Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zasady dziedziczenia na podstawie ustawy

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 12.10.2007

W artykule omówiono zasady dziedziczenia na podstawie ustawy.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z chwilą śmierci spadkodawcy należące do niego prawa i obowiązki majątkowe przechodzą na określone osoby – spadkobierców. Inaczej mówiąc, następuje otwarcie spadku i jego nabycie przez spadkobierców.

 

Powołanie do spadku następuje na podstawie pozostawionego testamentu lub wynika z ustawy. Przepisy prawa dają jednak pierwszeństwo dziedziczeniu testamentowemu. Dopiero w sytuacji gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu, jeżeli testament jest nieważny lub bezskuteczny, jeżeli testament został odwołany, a także wówczas kiedy spadkobierca powołany do spadku nie chce lub nie może dziedziczyć, w grę wchodzi dziedziczenie ustawowe.

 

Z sytuacją, w której spadkobierca nie może dziedziczyć spotkamy się wówczas, jeżeli nie dożyje on otwarcia spadku lub zostanie uznany za niegodnego. Nie może też dziedziczyć osoba prawna, która w chwili otwarcia spadku nie istnieje. Ale na przykład dziecko już poczęte w chwili otwarcia spadku może być spadkobiercą pod warunkiem, że urodzi się żywe. Fundacja ustanowiona w testamencie może być spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu.

 

Jest też taka możliwość, że dziedziczenie odbywać się będzie częściowo na podstawie testamentu, a częściowo na podstawie ustawy. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy spadkodawca rozrządził w drodze testamentu tylko częścią swojego majątku, jeżeli spadkodawca rozrządził w testamencie całością majątku, a niektórzy ze spadkobierców nie chcą lub nie mogą dziedziczyć lub część rozrządzeń okazała się nieważna lub została przez spadkodawcę odwołana.

 

Dziedziczenie ustawowe opiera się na stosunku pokrewieństwa, małżeństwa lub przysposobienia. Zasady dziedziczenia ustawowego określają przepisy art. 931-940 Kodeksu cywilnego.

 

Do kręgu spadkobierców ustawowych należą małżonek, zstępni (np. dzieci, wnuki), rodzice, rodzeństwo i zstępni rodzeństwa spadkodawcy oraz gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub Skarb Państwa.

 

Z mocy ustawy w pierwszej kolejności powołane są do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych. Część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

 

Dzieci dziedziczą niezależnie od tego czy urodziły się w czasie trwania małżeństwa czy też poza tym związkiem. Na równi z dziećmi biologicznymi dziedziczą osoby przysposobione przez spadkodawcę.

 

W sytuacji gdy dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

 

Małżonek dziedziczy z mocy ustawy tylko wtedy, gdy w chwili śmierci spadkodawcy pozostawał z nim w formalnym związku małżeńskim. Jeżeli została orzeczona przez sąd separacja pomiędzy małżonkami, małżonek spadkodawcy jest wyłączony z dziedziczenia. Jest wyłączony z dziedziczenia również wtedy, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione. Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu, na wniosek spadkobierców dziedziczących w zbiegu z małżonkiem. Termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku. Okolicznością wyłączającą małżonka od dziedziczenia z ustawy jest również unieważnienie małżeństwa po śmierci spadkodawcy. W braku małżonka do dziedziczenia powołani są tylko zstępni spadkodawcy.

 

Jeżeli spadkodawca nie posiadał dzieci, to zgodnie z art. 932 K.c. do spadku są powołani jego małżonek, rodzice i rodzeństwo. W takiej sytuacji udział spadkowy małżonka wynosi połowę spadku.

 

Udział spadkowy każdego z rodziców, który dziedziczy w zbiegu z rodzeństwem spadkodawcy, wynosi 1/4 części tego, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa. Pozostałą część dziedziczy rodzeństwo w częściach równych.

 

Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada po połowie drugiemu z rodziców i rodzeństwu spadkodawcy.

 

Jeżeli do spadku powołani są, obok małżonka, tylko rodzice albo tylko rodzeństwo, dziedziczą oni w częściach równych to, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa.

 

Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

 

W braku zstępnych, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada jego małżonkowi. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom, rodzeństwu i zstępnym rodzeństwa.

 

Jeżeli spadkodawca nie pozostawił małżonka i krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli miejsca ostatniego zamieszkania spadkodawcy w Polsce nie da się ustalić lub ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.

 

Omawiając dziedziczenie ustawowe należy wspomnieć o szczególnym uprawnieniu dziadków spadkodawcy, którzy nie są zaliczani do kręgu spadkobierców ustawowych.

 

Jeżeli dziadkowie znajdują się w niedostatku i nie mogą otrzymać należnych im środków utrzymania od osób, na których ciąży względem nich obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy nieobciążonego takim obowiązkiem środków utrzymania w stosunku do swoich potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także w ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części swojego udziału spadkowego.


Stan prawny obowiązujący na dzień 12.10.2007


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dziesięć + II =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »