Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie przez dziecko po podziale majątku i rozwodzie

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 08.05.2015

W tym roku ustanowiłem z żoną rozdzielność majątkową, a następnie dwa miesiące później dostaliśmy rozwód bez orzeczenia o winie. Za kilka tygodni urodzi mi się dziecko z innego związku. Jakie prawa do dziedziczenia po mnie będzie miało to dziecko? Czy żona będzie musiała się dzielić naszym dotychczasowym majątkiem? Dodam, że nie mamy jeszcze podziału majątku i mamy też wspólne dzieci.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z Pana relacji wynika, że w tym roku ustanowił Pan rozdzielność majątkową, a następnie dwa miesiące później otrzymał Pan sądowy rozwód. Za kilka tygodni urodzi się Panu dziecko z innego związku, w związku z tym pyta Pan o prawa do dziedziczenia po Panu i ewentualne roszczenia tego dziecka do wspólnego majątku Pana i byłej żony, gdyż z oczywistym względów nie przeprowadził Pan jeszcze podziału majątku wspólnego.

 

Najpierw należy zaznaczyć, iż kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (w skrócie K.r.io.).

 

Stosownie do art. 31 § 1 K.r.io. „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny)”.

 

„Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych”.

 

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Zgodnie z art. 33 tej ustawy „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

 

Jak wynika z powyższego, przedmioty majątkowe, jeżeli zostały nabyte w trakcie wspólności, wchodzą do majątku wspólnego małżonków i w razie ustania wspólności podlegają podziałowi.

 

Generalnie każdemu małżonkowi przypada po 1/2 udziału we własności majątku wspólnego, gdyż zgodnie z art. 43 K.r.io.:

 

„§ 1. Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

 

§ 2. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

 

§ 3. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym”.

 

Czyli nawet bez podziału co do zasady w przedmiotach wspólnie nabytych z byłą żoną posiada Pan udział we własności wynoszący 1/2 całości.

 

Wspominam o własności tych rzeczy jedynie hipotetycznie, gdyż to wskutek podziału majątku wspólnego uzyska Pan ich własność w sposób definitywny. Może się tak zdarzyć, że według własnej woli w trakcie podziału tego oświadczy Pan, że chce Pan podzielić majątek w ten sposób, że byłej małżonce oddaje Pan wszystko i nie żąda spłat z tego tytułu (jest to możliwe i wbrew pozorom zdarza się w praktyce).

 

Przejdźmy do kwestii dziedziczenia, mając na uwadze powyższe rozważania.

 

Dziedziczeniu podlega spadek, czyli kompleks praw i obowiązków majątkowych po zmarłym.

 

Zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego:

 

„§ 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

 

§ 2. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

 

§ 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej”.

 

Tak więc po Pana śmierci do spadku po Panu wejdą wszystkie przedmioty majątkowe i prawa majątkowe, które nie są ściśle związane z Pana osobą (nie przechodzą np. osobiste prawa autorskie ale majątkowe już tak), a należały do Pana.

 

Jeżeli więc do czasu swojej śmierci podzieli Pan majątek w określony sposób, to Pana własnością staną się przedmioty, które zgodnie z podziałem przypadną Panu jako własność. Jeżeli zaś nie zdecyduje się Pan na podział majątku (można przecież przez wiele lat pozostawać we współwłasności, a roszczenie o jej zniesienie nie przedawnia się), to do spadku po Panu wejdą przedmioty majątkowe należące do Pana a także co ważne dla Pana roszczenie o podział majątku wspólnego po Panu. Faktycznie więc stroną w sprawie o dział spadku i podział majątku wspólnego będzie także Pana była żona, bo mimo że po Panu nie dziedziczy, to dla właściwego przeprowadzenia działu spadku będzie konieczne jednoczesne przeprowadzenie sprawy o podział majątku wspólnego.

 

Pana spadkobiercy więc w żadnym wypadku nie mają praw do majątku w części należącego do Pana byłej żony. Mogą jedynie żądać podziału majątku wspólnego, gdyż zgodnie z prawem udział w majątku wszedł do masy spadkowej po Panu i mają prawo żądać zniesienia jego współwłasności

 

Co do podstawowych sposobów zniesienia współwłasności stosowanych przez sądy wskazać należy:

 

  • podział wspólnej rzeczy (prawa), z możliwością ewentualnego zasądzenia dopłat pieniężnych;
  • przyznanie rzeczy (prawa), stosownie do okoliczności, jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych;
  • sprzedanie rzeczy (prawa), stosownie do przepisów K.p.c. i podział uzyskanych pieniędzy pomiędzy współwłaścicieli.

 

Jeżeli jednak zdecyduje się Pan przeprowadzić podział majątku z byłą żoną za swojego życia, to nawet jeżeli się Pan zrzeknie wszystkiego na jej rzecz, to Pana spadkobiercy nie mają żadnych roszczeń wobec tego majątku ani Pana byłej żony (chyba że przedmioty majątkowe o znacznej wartości zostaną jej przekazane w drodze darowizny zaliczanej do spadku).

 

Zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego:

 

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

 

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

 

Jak z powyższego wynika, Pana dzieci niezależnie od tego, czy pochodzą z pierwszego małżeństwa, czy też kolejnego, a nawet dzieci nieślubne, mają równe prawa do dziedziczenia po Panu z ustawy.

 

Dziedziczyć jednak będą mogły jedynie te prawa majątkowe, które w chwili Pana śmierci przysługiwały Panu, ewentualnie korzystając z Pana uprawnień będą mogli wystąpić do Pana byłej żony o dokonanie podziału majątku wspólnego Pana i jej, ale tylko oczywiście wtedy kiedy do takiego podziału za Pana życia w ogóle nie doszło.

 

Innych roszczeń wobec Pana byłej żony Pana spadkobiercy nie mają, chyba że w sprawie o zachowek, ale nie wspomina Pan o znacznych darowiznach na rzecz żony, które spowodowały, że pozbawił Pan przyszłych spadkobierców jakiegokolwiek majątku po sobie.

 

Powyższe potwierdza Sąd Najwyższy, który zaznacza, że w wypadku gdy w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym małżeńską wspólnością majątkową, do dokonania działu spadku niezbędne jest uprzednie albo jednoczesne z działem spadku, połączone w tym samym postępowaniu, przeprowadzenie podziału majątku wspólnego, chyba że zapadł już prawomocny wyrok rozstrzygający o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o żądaniach zwrotu wydatków, nakładów i innych świadczeń z majątku wspólnego na majątek osobisty lub odwrotnie, albo że częściowy dział spadku nie dotyczy udziału spadkodawcy w majątku wspólnym. W razie stwierdzenia, że w skład spadku wchodzi udział zmarłego w małżeńskim majątku wspólnym, sąd powinien więc wyznaczyć wnioskodawcy stosowny termin do złożenia wniosku o podział majątku wspólnego, a gdy zarządzenie nie zostanie wykonane – postępowanie zawiesić na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 w zw. z art. 13 § 2 (por. uchwała Sądu Najwyższego z 2 marca 1972 r., sygn. akt III CZP 100/71, LexPolonica nr 300995, OSNCP 1972, nr 7–8, poz. 129 z glosą L. Steckiego, OSPiKA 1973, nr 7-8, poz. 149; por. także uzasadnienie uchw. SN z 12 czerwca 1986 r., sygn. akt III CZP 26/86, LexPolonica nr 302045, OSNCP 1987, nr 5-6, poz. 73).

 

Reasumując, po dokonanym podziale majątku wspólnego z byłą żoną Pana spadkobiercy (m.in. dzieci) nie mają żadnych praw do majątku, który w wyniku podziału przypadł Pana byłej żonie. Nowonarodzone dziecko będzie miało takie samo prawo do dziedziczenia z ustawy jak pozostałe Pana dzieci.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 plus 0 =

»Podobne materiały

Stan nieczynny nauczyciela a okres przedemerytalny

Czy nauczyciel przeniesiony w stan nieczynny na pół roku przed nabyciem prawa do ochrony emerytalnej nabywa te prawa, jeśli 56. rok życia kończy na kilka dni przed zakończeniem stanu nieczynnego?  

 

Spis rzeczy wspólnych przy podziale majątku

Chcę złożyć do sądu wniosek o podział majątku. Planuję spłacić byłą żonę z mieszkania, które nadal mamy we wspólnym kredycie (dla banku potrzebny jest wyrok). Czy muszę dołączyć spis wszystkich rzeczy wspólnych z dnia rozwodu we wniosku o podział majątku? Jaką ich wartość wpisać?

 

Jak ustalić przez sąd, czy na koncie były wspólne środki małżeńskie?

Jestem po rozwodzie 9 lat. Swoją część mieszkania były mąż przepisał aktem darowizny na dzieci. Dzieci są dorosłe i może się zdarzyć, że zażądają spłaty darowizny. Ponieważ spłata wymaga czasu (nie dysponuję gotówką), chciałabym zgłosić się do byłego męża po rozliczenie konta. Konto było założone pr

 

Nakłonienie żony do partycypowania w kosztach utrzymania domu

Od 10 lat stanowimy małżeństwo, mamy dziecko. Od początku trwania małżeństwa wszystkie zarobione pieniądze przeznaczałem na budowę i wykończenie domu, podczas gdy żona swoją pensję przeznaczała w całości na własne potrzeby. Raty za kredyt wzięty na budowę domu zawsze były płacone z naszego wspó

 

Przeznaczenie pieniędzy z zaległości alimentacyjnych na zakup mieszkania

Planuję zakup mieszkania. Czy mogę na ten cel przeznaczyć pieniądze pochodzące z zaległości alimentacyjnych, które otrzymałam na małoletnie dziecko od byłego partnera?

 

Ubezpieczyciel nie pokrył w całości wydatków za samochód zastępczy

Przed 3 miesiącami, jadąc samochodem dostawczym Citroën, byłem uczestnikiem kolizji drogowej. Na miejsce zdarzenia przyjechał patrol policji drogowej i stwierdził, że winę ponosi kierowca drugiego samochodu, który został ukarany mandatem. Od policjantów otrzymałem wszelkie dane sprawcy kolizji,

 

Odcięcie ciepłej wody przez wspólnotę mieszkaniową

Czy prawo daję możliwość wspólnocie mieszkaniowej lub zarządcy dyscyplinowania dłużnika poprzez odcięcie dostaw ciepłej wody?

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »