.

 

Jeżeli w testamencie przeznaczy Pan konkretnym osobom konkretne przedmioty majątkowe, to nie będzie to oznaczało, że te osoby odziedziczą po Panu właśnie te przedmioty.

 

Wynika to z art. 961 Kodeksu cywilnego, stosownie do którego jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiorcę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.

 

Jeżeli więc w testamencie rozporządzi Pan całym swoim majątkiem (lub prawnie całym) i przeznaczy Pan spadkobiercom poszczególne przedmioty spadku, to wówczas te osoby nie odziedziczą tych konkretnych przedmiotów, a zostaną uznane za spadkobierców w częściach ułamkowych. Te części ułamkowe będą odpowiadały stosunkowi wartości przeznaczonych spadkobiercom przedmiotów.

 

Jeżeli przeznaczy Pan spadkobiercom poszczególne przedmioty, ale nie będą one wyczerpywały całego lub prawie całego spadku, to osoby wskazane w testamencie jako spadkobiercy za takich nie będą uznawane. W takiej sytuacji odbędzie się dziedziczenie ustawowe (spadkobiercami ustawowymi będą żona i dzieci), a osoby wskazane w testamencie będą uznawane za zapisobiorców.

 

Definicja zapisu jest zawarta w art. 968 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby.

Żądanie wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu

Jeżeli ustanowi Pan poszczególnych członków rodziny zapisobiorcami, to będą oni mogli po Pana śmierci żądać wykonania tych zapisów. Zgodnie z art. 970 Kodeksu cywilnego w razie braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobiorca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu.

 

Może więc Pan zobowiązać spadkobierców ustawowych do przeniesienia na własność poszczególnych członków Pana rodziny poszczególnych przedmiotów, które wejdą w skład spadku.

 

Ustanowienie zapisów w testamencie będzie najwłaściwszym rozwiązaniem, jeżeli zależy Panu, aby poszczególne przedmioty wchodzące w skład spadku po Pana śmierci stały się własnością poszczególnych członków Pana rodziny.

 

Nie ma Pan możliwości dokonania takiego zapisu testamentowego, zgodnie z którym działka po Pana śmierci przeszłaby na własność żony, a po jej śmierci automatycznie przeszła na własność wnuczki. Prawo nie dopuszcza takiej możliwości.

 

Może Pan natomiast zobowiązać żonę, której zapisze Pan działkę, do przeniesienia jej własności na rzecz wnuczki. Zgodnie z art. 968 § 2 Kodeksu cywilnego spadkodawca może obciążyć zapisem także zapisobiorcę. Jest to tzw. dalszy zapis.

Zapisanie w testamencie działki dla wnuczki z ustanowieniem na rzecz żony dożywotniego użytkowania

Może Pan również (jeżeli działka stanowi Pana własność i część majątku osobistego) ustanowić na rzecz żony prawo dożywotniego używania, a w testamencie zapisać działkę wnuczce. Użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej jest ograniczonym prawem rzeczowym, które wygasa najpóźniej ze śmiercią użytkownika.

 

Z Pana pytania nie wynika, czy używając sformułowania „działka”, miał Pan na myśli działkę w rodzinnym ogrodzie działkowym czy też po prostu nieruchomość gruntową. Jest to ważne, ponieważ działki w rodzinnym ogrodzie działkowym nie są własnością ich użytkowników i dlatego kwestia prawa do takiej działki po śmierci użytkownika uregulowana jest w przepisach dotyczących ogródków działkowych.

Czy przedmioty zakupione w czasie trwania małżeństwa za pieniądze z wynagrodzenia jednego z małżonków wchodzą w skład wspólnoty małżeńskiej?

Pozostaje jeszcze do rozwiązania kwestia tego, czy wszystkie wymienione przez Pana przedmioty majątkowe (dom, mieszania, działka) są Pana majątkiem osobistym, czy też wchodzą w skład majątku wspólnego małżeńskiego. To, że w Pana małżeństwie pracował tylko Pan, nie oznacza, że przedmioty majątkowe zakupione w czasie trwania małżeństwa z Pana wynagrodzenia za pracę stanowią Pana majątek osobisty. Tu należy wskazać, że dochód z pracy, jaki Pan uzyskuje, wchodzi w skład majątku wspólnego małżeńskiego. Tak więc przedmioty majątkowe zakupione z tych środków wchodzą w skład majątku wspólnego małżeńskiego.

 

Powyższe wynika wprost z prawa rodzinnego, z art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego, zgodnie z którym do majątku wspólnego małżonków należą w szczególności: pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków oraz dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Zgodnie zaś z przepisem art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego wspólność małżeńska ustawowa obejmuje przedmioty nabyte w czasie jej trwania przez oboje z małżonków lub przez jednego z nich.

Dziedziczenie po mężu

Jeżeli więc nie zawarł Pan z żoną umowy majątkowej małżeńskiej, wyłączającej wspólność ustawową małżeńską, to wszystkie przedmioty i prawa majątkowe (w tym również własność domu i mieszkań) wchodzą w skład majątku wspólnego. W takiej sytuacji dziedziczeniu w razie Pana śmierci będą podlegały tylko udziały w tych przedmiotach – zgodnie z domniemaniem prawnym zawartym w art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

 

Jeżeli pozostaje Pan w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną, to Pana wynagrodzenie stanowi Pana majątek osobisty. Tak samo przedmioty przez Pana nabyte stanowią Pana majątek osobisty.

 

Również przedmioty, które Pan nabył przed powstaniem wspólności ustawowej małżeńskiej lub które nabył Pan w drodze darowizny lub spadkobrania (jeżeli darczyńca i spadkodawca nie wskazali wyraźnie, że nabyte przedmioty nie wchodzą w skład Pana majątku wspólnego), będą Pana majątkiem osobistym. Te przedmioty wchodzą w skład spadku po Panu w całości.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 5 plus 0 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »