.
Mamy 12 225 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak przekazać udziały spadkowe w gospodarstwie rolnym jednemu ze spadkobierców?

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 26.05.2021 • Zaktualizowane: 26.05.2021

Rodzice prowadzili gospodarstwo rolne o powierzchni 32 ha. Mieli 9 dzieci, ja jestem ich córką. Wszyscy jesteśmy pełnoletni, sześcioro z nas założyło już rodziny i mają dzieci. Kilka lat temu rodzice i my uzgodniliśmy wspólnie, że ziemia zostanie przepisana na najmłodszego brata, który został na gospodarstwie. Aktem notarialnym w 2016 r. rodzice przekazali mu 14 ha, a resztę ziemi wydzierżawili drugiemu bratu na lat 10. Tato zmarł 8 miesięcy temu, nie pozostawiając testamentu, mama mieszka w gospodarstwie, jest emerytką. Po śmierci taty chcieliśmy uregulować własność gospodarstwa, żeby ziemia stała się własnością najmłodszego brata, jednak w międzyczasie dwóch braci (żonatych z dziećmi) odrzuciło spadek po tacie, tłumacząc się tym, że wnuki chcą coś mieć po dziadku. Mama chce ziemię przekazać najmłodszemu z braci, tak jak było to umówione. Co teraz zrobić, żeby rodzeństwo i mama mogli przekazać ziemię najmłodszemu bratu? Co powinni zrobić bracia, którzy się wcześniej zrzekli spadku? Jak ten problem rozwiązać?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak przekazać udziały spadkowe w gospodarstwie rolnym jednemu ze spadkobierców?

Dziedziczenie ustawowe po ojcu

Obawiam się, że w opisane sytuacji przeniesienie całej własności ziemi rolnej na najmłodszego brata nie będzie takie proste.

 

Zacznijmy od tego, że zgodnie z art. 926 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) – powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. W tej sprawie, przy braku testamentu, będziemy omawiać dziedziczenie ustawowe po zmarłym tacie. A zatem na podstawie art. 931 § 1 K.c. – w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Stąd spadek nabyła Pani mama w udziale 1/4, a pozostałe 3/4 – 9 rodzeństwa. Jednak udziały braci, którzy zrzekli się spadku, przeszły na ich dzieci. Bowiem takiej sytuacji dotyczy art. 931 § 2 K.c., który stanowi, że jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych (osobę, która odrzuciła spadek, traktuje się tak, jakby nie dożyła jego otwarcia). Co ważne, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w tym terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 K.c.).

 

Podsumowując tę część naszych rozważań, stwierdzić należy, że po zmarłym tacie dziedziczy jego żona i dzieci. Synowie, którzy odrzucili spadek, nie dziedziczą, ale w ich miejsce wstępują ich dzieci, czyli wnuki zmarłego.

 

Formalnego ustalenia kręgu spadkobierców można dokonać w sądzie lub u notariusza, chodzi tu o stwierdzenie nabycia spadku w sądzie lub o poświadczenie dziedziczenia u notariusza, ale tam wymagana jest obecność wszystkich spadkobierców w tym samym czasie, w sądzie nie ma takiej konieczności.

 

Kolejnym krokiem w tej sprawie powinien być dział spadku, w którym dojdzie do przekazania udziałów jednemu ze spadkobierców – najmłodszemu bratu. Postępowanie o dział spadku można przeprowadzić w sądzie lub u notariusza. Zastrzec jednak trzeba, że dział spadku u notariusza można wziąć pod uwagę tylko wtedy, gdy wszyscy są zgodni co komu i od kogo ma przypaść. Sąd również przychyla się do wniosku stron co do zgodnego działu spadku i zniesienia współwłasności, jeśli tej zgody nie ma – decyduje sąd.

 

Przekazanie udziałów spadkowych przez małoletnie wnuczęta – zgoda sądu rodzinnego

W opisanej sprawie problem pojawi się, jeśli wnuki zmarłego taty są małoletnie. Wówczas bowiem do aktu notarialnego przekazania udziałów odpłatnie czy nieodpłatnie wymagana będzie zgoda sądu rodzinnego. O taką zgodę muszą wystąpić rodzice tych dzieci. Wniosek rozpatruje sąd rodzinny, mając na uwadze dobro małoletnich dzieci i rzadko wyraża zgodę, na nieodpłatne przekazanie majątku. Tak może być i tutaj, że sąd nie zgodzi się oddać nieodpłatnie majątek dzieci ich wujkowi. Być może przychyli się do odpłatnego przekazania ich udziałów, czyli za spłatą ze strony wujka. Natomiast jeśli wnuki zmarłego są pełnoletnie – same zdecydują, czy chcą odstąpić udziały wujkowi odpłatnie, czy nieodpłatnie.

 

Umowny dział spadku

Postępowanie w zakresie nabycia spadku i dział spadku, czyli przyznanie konkretnych składników konkretnym osobom, może nastąpić podczas jednej wizyty u notariusza lub w jednym postępowaniu sądowym. Reguluje się wówczas stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku oraz zniesienie współwłasności równocześnie. Zgodnie z art. 1037 § 1 K.c. – dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy pomiędzy spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu, wydanego na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.

 

Przeprowadzenie umownego działu spadku jest możliwe tylko w sytuacji, kiedy istnieje zgoda wszystkich spadkobierców co do dokonania działu spadku. Wszyscy spadkobiercy muszą się zgodzić co do warunków i sposobu działu. Jeżeli choćby jeden z nich nie wyrazi zgody na dokonanie umownego działu spadku, zawarcie umowy nie będzie możliwe.

 

Umowa o dział spadku może być zawarta w dowolnej formie. Może to być również umowa ustna. Jednak zgodnie z art. 1037 § 2 K.c., jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

 

Do notariusza i do sądu należy złożyć te same dokumenty:

  1. akty zgonu,
  2. akty urodzenia spadkobierców,
  3. akt małżeństwa rodziców,
  4. dowody na własność majątku – odpisy KW, rejestry gruntów, mapy.

 

Koszt aktu może sięgnąć kilku tysięcy złotych z uwagi na wartość spadku. Proszę się na to przygotować.

 

Zgłoszenie nabycia spadku do urzędu skarbowego

Od chwili uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub od chwili sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia biegnie 6-miesięczny termin na złożenie przez spadkobierców w urzędzie skarbowym zgłoszenia o nabyciu spadku, które jest niezbędne, aby mógł on skorzystać z ulgi w podatku od spadku.

 

Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia, w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku lub sporządzenia notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia.

 

Spłaty na rzecz spadkobierców i przejęcie gospodarstwa rolnego

W przedstawiony wyżej sposób mogą Państwo dokonać podziału spadku zgodnie ze swoją wolą. Pani najmłodszy brat, jeśli zależy mu na uporządkowaniu spraw spadkowych i na przejęciu gospodarstwa, sam może złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku. Przy czym powinien się liczyć z tym, że zapewne gruntów po ojcu nie pozyska w całości nieodpłatnie i będzie musiał spłacić spadkobierców, w tym zapewne spadkobierców małoletnich.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 8 plus sześć =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe

porady budowlane

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton