Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie ustawowe w prawie niemieckim

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 14.02.2008

Artykuł omawia warunki dziedziczenia ustawowego obowiązujące w prawie niemieckim.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na wstępie opracowania należy przypomnieć, że dziedziczenie ustawowe w każdym liczącym się ustawodawstwie europejskim, także w polskim, stanowi określony przez prawo, na wypadek braku testamentu spadkodawcy, porządek dziedziczenia majątku po zmarłym przez jego krewnych oraz małżonka.

 

Dziedziczenie ustawowe, jako określony przez prawo porządek dziedziczenia, wygląda różnie w poszczególnych państwach europejskich. Przykładowo: jedne ustawodawstwa preferują przy podziale spadku małżonka zmarłego (np. prawo polskie), inne – jego dzieci. Prawo ojczyste spadkodawcy (prawo państwa, którego obywatelstwo miał zmarły w chwili śmierci) decydować będzie o kształcie systemu dziedziczenia ustawowego w konkretnym przypadku.

 

W myśl – wspomnianej wyżej – ogólnej zasady, dziedziczenie ustawowe (gesetzliche Erbfolge) w prawie niemieckim zachodzi w sytuacji braku ważnego rozrządzenia majątkiem przez spadkodawcę w postaci testamentu lub umowy o spadek. Jeżeli spadkodawca rozrządził swym majątkiem na wypadek śmierci, reguły dziedziczenia ustawowego co najwyżej decydują o kręgu uprawnionych do zachowku.

 

Szczegółowe regulacje niemieckiego systemu dziedziczenia ustawowego zawierają przepisy art. 1922-1936 tamtejszego Kodeksu cywilnego – Bürgerliches Gesetzbuch (dalej – BGB) z 18 sierpnia 1896 r., oczywiście od czasu uchwalenia wielokrotnie już nowelizowane.

 

Porządek ustawowego dziedziczenia krewnych w prawie niemieckim oparty został na systemie kolejnych parantel (die Ordnunge) czyli, innymi słowy, grup spadkobierców, z których pierwszą stanowią zstępni spadkodawcy (dzieci, wnuki, prawnuki), drugą – zstępni rodziców spadkodawcy (dzieci, wnuki, prawnuki), trzecią – zstępni dziadków spadkodawcy (dzieci, wnuki, prawnuki), czwartą – zstępni pradziadków spadkodawcy, itd. (art. 1924-1929 BGB).

 

Krewny z bliższej paranteli wyłącza od dziedziczenia krewnych z dalszych parantel (art. 1930 BGB). Z kolei w ramach tej samej paranteli bliższy krewny spadkodawcy wyłącza od dziedziczenia dalszych krewnych (np. syn wyłącza wnuka). Ta ostatnia reguła określana jest mianem tzw. zasady reprezentacji.

 

Mając na uwadze powyższe zasady ogólne, należy w tym miejscu przejść do szczegółów.

 

Według prawa niemieckiego dzieci spadkodawcy, jeżeli jest ich więcej niż jedno, dziedziczą w częściach równych (bez względu na ich liczbę). Należy jednak wspomnieć, że każde z dzieci spadkodawcy tworzy osobny szczep. Oznacza to, że jeżeli dane dziecko nie dożyło otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy), to udział spadkowy, jaki przypadałby na nie, przypada jego żyjącym zstępnym (dzieciom, wnukom, prawnukom) wedle tych ogólnych zasad (§ 1924, § 3 BGB).

 

Dziedziczenie ustawowe w prawie niemieckim, w ramach drugiej paranteli (gdy spadkodawca nie miał dzieci), wygląda następująco: jeżeli żyją rodzice spadkodawcy – spadek przypada im po połowie. W przypadku wcześniejszej śmierci jednego z rodziców należna mu część spadku przypada jego zstępnym (czyli, co do zasady, rodzeństwu spadkodawcy) w częściach równych, a jeśli i oni nie żyją – w całości drugiemu rodzicowi spadkodawcy (§ 1925, § 3 BGB).

 

W przypadku dziedziczenia w ramach paranteli trzeciej (brak jest lub nie żyją zarówno dzieci, rodzice jak i rodzeństwo spadkodawcy), według przepisów BGB, spadek przypada po równo każdemu z czterech dziadków lub ich zstępnym, przy zachowaniu zasady reprezentacji. W braku jednego z dziadków, spadek przypada jego zstępnym, a w ich braku – przechodzi na pozostałych dziadków lub ich zstępnych (§ 1926, § 3 BGB).

 

Dziedziczenie ustawowe w ramach dalszych parantel, co w praktyce nie będzie się zdarzać, winno się odbywać na zasadach analogicznych jak już tu opisane (art. 1928 i 1929 BGB).

 

Spadkobiercą ustawowym może być również nasciturus (dziecko poczęte, ale jeszcze nienarodzone w chwili śmierci spadkodawcy) oraz osoba przysposobiona (adoptowana).

 

Tak wygląda w prawie niemieckim dziedziczenie ustawowe krewnych spadkodawcy. Nie można jednak zapominać o małżonku zmarłego, któremu w każdym przypadku, bez względu na to z kim wespół dziedziczy, przysługuje ściśle określony przez BGB udział w spadku.

 

Rozpocząć należy od ogólnej zasady, że małżonek dziedziczy po spadkodawcy obok krewnych, tylko jeśli zmarły przed śmiercią nie wystąpił o rozwód. Małżonkowi dziedziczącemu obok krewnych z pierwszej paranteli przypada 1/4 spadku, a w zbiegu z krewnymi z drugiej lub trzeciej paranteli – 1/2 spadku (art. 1931 BGB). W braku takich osób, małżonek dziedziczy całość spadku, wyłączając w ten sposób w ogóle krewnych z dalszych parantel od dziedziczenia po spadkodawcy.

 

Na zasadach wyjątków od wskazanej wyżej zasady, dalsze przepisy BGB stanowią, że jeżeli w chwili otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) pomiędzy zmarłym a jego małżonkiem istniał ustrój tzw. małżeńskiej rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków, to małżonkowi przypada dodatkowo 1/4 spadku. Jeżeli zaś w chwili otwarcia spadku, pomiędzy spadkodawcą a jego małżonkiem istniał ustrój małżeńskiej rozdzielności majątkowej, a nadto spadkodawca pozostawił dzieci, małżonek dziedziczy wraz z nimi po równo, lecz nie mniej niż 1/4 spadku.

 

Ciekawą, ponieważ całkowicie nieznaną prawu polskiemu, zasadą jest, iż partner życiowy spadkodawcy (np. konkubin lub konkubentka) dziedziczy na tych samych zasadach co małżonek.


Stan prawny obowiązujący na dzień 14.02.2008


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 + 8 =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »