Mamy 10 655 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie – małżonek

Autor: Łukasz Drzewiecki • Opublikowane: 08.03.2016

Małżonek może dziedziczyć po spadkodawcy zarówno z ustawy, jak i testamentu. W razie pominięcia w testamencie przysługuje mu prawo do zachowku. W pewnych przypadkach może on być jednak całkowicie wyłączony od dziedziczenia.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Dziedziczenie ustawowe – małżonek

 

Zgodnie z art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego* małżonek jest powołany do dziedziczenia ustawowego w pierwszej kolejności, razem z dziećmi (lub dalszymi zstępnymi, jeżeli dzieci już nie żyją) spadkodawcy. Dziedziczą oni w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

 

Natomiast w braku zstępnych (dzieci, wnuków, prawnuków itd.) do spadku w dziedziczeniu ustawowym powołani są małżonek i rodzice spadkodawcy. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Natomiast jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.

 

Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 933 K.c. udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Dziedziczenie testamentowe – małżonek

 

W przypadku dziedziczenia ustawowego małżonek jest najbardziej uprzywilejowanym ze spadkobierców. Natomiast to, czy i w jakiej części będzie on dziedziczył z testamentu, zależy od treści testamentu (o ile został on sporządzony). Należy pamiętać, że małżonek pominięty w testamencie ma prawo do zachowku, którą to instytucję reguluje art. 991 § 1 K.c. Zgodnie z tym przepisem zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału.

 

W celu pozbawienia małżonka zarówno prawa do dziedziczenia, jak i prawa do zachowku, spadkodawca musi wydziedziczyć małżonka w testamencie. Zgodnie z art. 1008 K.c. może to zrobić, jeżeli małżonek:

 

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

 

Należy pamiętać, że przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu. Nie wystarczy więc samo stwierdzenie spadkodawcy, że wydziedzicza on małżonka, konieczne jest również wskazanie powodu, z którego to następuje (przy czym nie może to być dowolnie wybrany powód, lecz jedna z przyczyn wskazanych w art. 1008 K.c.). Warto również wskazać, że zgodnie z art. 1010 K.c. spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

 

Brak dziedziczenia przez małżonka

 

Oprócz pominięcia w testamencie można wskazać jeszcze na kilka przypadków, w których małżonek nie będzie powołany do dziedziczenia po spadkodawcy, a jednocześnie nie będzie również uprawniony do zachowku. Nastąpić to może w przypadku zrzeczenia się dziedziczenia przez małżonka jeszcze za życia spadkodawcy (w drodze umowy). Ponadto zgodnie z art. 935 K.c. nie dziedziczy po spadkodawcy małżonek pozostający w separacji. Na mocy zaś art. 940 K.c. małżonek jest wyłączony od dziedziczenia również w przypadku, gdy spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione. Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje w takim przypadku na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem; termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.

 

 

 

 

______________________________

* Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.)



Stan prawny obowiązujący na dzień 08.03.2016

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »