Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Gdy nie wiadomo, kto dziedziczy po babci i dziadku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 16.07.2015

Dziadek zmarł 15 lat temu, a babcia w ubiegłym roku. Dziadkowie pozostawili nieruchomości, jak również wartościowe ruchomości. Najbliższa rodzina, która teoretycznie należy do kręgu dziedziczących po babci i dziadku, to dwaj synowie i wnuczka po zmarłej córce. Jeden z synów mieszkał z dziadkami i nadal po ich śmierci zamieszkuje dom i czerpie pożytki z pozostałych nieruchomości. Potencjalni spadkobiercy jak dotąd o nic się nie upominali, uważając, że to za wcześnie, a ponadto ów syn ostatnio choruje. Zainteresowani nie wiedzą nawet, czy jest testament, czy będzie dziedziczenie ustawowe, czy może należy ubiegać się o zachowek. Obawiają się, że zwlekanie doprowadzi do przedawnienia praw do spadku. Stąd pytanie: jak długo może trwać taka sytuacja, aby pozostali nie utracili należnych im praw do majątku czy zachowku?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W Pani sprawie należy rozważyć kilka aspektów. Po pierwsze samo przeprowadzenie sprawy spadkowej po osobie zmarłej nie przedawnia się, czyli można taką sprawę przeprowadzić nawet wiele lat po jej śmierci. Jednakże z postępowaniem spadkowym wiąże się nierozerwalnie również uprawnienie do zachowku, a ono już ulega przedawnieniu. Skoro nie wie Pani, czy zmarli pozostawili testamenty, czy też nie, rozważmy różne scenariusze.

 

Po śmierci dziadka:

 

  1. Dziadek nie pozostawił testamentu – w tej sytuacji będzie miało miejsce dziedziczenie ustawowe po dziadku. Przeprowadzić je można w każdym czasie, składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku do sądu lub udając się do notariusza (osobiście wszyscy spadkobiercy) i sporządzając akt poświadczenia dziedziczenia, który ma taką samą moc jak orzeczenie sądu. Co do zachowku, nawet jeśliby się komuś należał, możliwość jego żądania uległa już przedawnieniu.
  2. Dziadek pozostawił testament – w tej sytuacji postępowanie jest nieco inne. Najpierw należy bowiem przedstawić testament w sądzie lub u notariusza. Testament musi zostać otwarty i ogłoszony. Następnie składa się wniosek o stwierdzenie nabycia spadku (do sądu), a jeżeli testament został otwarty przed notariuszem, to notariusz wyda również stosowny akt poświadczenia dziedziczenia. Inna będzie również sprawa zachowku, ponieważ gdy istnieje testament, to czas, w którym można domagać się zachowku, biegnie od momentu otwarcia i ogłoszenia testamentu. Czyli jeżeli, przypuśćmy, okazałoby się, że dziadek jednak pozostawił testament, to dopiero po jego otwarciu będzie biegł 5-letni termin na domaganie się zachowku.

 

Po śmierci babci:

 

  1. Babcia nie pozostawiła testamentu – tutaj postępowanie będzie takie samo jak u dziadka, z tym że termin do żądania zachowku jest wciąż otwarty, bowiem babcia zmarła w ubiegłym roku, tak więc od tej chwili biegnie 5-letni termin na żądanie zachowku.
  2. Babcia pozostawiła testament – tutaj również postępowanie będzie analogiczne jak u dziadka, a termin na żądanie zachowku rozpocznie swój bieg od chwili otwarcia i ogłoszenia testamentu.

 

Zarówno postępowanie spadkowe po babci jak i po dziadku można przeprowadzić za jednym razem, nie ma potrzeby zakładać dwóch odrębnych spraw, pod warunkiem że zmarli zamieszkiwali przed śmiercią pod jednym adresem.

 

Jak zatem ustalić, czy testament w ogóle istniej, a jeżeli tak, to gdzie się znajduje?

 

Przepisy prawa przewidują obowiązek złożenia testamentu przez osobę, która go posiada. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 646 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), każda osoba, u której znajduje się testament, obowiązana jest złożyć go w sądzie spadku (czyli sądzie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy), gdy dowie się o śmierci spadkodawcy.

 

W przypadku testamentów notarialnych, zdeponowanych u notariusza, z wykonaniem przedmiotowego obowiązku nie będzie zapewne większego problemu. W pozostałych przypadkach, jeśli testament, o którym wiadomo, że został spisany, do sądu jednak nie wpływa, ten, kto bezzasadnie uchyla się od wykonania obowiązku jego przedłożenia, ponosi odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę. Ponadto sąd spadku może nałożyć na uchylającego się grzywnę.

 

Należy również zwrócić uwagę na treść art. 647 K.p.c., zgodnie z którym „w celu stwierdzenia, czy istnieje testament i gdzie się znajduje, sąd spadku może nakazać złożenie oświadczenia w tym przedmiocie, stosując odpowiednio tryb przewidziany do wyjawienia przedmiotów spadkowych”.

 

Powyższy przepis dotyczy postępowania o wyjawienie testamentu, umożliwiając sądowi spadku stwierdzenie, czy testament w ogóle istnieje oraz gdzie się znajduje, poprzez odebranie oświadczenia w tym przedmiocie od osoby, co do której istnieje pewne prawdopodobieństwo, że taki testament sama posiada lub wie, gdzie się on znajduje.

 

Nakazania złożenia oświadczenia co do tego, czy istnieje testament, a jeżeli tak, to gdzie się znajduje, sąd spadku dokonuje na wniosek lub z urzędu. Należy przyjąć, że owe nakazanie może nastąpić w stosunku do każdej osoby, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament się u niej znajduje, bądź że w ogóle wie o istnieniu testamentu.

 

Do postępowania o wyjawienie testamentu stosuje się odpowiednio przepisy art. 655-660 K.p.c. Oznacza to m.in., że oświadczenie, o którym mowa w art. 647 winno być złożone na rozprawie, na którą należy wezwać wszystkich zainteresowanych, w tym osoby, w stosunku do których uprawdopodobniono, że u nich znajduje się testament, albo wiedzą o jego istnieniu i ewentualnie miejscu przechowywania.

 

Mając na uwadze powyższe, może Pani skierować do sądu rejonowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania zmarłych (tzw. sąd spadku), wniosek o wyjawienie istnienia testamentu, wymieniając w nim jako uczestników wszystkich spadkobierców, a także inne osoby, które mogą posiadać wiedzę odnośnie faktu sporządzenia testamentu lub testamentów.

 

Sąd, jeśli uzna wniosek za uzasadniony, powinien wyznaczyć rozprawę, na którą wezwie wskazane osoby. Na rozprawie sąd wezwie dane osoby do złożenia stosownego oświadczenia. Po wysłuchaniu zaś osoby, u której według uzyskanych wiadomości testament się znajduje, sąd wyda postanowienie nakazujące jej złożenie testamentu w wyznaczonym terminie, który to obowiązek, w razie potrzeby, może być przezeń następnie egzekwowany. Wniosek podlega stałej opłacie sądowej w kwocie 40 zł.

 

Natomiast w przypadku, gdy okaże się, iż testament w ogóle nie istnieje, wówczas w grę będzie wchodziło dziedziczenie ustawowe, tzn. według reguł przewidzianych w przepisach Kodeksu cywilnego (K.c.). Zgodnie z tymi przepisami w pierwszej kolejności do dziedziczenia spadku powołane są z ustawy dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

 

Gdyby dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy dziecka przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten ma zastosowanie także do dalszych zstępnych.

 

Reasumując, w przedstawionej przez Panią sprawie, jeżeli nie wiadomo, czy testamenty były, czy też nie, radziłabym przeprowadzić sprawę spadkową zarówno po dziadku jak i po babci przed sądem. W tym celu musi Pani złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po obydwojgu zmarłych, pod warunkiem że przed śmiercią mieli ten sam adres zamieszkania. We wniosku powinna Pani również zawrzeć żądanie nakazania ujawnienia testamentu(ów) przez pozostałych spadkobierców, których Pani w tym wniosku wymieni. Jeżeli sąd uzna Pani wniosek za uzasadniony, wówczas zawiesi sprawę spadkową i zajmie się kwestią poszukiwania testamentu, tzn. wezwie na rozprawę wszystkich spadkobierców lub też inne osoby, u których może znajdować się testament, a których Pani wskaże we wniosku i będzie ich przepytywał na tę okoliczność.

 

Wniosek taki powinien zawierać:

 

  • imię, nazwisko i adres osoby składającej wniosek (wnioskodawca) oraz imiona, nazwiska i adresy potencjalnych spadkobierców ustawowych (uczestnicy postępowania);
  • imię i nazwisko zmarłego, datę i miejsce (miejscowość) jego śmierci oraz jego ostatnie miejsce stałego zamieszkania;
  • akt zgonu oraz inne akty stanu cywilnego wskazujące na pokrewieństwo ze zmarłym osób wskazanych we wniosku jako spadkobierców.

 

Do wniosku należy dołączyć:

 

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet i mężczyzn zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane).

 

Do wniosku należy również dołączyć odpisy wniosku w ilości odpowiadającej liczbie uczestników postępowania. Odpisy aktów stanu cywilnego muszą być nie starsze niż sprzed 3 miesięcy.

 

Wniosek należy opłacić znakami opłaty sądowej lub przelewem w kwocie 50 zł (za dwoje zmarłych będzie to 100 zł).

 

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym zostają ustalone udziały poszczególnych spadkobierców w spadku. Sąd na tym etapie nie dzieli jeszcze spadku między spadkobierców, a jedynie ustala, kto jest spadkobiercą i w jakiej części dziedziczy.

 

Jak zatem Pani widzi, w niniejszej sprawie zasadne byłoby sporządzenie odpowiedniego pisma do sądu. Nasz serwis świadczy takie usługi.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VII minus dwa =

»Podobne materiały

Likwidacja sklepu i zwolnienie pracownicy

Prowadzę działalność. W jej ramach mam sklep elektroniczny (w nim pracuję tylko ja) i małą pasmanterię w innym mieście. Planuję likwidację sklepu (pasmanterii) i zwolnienie mojej jedynej pracownicy, która jest w ciąży. Lokal zostanie sprzedany wraz z wyposażeniem. Po likwidacji sklepu zajmę się tylk

 

Pozbawienie praw rodzicielskich ojca dziecka

Jestem matką samotnie wychowującą dziecko (mój syn ma 5 lat), chcę pozbawić praw rodzicielskich ojca dziecka, jest on policjantem, w ogóle nie interesuje się losami syna, jednakże ciągle utrudnia mi dokonywanie wszelkich formalności np. związane z wyrobieniem dziecku paszportu. Ma on żonę i 3 dzieci

 

Niewykonanie dzieła w terminie

Podpisałam umowę (21.12.2012 r.) z firmą, która miała wykonać film ze ślubu i wesela. Film miał być gotowy miesiąc od ślubu, który odbył się 15.03.2013 r. Do tej pory nie został on wykonany. Wynagrodzenie zostało określona na 1000 zł. W umowie jest zapis o karze umownej, w razie gdyby firm

 

Brak umowy z wykonawcą a reklamacja

Czy mam szansę na reklamację źle wykonanej i niedokończonej usługi, jeśli nie podpisaliśmy z wykonawcą umowy? To znaczy – była ustna umowa, zgodnie z którą przelałem 5 tys. zł wykonawcy na wykonanie altany. Okazało się, że on nawet nie ma zarejestrowanej firmy. Co więcej, żąda kolejnego przele

 

Umowa o opiekę nad zwierzęciem

Jeśli zawrę umowę cywilnoprawną z osobą świadczącą usługę opieki nad zwierzęciem, a wskutek tej „opieki” dojdzie do szkody, np. śmierci zwierzęcia, to jak mogę dochodzić odszkodowania? Czy umowa powinna być skonstruowana w jakiś konkretny sposób, by umożliwić dochodzenie takich roszczeń?

 

Niepełnoletni spadkobierca

Niedawno zmarł mój dziadek. Zostawił testament, w którym cały spadek zapisał mojej córce (swojej prawnuczce), która obecnie ma 16 lat. W jaki sposób wygląda dziedziczenie niepełnoletniego spadkobiercy? Jakie formalności musimy załatwić? Dodam, że ja mam wyłączne prawa rodzicielskie do córki, a dziad

 

Wyegzekwowanie od ZGM-u przeprowadzenia remontu

Jestem najemcą lokalu mieszkalnego, którego administratorem jest Zakład Gospodarki Mieszkaniowej. W ostatnim czasie często dochodziło do zalania mojego mieszkania, które znajduje się na ostatnim piętrze bloku. Powodem jest nieszczelny dach. Zgłaszałem problem w administracji, jednak poinformowa

 

Czy pomieszkiwanie niechcianego lokatora zmusza właściciela do zameldowania go?

Jestem jedyną właścicielką swojego mieszkania, w którym dawniej zameldowany był także mój brat. Jako że zamieszkał ze swoją konkubiną, udało mi się go wymeldować. Od pewnego czasu pomieszkuje u mnie, gdy się upije lub pobije z kimś. Wpuszcza go nasza mama, która ze mną mieszka. Ja się na to nie zgad

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »