Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Egzekwowanie alimentów

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 23.07.2013

Mam problem z egzekwowaniem alimentów od ojca swoich dzieci. On sam dobrowolnie nie płaci w ogóle, a egzekucja komornicza jest nieskuteczna, bo dłużnik celowo nie podejmuje pracy, a cały majątek jest zapisany na jego konkubinę. Pieniądze z funduszu alimentacyjnego się nie należą, gdyż mieszkam z dziećmi w Wielkiej Brytanii. Co powinnam zrobić?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z Pani relacji wynika, że ojciec Pani dzieci jest zobowiązany do płacenia alimentów na nie, jednak skutecznie uchyla się od tego obowiązku, wykazując brak majątku, co skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego w sprawie alimentów.

 

Nie jest tak jednak, że dłużnik alimentacyjny może spać spokojnie. Stosownie do art. 1086 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.): „Komornik obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dochodzenie w celu ustalenia zarobków i stanu majątkowego dłużnika oraz jego miejsca zamieszkania. Jeżeli środki te okażą się bezskuteczne, organy Policji przeprowadzą na wniosek komornika czynności w celu ustalenia miejsca zamieszkania i miejsca pracy dłużnika”.

 

„Jeżeli w wyniku dochodzenia, o którym mowa w § 1, nie zostaną ustalone dochody dłużnika ani jego majątek, komornik składa wniosek do sądu o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku” (art. 1086 § 3 K.p.c.).

 

„W razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy komornik z urzędu składa wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o wpis dłużnika do rejestru dłużników niewypłacalnych. Wniosek komornika nie podlega opłacie sądowej” (art. 1086 § 4 K.p.c.).

 

Komornik ma obowiązek ustalić zarobki dłużnika – w tym celu występuje on do ZUS i do urzędu skarbowego. Jednak jeżeli zna Pani zleceniodawcę dłużnika, może go Pani wskazać we wniosku o wszczęcie egzekucji – komornik szybciej zajmie dłużnikowi wierzytelność z umowy-zlecenia.

 

Wskutek tego, że egzekucja alimentów była bezskuteczna, złożyła Pani wniosek do funduszu alimentacyjnego, jednak świadczenia Pani odmówiono ze względu na miejsce pobytu w innym kraju.

 

Na początek zaznaczę, że musi Pani zrobić wszystko, aby roszczenie alimentacyjne dłużnika nie uległo przedawnieniu. Z regulacji Kodeksu cywilnego (K.c.) wynika, że co do zasady alimenty jako świadczenia okresowe będą się przedawniać z upływem trzech lat. Jednak od tej zasady funkcjonuje sporo wyjątków.

 

Trzeba pamiętać o tym, że bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom przez czas trwania władzy rodzicielskiej. W połączeniu z art. 92 w zw. z art. 93 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.), które stanowią, iż obojgu rodzicom przysługuje władza rodzicielska do uzyskania przez dziecko pełnoletniości, daje to sytuację, w której dla niewyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych termin przedawnienia przeciwko dziecku zacznie biec dopiero po uzyskaniu przez nie 18 lat. Na przykład jeżeli dziecku 7-letniemu zostały zasądzone alimenty, które dla uproszczenia są już wymagalne, i ojciec uchyla się od ich płacenia, to termin ich przedawnienia zacznie biec dopiero po 11 latach – w 18 urodziny dziecka, natomiast zakończy się w 21 urodziny uprawnionego. Warto przy tym wspomnieć, że regulacja ta dotyczy także rodzica, który ma ograniczoną władzę rodzicielską, ponieważ ustawa nie rozróżnia sytuacji ograniczonej władzy rodzicielskiej i pełnej władzy rodzicielskiej na tle terminów przedawnienia. Zatem w myśl ustawy mimo że władza jest ograniczona, to nadal, choć w ograniczonym zakresie, trwa i przysługuje rodzicowi, w skutek czego bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu lub nie rozpoczyna się. W takim wypadku sam uprawniony lub ten rodzic, któremu władza rodzicielska w pełni przysługuje, będący jednocześnie przedstawicielem ustawowym dziecka, ma możliwość podejmować czynności mające na celu uzyskanie świadczeń alimentacyjnych za cały okres trwania uprawnienia.

 

Natomiast jeżeli dłużnikowi alimentacyjnemu całkowicie odebrano władzę rodzicielską, to przepis zawieszający bieg przedawnienia, jako że nie została spełniona przesłanka pozostawania pod władzą rodzicielską, nie będzie miał zastosowania i w jego miejsce działać będzie ogólna zasada. Trzeba przy tym pamiętać, że przedawnienie nie jest brane pod rozwagę przez sąd z urzędu, tylko na zarzut pozwanego, a więc jeżeli obowiązany do płacenia alimentów nie podniesie zarzutu zaistnienia przedawnienia w odpowiednim momencie, to będzie musiał zapłacić, mimo że roszczenia uległy przedawnieniu. W tym miejscu należy jeszcze wspomnieć, że bieg przedawnienia nie płynie także, jeżeli alimenty oddano do egzekucji komorniczej i trwa postępowanie egzekucyjne (art. 124 § 2 K.c.).

 

Trzeba więc po każdym umorzeniu postępowania egzekucyjnego dążyć do tego (wymuszać to na komorniku prowadzącym sprawę, np. telefonicznie), aby na nowo podjął próbę wyegzekwowania świadczenia, składając wniosek egzekucyjny.

 

Ostatecznie wskazuję Pani na możliwość próby uzyskania alimentów od dalszych krewnych, np. dziadków dziecka. Jednak przede wszystkim to rodzice powinni utrzymywać dziecko. Obowiązek alimentacyjny dziadków powstaje w dalszej kolejności. Oznacza to, że można się o nie starać tylko wtedy, gdy że nie ma możliwości uzyskania alimentów od rodziców bądź ich uzyskanie jest niezwykle trudne – a tak jest w Pani przypadku (art. 132 K.r.o.).

 

Można to wykazać, jeśli posiada Pani zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji. Występując o alimenty od innego członka rodziny niż rodzic, należy wykazać, że dziecko znajduje się w niedostatku (art. 133 § 2 K.r.o.).

 

Ustawodawca jednak nie zdefiniował pojęcia niedostatku. Liczne próby w tym zakresie podejmowane były zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze, i to jeszcze w poprzednim stanie prawnym, gdy omawiane zagadnienie było równie aktualne. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tezy III uchwały z 1987 r. w sprawach alimentacyjnych wyjaśnił, że: „niedostatek występuje wtedy, gdy uprawniony nie może w pełni własnymi siłami, z własnych środków, zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb”. Charakteryzując bliżej to pojęcie, SN ponadto stwierdził: „Zaspokojenie potrzeb każdego człowieka powinno nastąpić przede wszystkim z jego własnych środków. Dotyczy to dochodów z pracy, z majątku, ze świadczeń z ubezpieczenia lub zabezpieczenia społecznego. Do środków takich zalicza się także renty przyznane na podstawie na podstawie art. 444, 446 § 2, art. 903-907 k.c. oraz z umowy o dożywocie (art. 908 k.c.).

 

Za znajdujące się w niedostatku zatem należy uważać osoby, które nie mogą własnymi siłami zaspokoić usprawiedliwionych potrzeb, nie posiadają własnych środków w postaci wynagrodzenia za pracę, emerytury czy renty ani też dochodów z własnego majątku. Do środków własnych jednak nie można zaliczyć tych środków, które zostały uprawnionemu do żądania alimentów dostarczone przez inne osoby bez obowiązku prawnego czy w wykonaniu obowiązku alimentacyjnego, lecz poza jego obowiązkowym zakresem.

 

Przy ocenie, czy na pokrycie potrzeb uprawnionego do alimentacji powinny być zużywane tylko dochody z jego majątku, czy też i w jakim zakresie można wymagać zbycia samej substancji majątku, trzeba przyjąć za regułę, że nie można mówić o niedostatku osoby, która przez zbycie swego majątku lub jego części mogłaby sama, i to na czas dłuższy (jakieś krótkie nie wchodziłyby tu w grę) z własnych środków zaspokoić swe usprawiedliwione potrzeby”.

 

Jak już wspomniałem, pozostawanie w niedostatku uprawnionego dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, stanowi przesłankę obowiązku alimentacyjnego innych niż rodzice zobowiązanych do alimentacji.

 

Może więc Pani w drodze wyjątku żądać alimentów od rodziców ojca dzieci, jednak proszę o tym najpierw pisemnie powiadomić ojca dzieci, a następnie również jego rodziców. Może te pisma wpłyną na jego (bądź ich) dobrowolne wpłaty.

 

Jest jeszcze jeden sposób, który może przymusić Pani męża do zapłaty, który jednak nie będzie się wiązał z pieniędzmi dla Pani, a jedynie z dolegliwościami dla Pani męża. Mam na myśli wywołanie przeciwko uchylającemu się od alimentacji postępowania karnego.

 

Może stać się tak wtedy, gdy dłużnik alimentacyjny uporczywie uchyla się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby, a przez to naraża ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

 

Zgodnie z art. 209 Kodeksu karnego:

 

„§ 1. Kto uporczywie uchyla się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to naraża ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

 

§ 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

 

§ 3. Jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie odbywa się z urzędu”.

 

Przestępstwo niealimentacji polega głównie na niepłaceniu alimentów przez osobę zobowiązaną do alimentacji, która robi to ze złym zamiarem. Natomiast sama odpowiedzialność karna, jaką rodzi niealimentacja, różni się, i to bardzo, od tej odpowiedzialności, która funkcjonuje w prawie cywilnym. Dzieje się tak choćby dlatego, że prawo karne zakłada inne zasady ogólne i szczególne pociągania do odpowiedzialności.

 

Należy zaznaczyć, że samo uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego na gruncie prawa karnego nie wystarczy. Takie działanie musi nosić znamiona świadomego niespełniania obowiązku, i to w sytuacji, kiedy istnieje realna możliwość jego spełnienia. W konsekwencji bardzo ważne jest to, czy sprawca przestępstwa ma możliwość płacenia alimentów. Obowiązany nie musi mieć stałego źródła dochodu – może płacić z posiadanych przez siebie oszczędności, ale musi istnieć jakaś realna możliwość zaspakajania przez niego tego roszczenia, z której świadomie nie korzysta. Innymi słowy nie będzie przestępstwem niepłacenie alimentów w sytuacji, kiedy zobowiązany stracił pracę, a nie ma żadnych oszczędności i sam nie może siebie utrzymać. Kolejnym warunkiem odpowiedzialności karnoprawnej jest „uporczywość” niepłacenia alimentów, przez którą należy rozumieć uchylanie się od płacenia mimo wezwań, ponagleń, ostrzeżeń lub innych środków perswazji, w stosunku do których sprawca się nie podporządkowuje świadomie wskutek złej woli. Działanie sprawcy musi również powodować możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa niezaspokojenia potrzeb wierzyciela alimentacyjnego. Przy tym pozostaje bez znaczenia to, czy uprawniony skorzystał z pomocy innej osoby i w jakiś inny sposób zaspokoił swoje potrzeby. Wystarczy samo naruszenie dobra prawnego, jakim jest narażenie dziecka na brak środków zaspokojenia potrzeb.

 

Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego na wniosek pokrzywdzonego lub organu opieki albo organu udzielającego odpowiedniego świadczenia rodzinnego czy też zaliczki alimentacyjnej. Aby uruchomić odpowiednie postępowanie, trzeba jedynie złożyć zawiadomienie do prokuratury, a resztą zajmą się już odpowiednie organy. Od chwili złożenia wniosku wszystkich czynności dokonuje organ ścigania, czyli przygotowuje postępowanie, zbiera dowody, wnosi i popiera przed sądem akt oskarżenia. Sąd w takim wypadku wyznacza rozprawę i powiadamia o niej pokrzywdzonego. Wymierzając karę, skład orzekający będzie również rozważał skierowanie do dalszego postępowania wniosku do sądu rodzinnego w celu ograniczenia praw rodzicielskich lub opiekuńczych sprawcy.

 

Podsumowując, należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy nie spełnia Pani warunków do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, oraz w przypadku bezskuteczności egzekucji pozostaje Pani żądanie alimentów od rodziców ojca dzieci (po poinformowaniu ojca dziecka i jego rodziców listem poleconym o takim zamiarze). Skierowanie sprawy do prokuratury również powinno sprawić mu pewną dolegliwość. Pani powinna nie dopuścić do przedawnienia alimentów według wskazówek podanych przeze mnie i przez stałe współpracowanie z komornikiem prowadzącym egzekucję.

 

Wprawdzie nie znam się na prawie angielskim, jednak na marginesie wskazuję, że może też Pani spróbować uzyskać środki z odpowiednich organów angielskich na Pani dzieci (wiadomo powszechnie, że Anglia ma jeden z lepiej rozwiniętych systemów opieki społecznej na świecie).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • X plus 2 =

»Podobne materiały

Egzekucja alimentów

Dostałem zawiadomienie o wszczęciu egzekucji alimentów na wniosek przedstawiciela ustawowego (byłej żony), jednak dziecko jest pełnoletnie. Z mojej wiedzy wynika, że bez pisemnego pełnomocnictwa dziecka komornik nie ma prawa wszcząć postępowania jedynie na wniosek osoby, która jak mi się wydaje, utr

 

Alimenty z Niemiec – jak je wyegzekwować?

Mam dziecko z poprzedniego małżeństwa. Były mąż jest zameldowany w Niemczech i tam ma firmę (choć mieszka też w Polsce). Przestał łożyć na dziecko, więc chciałabym złożyć pozew o alimenty. Czy powinnam go wnieść do sądu niemieckiego?

 

Przestępstwo niealimentacji

Mam zasądzone alimenty w wysokości 500 zł, ale ze względu na trudności finansowe co miesiąc płacę mniej (200-300 zł – to zależy od aktualnych możliwości). Mimo to zostałam oskarżona o przestępstwo niealimentacji (art. 209 § 1 Kodeksu karnego). Czy słusznie? Jak się bronić?

 

Wniosek o zaprzestanie egzekucji alimentów

Mój syn ma 19 lat i studiuje w trybie dziennym. Od jakiegoś czasu płacę alimenty za pośrednictwem komornika. Chciałbym wpłacać pieniądze bezpośrednio na konto syna albo byłej żony, aby nie ponosić dodatkowych kosztów na rzecz komornika. Czy mogę złożyć wniosek o zaprzestanie egzekucji alimentów?

 

Egzekucja z nieruchomości a niezapłacone zaległe alimenty

Co można zrobić, jeśli wszczęto już egzekucję z nieruchomości w sprawie o podział majątku dorobkowego (do zapłaty ponad 40 000 zł), a były mąż jest mi winien zaległe alimenty, których dochodziłam cały czas (wynoszą obecnie ponad 20 000 zł)? Dorosłe dzieci scedowały na mnie te wierzytelności. Pr

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »