.
Mamy 13 183 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Faktura za wypożyczenie auta bez umowy wypożyczenia i protokołu wydania samochodu

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 16.05.2022 • Zaktualizowane: 16.05.2022

Niecałe pół roku temu znajomy poprosił mnie, abym po niego przyjechała, bo wychodził z ośrodka rehabilitacyjnego oddalonego od jego miejsca zamieszkania o 450 km. Jego prośba nie zaskoczyła mnie, bo rozwodził się z żoną. Zgodziłam się. Poinformował, że pod konkretnym adresem będzie czekało na mnie auto, którym mam po niego pojechać. On prowadził firmę wynajmującą samochody, więc nie było w tym dla mnie nic dziwnego. Dopiero później okazało się, że samochód jest zarejestrowany na firmę jego żony. Po miesiącu od tej podróży ona właśnie przesłała mi do zapłacenia fakturę za wynajem samochodu na kwotę prawie 11 tys. zł. Czy to zgodne z prawem? Uważam, że to nie moje zobowiązanie, nie podpisywałam żadnej umowy wypożyczenia ani protokołu wydania samochodu. Nie zgłaszałam w żaden sposób zamówienia na samochód, a ona straszy mnie teraz sądami i komornikiem? Co powinnam zrobić?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Faktura za wypożyczenie auta bez umowy wypożyczenia i protokołu wydania samochodu

Ustalenie przez sąd nieistnienia stosunku prawnego

Opisana sytuacja, nie ukrywam, jest dość dziwna. Wynika z niej jednak, że nie składała Pani zamówienia na auto, ale je Pani odebrała i ktoś wydał Pani kluczyki, ponadto używała Pani tego pojazdu przez jakiś czas – sądząc po kwocie, nie był to jeden przejazd. Wobec tego wydaje się być zasadne, aby obecnie wytoczyła Pani w sądzie przeciwko właścicielce auta sprawę o nieistnienie stosunku prawnego albo może Pani poczekać, aż ona wniesie pozew do sądu i wtedy bronić się tymi samymi argumentami.

 

Na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

 

Wykazanie interesu prawnego

„Takie powództwo może być sformułowane wprost, ale dopuszcza się też wytaczanie powództw, których celem jest niejako pośrednie ustalenie istniejących stosunków prawnych przez stwierdzenie nieważności bądź ważności dokonywanych czynności. Takimi powództwami mogą być powództwa dotyczące ważności umów” (tak SN w orzeczeniu z dnia 1 czerwca 1976 r., II CR 288/76, opubl. OSNC Nr 5-6/1977 poz. 91).

Podobnie wypowiedział się SN w orzeczeniu z dnia 24 maja 1995 r., I CRN 61/95, niepubl., mówiąc, iż w razie gdy powód powołuje się na nieważność umów i celem powództwa jest wyeliminowanie ich z obrotu prawnego z takim skutkiem, jakoby nie zostały one wcale zawarte, żądanie, mimo iż nazwane »o unieważnienie umowy«, w rzeczywistości jest żądaniem stwierdzenia (ustalenia) nieważności umowy, na podstawie art. 189 K.p.c. Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa może być uwzględnione wtedy, gdy spełnione są dwie przesłanki merytoryczne: interes prawny oraz wykazanie prawdziwości twierdzeń powoda o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje. Pierwsza z tych przesłanek warunkuje określony skutek tego powództwa, decydując o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda. Wykazanie zaś istnienia drugiej z tych przesłanek decyduje o kwestii zasadności powództwa. Powództwo o ustalenie prawa powinno być skierowane przeciwko podmiotowi prawa, który istnienie lub nieistnienie tego prawa kwestionuje czy też narusza, albo rości sobie również własne prawa. Powództwo to musi się wreszcie odnosić się do konkretnego stosunku prawnego, a więc stosunku prawnego między określonymi podmiotami. Powództwo o ustalenie musi zatem dotyczyć stosunku prawnego, z którego powód wywodzi własne prawa (zob. postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1995 r., I PZP 12/95, opubl. OSNP Nr 19/1995 poz. 241 oraz wyrok SN z dnia 4 października 2001 r., I CKN 425/00, opubl. baza prawna LEX nr 52719 ).

Podmiot występujący z takim powództwem musi więc wykazać w pozwie swój interes prawny oraz prawo lub stosunek prawny, który ma być ustalony w sposób pozytywny lub negatywny. Istnienie interesu prawnego powinno być wskazane przez powoda. On też obowiązany jest przytoczyć fakty uzasadniające ten interes, przy czym muszą być one udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Z kolei Sąd ma obowiązek badania z urzędu istnienia interesu prawnego w każdym stanie sprawy. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż powodowie sprostali powyższym wymogom. Jak wskazał Sąd Najwyższy w motywach wyroku z dnia 19 listopada 1996 r., II CZP 115/96, opubl. OSNC 4/97 poz. 39, interes prawny stanowi merytoryczną przesłankę powództwa o ustalenie dotyczącą przedmiotu postępowania, która decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, że wymieniony w powództwie stosunek prawny lub prawo istnieje. Stanowi zatem przesłankę dopuszczalności powództwa. Stanowisko, według którego dopuszczalność powództwa o ustalenie zależy od interesu prawnego, istniejącego w chwili wyrokowania, jest w judykaturze utrwalone (por. orzeczenia SN z dnia 30 grudnia 1968 r., III CZP 102/68, opubl. OSNC Nr 5/1969 poz. 89 oraz z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, opubl. OSNC Nr 4/1997 poz. 39). Interes prawny może być rozumiany jako potrzeba prawna wynikająca z określonej sytuacji prawnej w przypadku, gdy powstała sytuacja grożąca naruszeniem prawa przysługującego uprawnionemu, bądź też powstała wątpliwość co do jego istnienia i nie należy go ponadto utożsamiać z interesem jedynie ekonomicznym (tak SN w wyroku z dnia 4 października 2001 r., I CKN 425/00, opubl. baza prawna LEX nr 52719).

Do identycznego wniosku prowadzi analiza uzasadnienia uchwały SN z dnia 25 stycznia 1995 r., III CZP 179/94, opubl. OSNC Nr 5/1995 poz. 76, w którym wskazano, iż sam interes należy rozumieć jako »potrzebę«, interes prawny zaś jako potrzebę prawną, wynikającą z sytuacji prawnej, w jakiej się powód znajduje. Jeżeli z prawa przedmiotowego nie wynika, że ma on potrzebę ustalenia, wyrok ustalający jest zbyteczny. Wydanie wyroku ustalającego ma sens wtedy, gdy powstała sytuacja grożąca naruszeniem stosunku prawnego lub powstała wątpliwość co do jego istnienia. Interes prawny oznacza więc interes odnoszący się do stosunków prawnych, w jakich znajduje się powód, a nawet obie strony.

Pojęcie interesu prawnego w rozumieniu art. 189 K.p.c. traktowane jest w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie jako szczególny rodzaj klauzuli generalnej będącej elementem konstrukcji powództwa wniesionego na podstawie tego przepisu. Pojęcie to powinno być interpretowane i wykładane z uwzględnieniem szeroko pojmowanego dostępu do sądów w celu zapewnienia ochrony prawnej w postaci ustalenia stosunku prawnego lub prawa w sensie pozytywnym lub negatywnym, jeżeli w konkretnym wypadku taka forma działalności jurysdykcyjnej, polegająca na czystej deklaracji sytuacji prawnej będącej przedmiotem ustalenia ze skutkiem wiążącym strony, jest wymagana rzeczywistą potrzebą jej udzielenia (z uzasadnienia uchwały SN z dnia 17 grudnia 1993 r., III CZP 171/93, opubl. OSNC Nr 7-8/1994 poz. 149, zob. ponadto wyroki SN z dnia 20 lutego 2003 r., I CKN 58/01, zbiór L.; z dnia 6 października 1998 r., II CKU 46/98, niepubl. oraz z dnia 10 lipca 1997 r., I CKN 161/97, niepubl.).

Interes prawny w rozumieniu art. 189 występuje wówczas, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa; niepewność ta powinna być jednak obiektywna, tj. zachodzić według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko subiektywna, tj. według odczucia powoda (zob. T. Rowiński, Interes prawny w procesie cywilnym i w postępowaniu nieprocesowym, Warszawa 1970; E. Wengerek, Powództwo o ustalenie, RPEiS, t. XXI (1959) s. 14; oraz orzeczenia SN z dnia 1 grudnia 1983 r., I PRN 189/83, opubl. OSN Nr 7/1984 poz. 121 i z dnia 27 sierpnia 1986 r., I PRN 64/86, opubl. OSN Nr 11/1987 poz. 183). (tak wyrok SN z dnia 24 marca 1987 r., III CRN 57/87, opubl. OSNPG Nr 7/1987 poz. 27).

W kontekście powyższego wspomniany interes dotyczy zatem szeroko rozumianych praw i stosunków prawnych i może wynikać z ich naruszenia lub zmierzać do zapobieżenia temu naruszeniu. Ujmować go należy jako obiektywnie występującą potrzebę ochrony sfery prawnej powoda, którego prawa zostały lub mogą zostać zagrożone, bądź też co do istnienia lub treści, których występuje stan niepewności. Ocena jego istnienia powinna być dokonywana przez pryzmat skutków, jakie ewentualny wyrok uwzględniający powództwo mógłby wywrzeć w sferze prawnej powoda. Każdorazowo chodzi przy tym o potrzebę wprowadzenia jasności co do konkretnego stosunku prawnego lub prawa – w celu ochrony przed grożącym naruszeniem sfery uprawnień powoda. A contrario interes prawny jako kategoria obiektywna nie istnieje w okolicznościach ukształtowanych jednoznacznie danym stanem prawnym i oczywistymi zdarzeniami prawnymi (tak SN w wyrokach z dnia 16 grudnia 1993 r., I CRN 141/93 niepubl. i z dnia 21 lutego1997 r., II CKU 7/97, niepubl.). [akt III Ca 1808/17]

 

Ciężar udowodnienia faktów po stronie powoda

Właścicielka pojazdu, aby rozpocząć egzekucję należności przez komornika, musi uzyskać w tym zakresie wyrok sądu. Będzie zatem musiała wykazać, że użytkowała Pani auto, odebrała je z określonego miejsca oraz w określonym czasie i miejscu je odstawiła. Zgodnie z art. 6 K.c. – ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Natomiast Pani będzie musiała udowodnić, że auto odebrała na żądanie męża wierzycielki.

 

W treści uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., III CZP 56 /05 (opubl. OSNC 2006/7-8/119) wskazano bowiem, iż w doktrynie i judykaturze wyróżnia się zarzuty formalne, oparte na przepisach prawa procesowego i merytoryczne, oparte na przepisach prawa materialnego.

 

Jak widać, ma Pani możliwości obrony, proszę tylko przygotować się do przedstawienia w sądzie niebudzących wątpliwości dowodów na to, że auto zostało odebrane z miejsca wskazanego przez męża wierzycielki, jako jej pełnomocnika, a Pani umowy najmu nie zawierała.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dziesięć minus 0 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl