Mamy 11 050 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Emerytura dla rolnika

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 09.01.2013

Urodziłam się w 1957 r. w rodzinie rolniczej. Od 16. roku życia pracowałam w gospodarstwie rodziców, podobnie było po skończeniu szkoły. Kilka lat później przejęłam gospodarstwo wraz z mężem. W latach 1992 i 1993 r. miałam przerwę w płaceniu składek KRUS. Czy mam szansę na emeryturę dla rolnika? Czy powinnam opłacić te kilka składek z lat 90.?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników (w obecnym brzmieniu):

 

„Art. 19. 1. Emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:

 

1) osiągnął wiek emerytalny; wiek emerytalny kobiety wynosi 60 lat, a mężczyzny 65 lat,

2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 100 kwartałów, z uwzględnieniem art. 20.

 

2. Emerytura rolnicza przysługuje także ubezpieczonemu rolnikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

 

1) osiągnął wiek 55 lat, jeśli jest kobietą, albo 60 lat, jeśli jest mężczyzną,

2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 120 kwartałów,

3) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.

 

3. Jeżeli zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej jest spowodowane wywłaszczeniem gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, ich zbyciem na cel uzasadniający wywłaszczenie albo trwałym wyłączeniem, zgodnie z obowiązującymi przepisami, użytków rolnych z produkcji rolniczej z przyczyn niezależnych od rolnika, warunek przewidziany w ust. 2 pkt 2 uważa się za spełniony, jeżeli rolnik podlegał ubezpieczeniu emerytalno–rentowemu przez okres co najmniej 50 kwartałów.

 

Art. 20. 1. Do okresów ubezpieczenia wymaganych zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 zalicza się okresy:

 

1) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990,

2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16. roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.,

3) od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi.

 

2. Okresów, o których mowa w ust. 1, nie zalicza się do okresów ubezpieczenia, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów”.

 

Jak określono w wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 1991 r., sygn. akt III AUr 23/91, LexPolonica nr 325961OSAiSN, 1992/10, str. 37, OSAiSN 1992/2, poz. 11, str. 52:

 

„Dla zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym po 16 roku życia do okresów ubezpieczenia bez znaczenia pozostaje fakt jednoczesnego uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej, o ile z całokształtu okoliczności sprawy wynika, iż nauka nie wykluczała możliwości stałej pracy na gospodarstwie rolnym. Z pewnością uznanie pracy za stałą na gospodarstwie rolnym wyklucza na przykład zamieszkiwanie danej osoby w internacie.

 

Z dniem 1 stycznia 1991 r. weszła w życie ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 1991 r. Nr 7 poz. 24), jednocześnie utraciła moc ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. 1989 r. Nr 24 poz. 133 z późn. zm.), a także i wydane na jej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. 1983 r. Nr 21 poz. 94 z późn. zm.).

 

W związku z tym według art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 1990 r. Nr 7 poz. 24) do okresów ubezpieczenia zalicza się okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16. roku życia przed dniem 1 stycznia 1983 r.

 

Art. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników zawiera definicję domownika, za którego uważa się «osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie gospodarstwa rolnego, albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy». W świetle zatem, przepisów powołanej ustawy dla zaliczenia okresu pracy na gospodarstwie rolnym po 16. roku życia do okresów ubezpieczenia bez znaczenia pozostaje fakt jednoczesnego uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej, o ile oczywiście z całokształtu okoliczności sprawy wynika, iż nauka nie wykluczała możliwości stałej pracy na gospodarstwie rolnym.

 

Przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Tekst jednolity: Dz. U. 1998 r. Nr 7 poz. 25 ze zm.) stanowi, że emerytura przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia następujące warunki:

 

1) osiągnął wiek emerytalny, przy czym wiek emerytalny mężczyzny wynosi 65 lat, a kobiety 60 lat, oraz

2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno=rentowemu przez okres co najmniej 100 kwartałów, z uwzględnieniem art. 20 tej ustawy.

 

Stosownie zaś do art. 20 (w jego brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia wniosku), do okresów ubezpieczenia zalicza się – zgodnie z ustępem 1 pkt 2 – okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia przed dniem 1 stycznia 1983 r.

 

Tak więc, mimo że z art. 6 pkt 11 ustawy wynika, iż przez «ubezpieczenie emerytalno-rentowe» należy rozumieć ubezpieczenie emerytalno-rentowe określone w ustawie, czyli w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r., to art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy dostarcza argumentu na rzecz tezy, że emerytura rolnicza przysługuje również temu ubezpieczonemu, który «podlegał» ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, to znaczy podlegał obowiązkowi ubezpieczenia kiedykolwiek, zatem także w przeszłości, a nie tylko obecnie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 1993 r., sygn. akt II URN 47/93 OSNCP 1994/5 poz. 117). Wniosek ten doznaje mocnego wsparcia w treści art. 20 ust. 1 ustawy, który zalicza do wymaganych okresów ubezpieczenia między innymi okres prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16. roku życia przed dniem 1 stycznia 1983 r. (pkt 2), czyli przed uchwaleniem ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i przed jej wejściem w życie.

 

Podobnie nie można nadać samodzielnego znaczenia art. 6 pkt 14 ustawy, stanowiącemu, że ilekroć w ustawie jest mowa o «okresach podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu» – należy przez to rozumieć tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek. Wbrew zapatrywaniu skarżącej, przepis ten, zawierający wyjaśnienie zamieszczonego w nim pojęcia, nie stanowi wystarczającej podstawy materialno-prawnej do wniosku, że prowadzenie gospodarstwa rolnego lub praca w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia w okresie (okresach), gdy nie istniał obowiązek opłacania składek, wystarczy do nabycia prawa do emerytury dla rolnika.

 

Odnosząc się do pierwszej kwestii należy odwołać się do art. 16 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny. Wyraża więc zasadę, że objęcie rolnika ubezpieczeniem społecznym emerytalno-rentowym następuje z mocy prawa. Decyduje o tym fakt prowadzenia na własny rachunek działalności rolniczej w charakterze posiadacza (samoistnego albo zależnego) gospodarstwa rolnego położonego w granicach Rzeczypospolitej Polskiej (art. 6 pkt 1 ustawy). Niemniej na rolniku, jak na każdej osobie objętej obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym, ciąży obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych nie tylko siebie, ale i innych osób podlegających ubezpieczeniu w jego gospodarstwie (art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. 1998 r. Nr 137 poz. 887 ze zm. w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.). Decyzje w sprawach podlegania ubezpieczeniu wydaje Prezes Kasy Rolniczego ubezpieczenia społecznego bądź upoważnione przez niego osoby (art. 36 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Wymieniona decyzja rodzi obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości i w terminach wynikających z ustawy, a ponadto określa rodzaj ubezpieczenia, początkową datę podlegania ubezpieczeniu, sposób obliczania składek kwartalnych itp. (art. 39 ust. 2 i 3 wymienionej ustawy). Nieopłacone w terminie składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, dodatkowa opłata za nieopłacenie składek lub opłacenie ich w zaniżonej wysokości i opłata prolongacyjna, nazwane «należnościami z tytułu składek», podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).

 

Z przepisów ustawy wynika, podleganie z mocy ustawy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu nie ustaje na skutek tego, że rolnik nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne. Podleganie to istnieje bowiem tak długo, jak długo chodzi o rolnika w rozumieniu art. 6 pkt 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nieopłacanie składek wpływa natomiast na możliwość ustalenia okresu 100 kwartałów, który stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy jest jednym z dwu niezbędnych warunków do powstania prawa do emerytury dla rolnika. Jeżeli zatem wnioskodawczyni przepracowała – jak twierdzi – 44 lata (ponad 100 kwartałów) w gospodarstwie rolnym i z tego faktu wywodzi prawo do emerytury rolniczej, to rolniczy organ rentowy powinien przeprowadzić postępowanie o objęcie jej ubezpieczeniem społecznym, w którym ustali początkową datę podlegania ubezpieczeniu, nieprzedawniony okres, za który można domagać się składek, ich wysokość, a w razie nieopłacenia składek – wystąpić o ich ściągnięcie w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji lub w drodze egzekucji sądowej”.

 

Odpowiadając na Pani pytanie:

 

Jeśli wydzierżawi Pani gospodarstwo powyżej 1 ha, zostanie Pani objęta ubezpieczeniem społecznym rolników, o ile nie posiada Pani innego tytułu ubezpieczenia społecznego.

 

Nie ma potrzeby opłacania składki za lata 1992-1993 – bo są przedawnione. Do czasu sprzedaży gospodarstwa jest Pani rolnikiem, podlega pod ubezpieczenie, oczywiście o ile w tym czasie nie pracowała Pani na umowę implikująca opłacanie za Panią przez pracodawcę składek na ZUS lub składek za granicą na analogiczne ubezpieczenie społeczne.

 

Jednak proszę zwrócić uwagę, że okresy ubezpieczenia w ZUS mogą zostać doliczane do okresów wymaganych do emerytury.

 

Aby otrzymać emeryturę rolniczą, musiałaby Pani skończyć 55 lat i mieć 120 kwartałów lub 60 lat i 100 kwartałów ubezpieczenia.

 

To jest stan prawny na dziś [27.09.2012 r.]. Od 2013 roku wiek emerytalny rolników będzie stopniowo podwyższany. Dla kobiet urodzonych od dnia 1 kwietnia 1957 r. do dnia 30 czerwca 1957 r. wynosił będzie co najmniej 61 lat i 6 miesięcy.

 

Emerytura rolnicza od 2013 roku przysługuje także „ubezpieczonemu rolnikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

 

1) osiągnął wiek 55 lat, jeśli jest kobietą, albo 60 lat, jeśli jest mężczyzną;

2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 30 lat;

3) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.

 

2a. Przepis ust. 2 stosuje się do rolnika, który do dnia 31 grudnia 2017 r. spełnił warunki”.

 

Jeśli do 31 grudnia 2017 będzie Pani posiadała 30 lat (120 kwartałów) ubezpieczenia – otrzyma Pani świadczenie z KRUS, czyli emeryturę dla rolnika.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dziesięć plus II =

»Podobne materiały

Emerytura rolnicza

Co zrobić, aby mama (urodzona w 1957 r.) mogła przejść na wcześniejszą emeryturę rolniczą? Tata jest rolnikiem, ma gospodarstwo po rodzicach, na którym pracuje razem z mamą. Oboje mają też wspólnie drugie gospodarstwo. KRUS podał nam dwie wersje – ustanowienie rozdzielności majątkowej i przeka

 

Zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej

Moi rodzice w 2005 r. podzielili swoje gospodarstwo na kilka mniejszych działek. Jedną z nich przekazali mi w darowiźnie w 2006 r. Podpisałam wtedy umowę zrzeczenia się dziedziczenia. W 2010 r. zmarła moja matka; w związku z tym gospodarstwo jest obecnie podzielone pomiędzy ojca (który ma 5/8 udział

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »