Mamy 11 258 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie a obowiązek podatkowy

Autor: Łukasz Drzewiecki • Opublikowane: 29.03.2016

Nabycie własności rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia podlega co do zasady obowiązkowi zapłaty podatku od spadków i darowizn. Od tego obowiązku zwolnione mogą być w szczególności osoby blisko spokrewnione ze spadkodawcą.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawa opodatkowania przy nabyciu spadku

 

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn* (zwanej dalej „ustawą”), nabycie spadku podlega podatkowi od spadków i darowizn. Podatkowi podlega również podobne w swoim charakterze nabycie praw lub rzeczy w drodze zapisu i zapisu windykacyjnego, nabycie zachowku, nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

 

Obowiązek podatkowy w przypadku dziedziczenia ciąży na spadkobiercy i powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Podstawę opodatkowania zgodnie z art. ust. 1 ustawy stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru. Jeżeli spadkobierca został obciążony obowiązkiem wykonania polecenia lub zapisu zwykłego, wartość obciążenia z tego tytułu stanowi ciężar spadku (w przypadku polecenia tylko o ile zostało ono wykonane). Do długów i ciężarów zalicza się również koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku, koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem, w takim zakresie, w jakim koszty te odpowiadają zwyczajom przyjętym w danym środowisku, jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, z zasiłku pogrzebowego lub nie zostały zwrócone w innej formie, oraz koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów i poleceń zamieszczonych w testamencie, wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów dotyczących spadków.

 

Wartość rzeczy i praw nabytych w spadku przyjmuje się w wysokości określonej przez spadkobiercę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych – w wysokości tych wkładów. Jeżeli nabywca nie określił wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych albo wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny naczelnika urzędu skarbowego wartości rynkowej, organ ten wzywa nabywcę do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli nabywca, pomimo wezwania, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, naczelnik urzędu skarbowego dokonuje jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez nabywcę wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez nabywcę, koszty opinii biegłego ponosi nabywca.

 

Stawka podatku od spadków i darowizn

 

Stawka podatku wynosi od 3% do 20% i uzależniona jest od wartości nabytego w drodze dziedziczenia majątku, a także od przynależności spadkodawcy objętego obowiązkiem podatkowym do określonej grupy podatkowej.

 

Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

 

  1. do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów (stawka podatkowa od 3% do 7%);
  2. do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych (stawka podatkowa od 7% do 12%);
  3. do grupy III – innych nabywców (stawka podatkowa od 12% do 20%).

 

Za rodziców uważa się również przysposabiających, a za zstępnych także przysposobionych i ich zstępnych.

 

Kwoty wolne od podatku

 

Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

 

  1. 9637 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;
  2. 7276 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej;
  3. 4902 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

 

Zwolnienia od spadków i darowizn

 

Tak jak w przypadku większości innych podatków, w przypadku podatku od spadków i darowizn ustawodawca wprowadził szeroki katalog ulg podatkowych, o charakterze zarówno przedmiotowym, jak i podmiotowym.

 

Zgodnie z art. 3 ustawy podatkowi nie podlega:

 

  1. nabycie własności rzeczy ruchomych znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych podlegających wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli w dniu nabycia ani nabywca, ani też spadkodawca nie byli obywatelami polskimi i nie mieli miejsca stałego pobytu lub siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
  2. nabycie w drodze spadku praw autorskich i praw pokrewnych, praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych oraz wierzytelności wynikających z nabycia tych praw;
  3. nabycie w drodze dziedziczenia środków z pracowniczego programu emerytalnego;
  4. nabycie w drodze spadku środków zgromadzonych na rachunku zmarłego członka otwartego funduszu emerytalnego;
  5. nabycie w drodze spadku środków zgromadzonych na indywidualnym koncie emerytalnym oraz na indywidualnym koncie zabezpieczenia emerytalnego;
  6. nabycie w drodze spadku kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie emerytalnym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.

 

Ponadto, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zwalnia się od podatku:

 

  1. nabycie własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku nabycia zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia;
  2. nabycie praw do wkładów w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub w spółdzielni kółek rolniczych;
  3. pod pewnymi warunkami nabycie w drodze dziedziczenia praw do wkładu mieszkaniowego w spółdzielni mieszkaniowej przez osobę zaliczoną do I lub II grupy podatkowej, w szczególności jeżeli spółdzielcze prawo do tego lokalu będzie przysługiwało nabywcy wkładu przez okres co najmniej 5 lat od dnia jego ustanowienia (warunek ten uważa się za zachowany także w przypadku przeniesienia przez spółdzielnię własności tego lokalu na nabywcę);
  4. nabycie w drodze spadku:
    • przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej przedmiotów wyposażenia mieszkania, pościeli, odzieży, bielizny oraz narzędzi pracy przeznaczonych do użytku w gospodarstwie domowym,
    • dzieł sztuki i rękopisów będących przedmiotem twórczości spadkodawcy oraz materiałów bibliotecznych, jeżeli spadkodawca zajmował się twórczością lub działalnością naukową, oświatową, artystyczną, literacką lub publicystyczną,
    • zabytków ruchomych i kolekcji wpisanych do rejestru zabytków, a także zabytków użyczonych muzeum w celach naukowych lub wystawienniczych na okres nie krótszy niż 2 lata,
    • przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, jeżeli nabywca zabezpiecza je i konserwuje zgodnie z obowiązującymi przepisami;
  5. nabycie przez rolnika pojazdów rolniczych i maszyn rolniczych oraz części do tych pojazdów i maszyn pod warunkiem, że te pojazdy i maszyny rolnicze w ciągu 3 lat od daty otrzymania nie zostaną przez nabywcę sprzedane lub darowane osobom trzecim (niedotrzymanie tego warunku powoduje utratę zwolnienia);
  6. nabycie w drodze dziedziczenia przez osoby tworzące rodzinę zastępczą lub prowadzącego rodzinny dom dziecka, pieniędzy lub innych rzeczy pod warunkiem, że pieniądze te lub rzeczy w okresie 12 miesięcy od dnia ich otrzymania zostaną przeznaczone na cele bezpośrednio związane ze sprawowaniem pieczy zastępczej.

 

Ponadto zgodnie z art. 4a ust 1 pkt 1 ustawy zwalnia się od obowiązku podatkowego dziedziczenie przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie spadku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Jeżeli dokumentem potwierdzającym nabycie spadku jest akt poświadczenia dziedziczenia lub europejskie poświadczenie spadkowe, termin 6 miesięcy do zgłoszenia tego nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Jeżeli spadkobierca dowiedział się o dziedziczeniu po upływie powyższych terminów, zwolnienie stosuje się, gdy zgłosi on nabycie spadku naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o jego nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia takiej wiadomości.

 

Obowiązek zgłoszenia nabycia spadku nie obejmuje przypadków, gdy wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, nie przekracza kwoty wolnej od podatku.

 

 

 

 

_____________________________

* Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2016 r., poz. 205)


Stan prawny obowiązujący na dzień 29.03.2016


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VI - jeden =

 

»Podobne materiały

Dziedziczenie w pierwszej grupie spadkowej

Osoby zaliczone do pierwszej grupy spadkowej mają pierwszeństwo przy dziedziczeniu ustawowym. Od pierwszej grupy spadkowej należy odróżnić pierwszą grupę podatkową, od przynależności do której uzależnione są obowiązki wynikające z ustawy o podatku od spadków i darowizn.

 

Dziedziczenie a urząd skarbowy

Otrzymanie spadku co do zasady wiąże się z obowiązkiem zapłaty podatku. Zwolnione z tego obowiązku są między innymi osoby należące do najbliższej rodziny spadkodawcy. Muszą one jednak w odpowiednim terminie dokonać zgłoszenia nabycia spadku do naczelnika właściwego urzędu skarbowego.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »