.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego po bezdzietnym rolniku

Autor: Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 05.07.2021 • Zaktualizowane: 05.07.2021

Dwa tygodnie temu zmarł mój brat który był rolnikiem. Był właścicielem 14-hektarowego gospodarstwa rolnego oraz domu i budynków gospodarczych, które dzierżawił sąsiadowi z uwagi na niepełnosprawność. Umowa dzierżawy została zawarta w 2017 r. na okres 10 lat. Brat był kawalerem, nie miał dzieci i nie zostawił testamentu. Jego najbliższa rodzina to 90-letnia matka oraz rodzeństwo – brat i dwie siostry (w tym ja). Jeden z naszych braci zmarł w 2016 r., po którym są dwie córki oraz wdowa. Nikt z nas nie jest rolnikiem ani nie pracuje w gospodarstwie rolnym. Kto w tej sytuacji będzie dziedziczył po bracie rolniku? Jak najsprawniej przeprowadzić postępowanie spadkowe, aby móc podpisać nową umowę dzierżawy? Jak ewentualnie może wyglądać sprzedaż gospodarstwa przez spadkobierców?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego po bezdzietnym rolniku

Dziedziczenie gospodarstwa w braku zstępnych spadkodawcy

Odpowiadając na pytanie, kto dziedziczy po Pani zmarłym bracie, na wstępie wskażę, że do spadków otwartych po roku 2001 nie stosuje się już przepisów szczególnych dotyczących dziedziczenia gospodarstw rolnych. Oznacza to, że gospodarstwo dziedziczone jest na zasadach ogólnych.

 

Art. 1059 Kodeksu cywilnego w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 26 października 1971 r. zmieniającą ustawę – Kodeks cywilny (Dz.U.1971.27.252) oraz w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz.U.1990.55.321), został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14 lutego 2001 r., wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r. (Dz.U.2001.11.91).

 

Skoro zmarły nie miał żony i dzieci, spadek dziedziczy jego żyjąca matka – ½ spadku oraz rodzeństwo naliczyłam 4 osoby, a więc każdy po 1/8, z tym że skoro jeden brat zmarł wcześniej niż ten, którego dotyczy pytanie, to jego udział przypada jego zstępnym po połowie, czyli córkom po 1/16. Wdowa nie dziedziczy. Przepis z Kodeksu cywilnego (K.c.), który o tym mówi, cytuję poniżej:

 

Art. 932. § 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.”

 

Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego nie zawiera ograniczeń dotyczących nabycia gospodarstwa rolnego w drodze dziedziczenia.

 

Co z umową dzierżawy po śmierci właściciela gospodarstwa?

Jeśli zależy Państwu na czasie, najszybciej będzie sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza. W tym celu wszystkie osoby wymienione jako spadkobiercy muszę się stawić w kancelarii notarialnej. Notariusz sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia w kilka minut.

 

Nie bardzo rozumiem, dlaczego Państwo chcą podpisywać nową umową, skoro gospodarstwo jest dzierżawione. Śmierć wydzierżawiającego nie powoduje rozwiązania tej umowy. Żaden przepis nie przewiduje takiego skutku. Wszystkie prawa i obowiązki zmarłego związane z takim zobowiązaniem wchodzą do masy spadkowej i podlegają ogólnym zasadom dziedziczenia. Umowa obowiązuje nadal.

 

Warunki nabycia nieruchomości rolnych przez rolników indywidualnych i inne podmioty

Zapytała Pani również o możliwości sprzedaży gospodarstwa rolnego przez spadkobierców. Otóż w obecnym stanie prawnym gospodarstwo rolne można sprzedać tylko rolnikowi. Innej osobie tylko wówczas, gdy KOWR wyrazi na taką sprzedaż zgodę. Wynika to z przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rynku rolnego, które zacytuję:

 

Art. 2a. 1. Nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej.

(…)

4. Nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty lub w innych przypadkach niż wymienione w ust. 1 i 3, może nastąpić za zgodą Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka, wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na wniosek:

1) zbywcy nieruchomości rolnej, jeżeli:

a) wykaże, że nie było możliwości sprzedaży nieruchomości rolnej podmiotom, o których mowa w ust. 1, chyba że nabycie tej nieruchomości ma nastąpić na podstawie innej niż sprzedaż czynności prawnej,

b) nabywca nieruchomości rolnej zobowiąże się do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości rolnej,

c) w wyniku nabycia nieruchomości rolnej nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych;

2) osoby fizycznej zamierzającej utworzyć gospodarstwo rodzinne, która:

a) posiada kwalifikacje rolnicze,

b) spełnia warunek określony w pkt 1 lit. b,

c) zobowiąże się do zamieszkiwania w okresie 5 lat od dnia nabycia nieruchomości rolnej na terenie gminy, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych, która wejdzie w skład tworzonego gospodarstwa rodzinnego.”

 

Bez zgody KOWR co do zasady sprzedaż nierolnikowi nie będzie możliwa.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 3 minus 0 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton