Mamy 11 050 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak wygląda dziedziczenie przez adoptowane dziecko?

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 11.08.2019

Mam dziecko (w obecnej chwili 14-letnie) z pierwszego małżeństwa. Ojciec dziecka nie żyje. W 2015 roku wzięłam ślub z obecnym mężem, a także w roku 2015 w grudniu mąż adoptował moją córkę (była to adopcja pełna). Chciałabym się dowiedzieć, jak wygląda sytuacja dziedziczenia przez adoptowane dziecko w takiej sytuacji, gdy umiera ktoś z rodziny byłego męża (ojciec pierwszego męża zmarł niedawno)?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak wygląda dziedziczenie przez adoptowane dziecko?

Fot. Fotolia

Dziedziczenie może być testamentowe lub ustawowe; wskazuje na to treść artykułu 926 Kodeksu cywilnego (skrótowo: K.c.):

 

„§ 1. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.

§ 2. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

§ 3. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą”.

 

Zacytujmy także art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (skrótowo: K.r.io.):

 

„§ 1. Przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi.

§ 2. Przysposobiony nabywa prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa w stosunku do krewnych przysposabiającego.

§ 3. Ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego.

§ 4. Skutki przysposobienia rozciągają się na zstępnych przysposobionego”.

 

Paragraf 3 artykułu 121 K.r.io. jednoznacznie określa skutki tak zwanego przysposobienia pełnego (adopcji pełnej); skutki przysposobienia niepełnego (adopcji niepełnej) ustawodawca wskazał w art. 124 K.r.io. Jeżeli do przysposobienia (adopcji) doszło przed śmiercią biologicznego dziadka nastolatki – to jest przed otwarciem spadku po tymże dziadku (art. 924 K.c.) – to prawnie wykluczone jest branie nastolatki jako spadkobierczyni ustawowej (art. 931 K.c.) lub uprawnionej do zachowku (art. 991 i następne K.c.) po nim.

 

Właśnie wyżej zacytowany art. 121 § 3 K.r.io. oznacza wyjątek od dziedziczenia ustawowego zstępnych (np. dzieci lub wnucząt spadkodawcy) lub możliwości przysługiwania zachowku po spadkodawcy; przepisy o zachowku (art. 991 i następne K.c.) są funkcjonalnie powiązane z przepisami o dziedziczeniu ustawowym (art. 931 i następne K.c.).

 

Wyżej wskazany stan rzeczy odpowiada liczącej tysiące lat regule: adoptio naturam imitator (z łac. adopcja naśladuje naturę). Czymś naturalnym i jednocześnie oczywistym jest posiadanie przez człowieka jednego ojca oraz jednej matki oraz po jednym dziadku i po jednej babci ze strony każdego rodzica. Gdyby adopcja przyzwalała na coś odmiennego, to nie tylko doszłoby do naruszenia wyżej zacytowanej reguły, ale również zostałaby naruszona zasada równości wobec prawa (w Polsce zaliczana do zasad konstytucyjnych). Przy pomocy określeń potocznych można by stwierdzić, że przez adopcję Pani córka została „wypisana” z jednej „rodzinny ojcowskiej” (rodziny ojca, który ją osierocił) i zarazem „zapisana” do „rodziny ojcowskiej” swego ojca adopcyjnego. W tej drugiej rodzinie będzie mogła nabywać prawa i obowiązki – np. związane z dziedziczeniem (art. 922 i następne K.c.) lub z alimentacją (art. 128 i następne K.r.io.).

 

Dziedziczenie ustawowe oraz obowiązek alimentacyjny są bardzo mocno związane z pokrewieństwem w rozumieniu prawa (art. 617 K.r.io.). Jednym z prawnych następstw adopcji jest wygaśnięcie (części) dotychczasowych prawnych więzów pokrewieństwa oraz powstanie nowych prawnych więzów pokrewieństwa – zakres takich zmian prawnych zależy od rodzaju przysposobienia (pełnego albo niepełnego).

 

Nie można wykluczyć dziedziczenia testamentowego (art. 941 i następne K.c.) – jeżeli spadkodawca sporządził testament; a warto przypomnieć ww. regułę pierwszeństwa dziedziczenia testamentowego przed ustawowym. Wśród testamentów (art. 941 i następne K.c.) są testamenty zwykłe i szczególne (w tym ewentualny testament ustny, sporządzony w sytuacji zagrożenia życia). Czasami w testamencie są ustanawiane zapisy – zapisy zwykłe (art. 968 i następne K.c.) lub zapisy windykacyjne (art. 9811 i następne K.c.); niekiedy w testamentach formułowane są (także) polecenia (choć z wyegzekwowaniem ich wypełnienia bywają spore problemy). Dla udokumentowania i przedstawienia sądowi testamentu szczególnego (np. sporządzanego „na łożu śmierci”) jest niewiele czasu. Te okoliczności mogą przemawiać za zawnioskowaniem do „sądu spadku” (sądu rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy) o stwierdzenie nabycia spadku w imieniu nastolatki – jako potencjalnej spadkobierczyni lub zapisobierczyni. Rodzice (w tym rodzic adopcyjny) są przedstawicielami ustawowymi swych dzieci (art. 98 K.r.io. w związku z art. 10 i następnymi K.c.). Państwo są więc uprawnieni działać w imieniu nastolatki.

 

Proszę pamiętać o tym, że w skład spadku (art. 922 K.c.) mogą wchodzić nie tylko aktywa, ale także pasywa (długi) – długi mogą być dziedziczone także w przypadku dziedziczenia testamentowego. Od prawie dwóch lat funkcjonują nowe reguły (nieco później doprecyzowywane) odnośnie do oświadczeń w sprawie spadku (art. 1012 i następne K.c.) oraz odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 1030 i następne K.c.) – wiążą się z tym przepisy Kodeksu postępowania cywilnego , szczególnie art. 640 i następne. Ogólnie rzecz biorąc, nowe reguły prawne w tym zakresie są mniej ryzykowne dla spadkobierców; zwłaszcza chodzi o zmianę w art. 1015 K.c. – wcześniej brak oświadczenia co do spadku był traktowany jednoznacznie z przyjęciem spadku wprost (czyli w sposób najbardziej ryzykowny dla spadkobiercy).

 

Jak widać, całkowicie otwarte pozostaje zagadnienie (ewentualnego) dziedziczenia testamentowego (art. 941 i następne K.c.) po spadkodawcy. Skutki adopcji (zwłaszcza adopcji pełnej) są daleko idące, więc – z uwagi na adopcję pełną – Pani córka przestała należeć do grona (potencjalnych) spadkobierców ustawowych krewnych ojca, który ją osierocił. Od Pani oraz Pani męża (jako ojca adopcyjnego) inicjatywy może zależeć sporo w zakresie wyjaśnienia sytuacji – to zaś może okazać się szczególnie ważne w przypadku testamentu szczególnego (którego przecież nie można zupełnie wykluczyć), choć i testament zwykły mógłby Pani córkę (jako osobę prawnie już obcą spadkodawcy) czynić istotną osobą w zakresie dziedziczenia po spadkodawcy.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 + 4 =

»Podobne materiały

Czy po siostrze dziedziczą potomkowie jej przyrodniego rodzeństwa?

Moja zmarła niedawno siostra nie zostawiła testamentu. W spadku pozostawiła wkład mieszkaniowy, bo mieszkania nie wykupiła na własność. Siostra nie miała rodziny, była panną. Obie byłyśmy dziećmi z drugiego małżeństwa mamy. Pozostałe, już nieżyjące rodzeństwo, pochodziło z pierwszego związku małżeńs

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »