.
Mamy 12 973 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Gwarancja dożywotniego mieszkania dla trzeciej żony

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 25.07.2016

Od dwóch lat jestem po raz trzeci żonaty. Z poprzednich związków mam troje dzieci. Przed ślubem byłem posiadaczem własnościowego prawa do mieszkania spółdzielczego i do dzisiaj je posiadam. Moja żona mieszka ze mną i jest w moim mieszkaniu zameldowana. Nalega na przekazanie jej jakiejś gwarancji (notarialnej) zamieszkiwania w tym mieszkaniu także po mojej śmierci, bowiem obawia się, że moje dzieci z poprzednich związków wyrzucą ją na bruk. Jak ją przed tym zabezpieczyć, a także przed koniecznością spłaty dzieci z dziedziczonego majątku?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jeżeli Pańska żona nabędzie mieszkanie w drodze dziedziczenia testamentowego, czy też darowizny, to Pana dzieci co prawda nie staną się współwłaścicielami mieszkania w drodze dziedziczenia (bo albo mieszkanie nie będzie wchodziło w skład spadku – darowizna, albo dzieci nie będą powołane do spadku – testament powołujący do spadku wyłącznie żonę), jednak będą mogły żądać od Pana żony zapłaty zachowku.

 

Pana dzieci są Pana spadkobiercami ustawowymi. Jeżeli nie pozostawi Pan testamentu, to będą oni dziedziczyli w zbiegu z Pana żoną. Dziedziczenie to będzie w częściach równych, z tym że żona musi odziedziczyć udział co najmniej 1/4 w spadku.

 

Zgodnie z art. 991 § 1 zstępnym (np. dzieciom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

 

Zgodnie z § 2 tego przepisu, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

 

Jeżeli dzieci zostaną pominięte w testamencie i do spadku powołana będzie tylko Pańska żona, to dzieci będą mogły wystąpić przeciwko niej o zachowek.

 

Jeżeli w skład spadku po Panu wejdzie mieszkanie, to jego wartość zostanie uwzględniona przy wyliczaniu należnego dzieciom zachowku. Przy obliczaniu zachowku dolicza się bowiem darowizny poczynione przez spadkodawcę.

 

Zgodnie z art. 994 § 1 Kodeksu cywilnego przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

 

Z uwagi na to należy stwierdzić, że jeżeli Pana dzieci nie otrzymają należnego zachowku, np. w postaci darowizny, ani w wyniku powołania ich do spadku, to będzie im przysługiwać roszczenie o zachowek.

 

Do obliczania należnego dzieciom zachowku zaliczy się darowizny uczynione przez Pana na rzecz żony, nawet jeżeli zostaną dokonane wcześniej niż przed 10 laty, licząc od dnia Pana śmierci.

 

Aby Pana żona nie była zobowiązana wobec Pańskich dzieci, mieszkanie nie może wchodzić w skład spadku po Panu oraz żona nie może otrzymać mieszkania w drodze darowizny.

 

W celu zabezpieczenia również swoich interesów mógłby Pan przenieść własność mieszkania na rzecz żony w drodze umowy o dożywocie.

 

Umowa dożywocia polega na tym, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości (udziału we własności nieruchomości) nabywca zobowiązuje się zapewnić dożywotnie utrzymanie. W szczególności nabywca powinien, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym (art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego).

 

Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą, albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, to użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

 

Z przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że strony umowy dożywocia mogą swobodnie kształtować treść obowiązków nakładanych na nabywcę nieruchomości w związku z umową dożywocia. W umowie dożywocia strony same określają, co należy rozumieć pod pojęciem dożywotniego utrzymania. Dopiero w braku postanowień umownych wchodzą obowiązki określone w art. 908 Kodeksu cywilnego.

 

Przeniesienie własności (udziału we współwłasności) w drodze dożywocia jest czynnością prawną odpłatną i dlatego w przeciwieństwie do darowizny nie zaliczy się do spadku po Panu tego udziału przeniesionego na żonę. Jak bowiem wynika ze wskazanego powyżej 993 Kodeksu cywilnego, przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny uczynione przez spadkodawcę.

 

Zawarcie umowy o dożywocie będzie możliwe, jeżeli mieszkanie będzie stanowiło własność. W przypadku spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu zawarcie umowy o dożywocie nie jest możliwe.

 

Jeżeli do zawarcia umowy o dożywocie dojdzie przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie mieszkania, to musi się Pan liczyć z obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego od odpłatnego zbycia lokalu. Stosownie bowiem do art. 10 ust. 1 pkt 8a źródłem przychodów podlegającym podatkowi jest odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.

 

Umowa o dożywocie jest umową odpłatną i dlatego podlega podatkowi dochodowemu. Taka umowa podlega również podatkowi od czynności cywilnoprawnych (2% od wartości nieruchomości).

 

Prawo polskie przewiduje jeszcze 2 możliwości zabezpieczenia się, żeby nie spłacać zachowku innemu spadkobiercy. Jest to:

 

1) wydziedziczenie pozostałych spadkobierców, tj. pozbawienie ich prawa do zachowku.

 

Wydziedziczenie jest możliwe zgodnie z prawem, jeżeli uprawniony do zachowku:

 

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,
  2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci,
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

 

W myśl art. 1009 K.c. przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu. Oznacza to, że testament powinien określać (opisywać) tę przyczynę. Nie jest przewidywana tutaj szczególna forma testamentu – wystarczy odręcznie sporządzony w formie pisemnej i podpisany testament przez spadkodawcę.

 

Zstępni (dzieci, wnuki) wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby wydziedziczony przeżył spadkodawcę (art. 1011 K.c.). Udział spadkowy, który przypadłby wydziedziczonemu przez spadkodawcę dziecku, przypada zstępnym wydziedziczonego (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1971 r., III CZP 5/71, RPEiS 1972, nr 1, s. 350).

 

Czyli Pan może wydziedziczyć swoje dzieci w testamencie, o ile są ku temu przesłanki. Jeśli Pana dzieci mają swoje dzieci, to ich również musiałby Pan wydziedziczyć (o ile są pełnoletnie).

 

2) zrzeczenie się dziedziczenia po spadkodawcy przez spadkobiercę ustawowego.

 

Zrzeczenie takie może być dokonane wyłącznie przez umowę w formie aktu notarialnego.

 

Według art. 1048 Kodeksu cywilnego: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

 

Stosownie do art. 1049 § 1 Kodeksu cywilnego: „Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej”. Według § 2 tego artykułu zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

 

Do zawarcia umowy o zrzeczenie się dziedziczenia konieczna jest wola zarówno spadkodawcy, jak i spadkobiercy (spadkobierców). Czyli żeby zawrzeć taką umowę, powinna być zgoda Pana oraz Pana dzieci, o ile są pełnoletnie.

 

Jest jeszcze jedna możliwość rozwiązani Pana problemu – może Pan za życia ustanowić służebność osobistą na rzecz żony na Pana nieruchomości. Warto w tym celu udać się do notariusza. Oprócz tego Pan, jako spadkodawca, może w testamencie zobowiązać spadkobiercę (spadkobierców) do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby.

 

Zapis polegać może na przykład na zobowiązaniu do ustanowienia służebności mieszkania na rzecz Pana żony.

 

Zapis wykonuje się po śmierci testatora, z reguły niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu, a roszczenie z tytułu zapisu, czyli uprawnienie żądania jego wykonania przedawnia się z upływem 5 lat od dnia jego wymagalności.

 

A więc żeby zabezpieczyć interesy Pana żony, moim zdaniem warto za Pana życia lub w testamencie przez zapis ustanowić na jej rzecz służebność osobistą, która daje jej prawo mieszkać w Pana mieszkaniu do końca jej dni.

 

Co ważne, Pana żona nie otrzyma tego mieszkania na własność, tylko będzie miała prawo w nim mieszkać. Tak więc mieszkanie będzie normalnie dziedziczone (albo poprzez testament. jeżeli taki Pan sporządzi, albo ustawowo), a Pana żona będzie miała prawo w nim mieszkać razem osobą, której to mieszkanie przypadnie w dziedziczeniu. Żona nie będzie musiała nikogo spłacać, ponieważ nie będzie właścicielką nieruchomości.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VIII minus III =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl