Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dzierżawa gruntów rolnych

Autor: Katarzyna Nosal • Opublikowane: 23.07.2013

Jestem właścicielem gospodarstwa. Podpisałem umowę dzierżawy gruntów rolnych z moim ojcem, jednak starostwo nie chce jej zarejestrować, a co za tym idzie – ojciec nie jest objęty ubezpieczeniem KRUS. Urzędnicy argumentują, że nie mogę wydzierżawić gruntu osobie blisko spokrewnionej, aby ta mogła skorzystać ze świadczeń KRUS. Czy mają rację? Co mogę zrobić w tej sprawie?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Niestety po wnikliwym zbadaniu problemu muszę przyznać rację urzędnikom starostwa. Nie jest ich winą, że nie mogą dokonać wpisu do ewidencji Pańskiej umowy dzierżawy gruntów rolnych. To z kolei nie oznacza wcale, że Pański ojciec nie może zostać objęty ubezpieczeniem społecznym rolników. Poniżej wyjaśnię wszystkie kwestie po kolei.

 

Zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) ubezpieczenie społeczne rolników, obejmuje, na zasadach określonych w tej ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników, którzy:

 

  1. posiadają obywatelstwo polskie lub 
  2. przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, lub
  3. są obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

 

Przepis ten „obejmuje rolników” – oznacza to, że trzeba ustalić, kto w myśl ustawy jest rolnikiem. Definicja rolnika na potrzeby tego aktu prawnego została określona w art. 6 pkt. 1. Zgodnie z nią za rolnika uważa się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Niezbędną przesłanką uznania za rolnika jest prowadzenie działalności rolniczej. Wychodząc niejako naprzeciw osobom ubiegającym się o uznanie za podlegające ubezpieczeniu społecznemu rolników, ustawodawca przyjął pewne domniemanie prawne, które pozwalają ominąć konieczność szczegółowego ustalenia, czy osoba starająca się o przymiot rolnika istotnie prowadzi gospodarstwo rolne. Z domniemania tego chciał skorzystać Pański ojciec.

 

Zgodnie z art. 38 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu domniemywa się, że:

 

  1. właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach;
  2. podatnik podatku rolnego lub podatku od dochodu z działów specjalnych prowadzi działalność rolniczą w rozmiarze wynikającym z zakresu opodatkowania;
  3. jeżeli własność lub dzierżawa gruntów, o których mowa w pkt 1, przysługuje kilku osobom lub jeżeli obowiązek podatkowy, o którym mowa w pkt 2, ciąży na kilku osobach – każda z tych osób uczestniczy w prowadzeniu działalności rolniczej;
  4. osoba bliska rolnikowi, spełniająca warunki określone w art. 6 pkt 2 lit. a i b, stale pracuje w gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy – jeżeli okoliczność ta została stwierdzona zgodnym oświadczeniem rolnika i tej osoby.

 

Za rolnika (osobę prowadzącą działalność rolniczą) na potrzeby ustalenia podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników uważa się zatem dzierżawcę gruntów rolnych, o ile dzierżawa została zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków. Jest to jednak tylko domniemanie – po pierwsze, można je obalić, po drugie zaś, nie jest to jedyna forma udowodnienia pewnych okoliczności. Przyjęcie domniemania ma na celu ułatwić procedurę. Nie jest jednak jedynie słuszną zasadą.

 

Dla celów ustalenia podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników ważne jest zatem, co podkreślam kolejny raz, aby umowa dzierżawy gruntów rolnych została wpisana do rejestru gruntów i budynków. Co może zostać wpisane do takiego rejestru, określa rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454). Zgodnie z § 11 tego rozporządzenia w ewidencji oprócz podstawowych danych dotyczących gruntów i budynków, wykazuje się także:

 

  1. Dane dotyczące:
    1. użytkowników wieczystych gruntów;
    2. jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami;
    3. państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych;
    4. organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości;
    5. użytkowników gruntów państwowych i samorządowych;
  2. Dane dotyczące osób i jednostek organizacyjnych, które władają gruntami na podstawie umów dzierżawy, zwanych dalej „dzierżawcami”, zgłoszonych do ewidencji stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25; Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756, z 1999 r. Nr 60, poz. 636 i z 2000 r. Nr 45, poz. 531);
  3. Opis praw: osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w pkt 1 i 2 oraz w § 10 ust. 1 pkt 2, do gruntów, budynków i lokali;
  4. Informacje o dokumentach, które stanowiły podstawę do sporządzenia opisu, o którym mowa w pkt 3;
  5. Datę i zegarowy czas wpisania danych do bazy danych;
  6. Datę ostatniej weryfikacji danych.  

 

Jedynie zatem te umowy dzierżawy, o których mowa w art. 28 ust. 4 pkt. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w brzmieniu z okresu, o którym mowa w § 11 rozporządzenia, mogą zostać wpisane przez urzędników starostwa do ewidencji gruntów i budynków. Artykuł 28 ust. 4 pkt. 3 ustawy w brzmieniu z 2001 r. stanowił, że „uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie prowadzi działu specjalnego, nie licząc gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej:

 

a) małżonkiem emeryta lub rencisty, 

b) jego zstępnym lub pasierbem, 

c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, 

d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b) lub c)”.

 

Innymi słowy, tylko umowa dzierżawy gruntów rolnych zawarta z osobą spoza kręgu osób wymienionych w tym przepisie może zostać wpisana do ewidencji i stanowić podstawę domniemania prowadzenia działalności rolniczej. Nie można zatem mieć pretensji do urzędników, że postąpili w ten sposób.

 

Jak już jednak wyżej wspominałam, art. 38 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi jedynie zestaw domniemań, które powodują, ze organ bez dodatkowych dowodów uważa daną osobę za prowadzącą działalność rolniczą. Sądy orzekające w sprawach ubezpieczeń wielokrotnie już wypowiadały się, ze domniemanie to można obalić, a także, że prowadzenie działalności rolniczej można udowodnić również w inny sposób. Warto w tym miejscu przytoczyć wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III AUa 1432/2007), w którym sąd ten stwierdził, że „niezarejestrowanie umowy dzierżawy gruntów w ewidencji gruntów i budynków powoduje, iż nie działa domniemanie prowadzenia działalności rolniczej na tych gruntach określone w art. 38 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nie oznacza to jednak, że dzierżawca nie może za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych wykazywać faktu prowadzenia takiej działalności na dzierżawionych gruntach”.

 

W takim wypadku należy, mimo niezarejestrowania umowy w ewidencji gruntów, złożyć stosowne wnioski do KRUS w celu ustalenia objęcia Pańskiego ojca ubezpieczeniem społecznym rolników. Dowodami na prowadzenie działalności rolniczej przez ojca mogą być pisemne oświadczenia osób, które potwierdzą faktyczne wykorzystywanie dzierżawionej ziemi do działalności rolniczej, rozliczenia z urzędem skarbowym, zdjęcia, na którym prowadzone jest gospodarstwo rolne itp. Jeśli zostanie wydana decyzja odmowna, wówczas należy się od niej odwołać i przed sądem przeprowadzić dowód na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej przez Pańskiego ojca, a co za tym idzie – na okoliczność podlegania przez niego ubezpieczeniu społecznemu rolników.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 2 + 1 =

11.07.2017

II UK 82/11

eesdfwse

»Podobne materiały

Działalność rolnicza żołnierza zawodowego

Jestem żołnierzem zawodowym. Od dwóch lat dzierżawię ziemię (2,8 ha), którą uprawiam, korzystając z dopłat Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dowiedziałem się jednak, że zgodnie z art. 56 ustawy o służbie wojskowej żołnierze nie mogą podejmować pracy zarobkowej i prowadzić dział

 

Dzierżawca i wypowiedzenie umowy dzierżawy na czas określony

Czy dzierżawca może wypowiedzieć umowę dzierżawy zawartą na czas określony (np. na 10 lat)? W jakich sytuacjach dzierżawca może ubiegać się o obniżenie wysokości czynszu?

 

Dzierżawa gruntów na okres 5 lat i podpisanie umowy

Jestem wydzierżawiającym grunty rolne. Umowa dzierżawy zakończyła się pod koniec 2011 r., grunty zostały w rękach dzierżawcy, nie określaliśmy ostatecznego terminu trwania dzierżawy. Obecnie znalazłem dzierżawcę, który chce zapłacić więcej. Zapowiedziałem to dotychczasowemu dzierżawcy i poprosiłem o

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »