Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie całego majątku przez małżonka

Autor: Małgorzata Zegarowicz-Sobuń • Opublikowane: 05.08.2020

Jesteśmy małżeństwem od 40 lat chcemy sporządzić tzw. testament wzajemny – po śmierci jednego z małżonków całość dziedziczy jedno z nas. Czy to możliwe i jest zgodne z prawem aby całość majątku odziedziczył pozostający przy życiu małżonek, i jeżeli tak, jak to zrobić? Mamy mieszkanie własnościowe, samochód – dodatkowo prowadzę działalność i w tę działalność zainwestowałem ok. 100 tys. zł – kaucje i zabezpieczenia. Proszę o informacje jak załatwić opisaną sprawę, aby nikt prócz małżonka nie dziedziczył majątku.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Dziedziczenie całego majątku przez małżonka

Skład spadku po małżonku

W skład spadku wchodzą wszelkie prawa i obowiązki o charakterze majątkowym, także te dotyczące stosunków cywilnoprawnych związanych z prowadzona działalnością gospodarczą (prawo własności ruchomości, nieruchomości, użytkowanie wieczyste, ograniczone prawa rzeczowe: służebności gruntowe, hipoteka, zastaw; roszczenia windykacyjne i negatoryjne), a także i te z zakresu prawa pracy, przysługujące przedsiębiorcy wierzytelności, wynikające z umów, ale i z bezpodstawnego wzbogacenia, czynów niedozwolonych.

Sporządzenie testamentów przez małżonków

Zasadą prawa spadkowego jest, iż w przypadku pozostawienia przez spadkodawcę ważnego testamentu dziedziczenie na jego podstawie ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Powyższe oznacza, że jak najbardziej Pan (bądź odpowiednio małżonka) może sporządzić testament, w którym spadkobiercą będzie małżonka (w przypadku, gdy spadkodawcą będzie małżonka, to spadkobiercą Pan).

 

Proszę pamiętać o tym, że testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy (art. 942 Kodeksu cywilnego) oraz może go sporządzić osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych (art. 944).

Testament własnoręczny lub notarialny

Jeżeli chodzi o formę testamentu, to Kodeks cywilny przewiduje ich kilka. Najbardziej popularną jest testament własnoręczny oraz notarialny. Testament własnoręczny jest najprostszą formą, musi być w całości napisany przez spadkodawcę pismem ręcznym, przez niego podpisany i opatrzony datą. Powinien zawierać wskazanie osoby spadkodawcy, dane go identyfikujące, wskazanie osoby spadkobiercy, również identyfikujące dane oraz wskazanie, czy powołanie następuje do całości czy do części spadku.

 

Najbardziej bezpieczną formą testamentu jest jednak sporządzenie go przez notariusza, ponieważ taki testament zabezpiecza przed ewentualnym podważeniem, bowiem na notariuszu ciążą obowiązki, których powinien dopełnić przed spisaniem ostatniej woli testatora.

Roszczenia o zachowek innych osób z rodziny

Nie oznacza to, że zapisanie swojej woli w testamencie uchroni przed ewentualnym roszczeniem o zachowek ze strony najbliższych osób, które w ten sposób zostałyby pozbawione prawa do dziedziczenia. Instytucja zachowku uregulowana w Kodeksie cywilnym, w art. 991 wymienia krąg osób uprawnionych do wystąpienia z takim roszczeniem, są to: zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy.

 

Dla ustalenia ewentualnego prawa do zachowku należałoby ustalić krąg spadkobierców, którzy dziedziczyliby po Panu jak i po małżonce, gdyby testamentu nie było.

 

Zgodnie z Kodeksem cywilnym w pierwszej grupie spadkobierców znajdują się małżonek oraz dzieci, a w przypadku, gdy zmarły nie pozostawił potomstwa dziedziczy małżonek oraz rodzice, przy czym udział małżonka wynosi połowę spadku.

W przypadku, gdy zmarły nie pozostawił potomstwa i jeden z rodziców nie żyje, dziedziczy:

 

  • małżonek,
  • żyjący rodzic,
  • rodzeństwo, a jeżeli któreś z nich nie dożyło otwarcia spadku – ich zstępni, przy czym udział spadkowy małżonka dziedziczącego wraz z żyjącym rodzicem, rodzeństwem lub ich zstępnymi wynosi połowę.

Wydziedziczenie w testamencie

Jeżeli nie chcą Państwo, aby osobie uprawnionej do zachowku przysługiwało takie roszczenie, proszę pomyśleć nad wydziedziczeniem. Jest to instytucja uregulowana w K.c., której zastosowanie pozbawia wydziedziczonego prawa do żądania zachowku, czyli pozbawia osobę uprawnioną, która byłaby powołana do spadku w ramach dziedziczenia ustawowego, a wskutek zapisu testamentu nie została spadkobiercą, roszczenia o zapłatę sumy pieniężnej.

 

Wydziedziczenia można dokonać jedynie w testamencie. Zgodnie z art. 1009 przyczyna wydziedziczenia powinna wynikać z jego treści.

 

Art. 100 wymaga, aby przyczyna wydziedziczenia odwoływała się do zachowania uprawnionego do zachowku, musi więc dotyczyć konkretnej osoby wskazanej w testamencie.

 

Przepis ten stanowi, iż „spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

 

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych”.

 

Tak więc ważność i skuteczność wydziedziczenia zależy od:

 

  • dokonania go w ważnym testamencie;
  • dokonania go z przyczyny wymienionej w art. 1008;
  • nieprzebaczenia przez spadkodawcę osobie uprawnionej do zachowku.

 

Dla skuteczności wydziedziczenia istotne jest, czy przyczyny wymienione w testamencie były zgodne z rzeczywistością. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na osobie, która twierdzi, że doszło do skutecznego wydziedziczenia (wyrok SA w Krakowie z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I ACa 99/13; wyrok SA w Szczecinie z dnia 5 września 2013 r., I ACa 304/13, sygn. akt). Późniejsza zmiana istniejącej sytuacji może mieć znaczenie dla oceny, czy stan uzasadniający wydziedziczenie miał rzeczywiście charakter trwały.

 

Osoba wydziedziczona może również starać się podważyć testament.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • siedem plus VIII =

»Podobne materiały

Jak uzyskać spadek po rodzicach, jeśli brat nie chce się dzielić?

Mam problem dotyczący spadku po rodzicach. Matka nie żyje od 36 lat, więc mieszkanie, będące moim domem rodzinnym, zostało automatycznie własnością ojca po jej śmierci. Ojciec ożenił się ponownie i wyjechał do innego miasta. W mieszkaniu po rodzicach mieszkałam ja i brat, później miało być ono podzi

 

Zachowek dla pasierba

Po śmierci mojej matki nie przeprowadzono postępowania spadkowego; ojciec ożenił się ponownie, z nową żoną ma dwóch synów. Oboje rodzice nie żyją. Aktualnie moja macocha posiada nieruchomości, a także cenne przedmioty ruchome odziedziczone po moim ojcu. Czy jako pasierb mogę domagać się zachowku? Ja

 

Jak rozpocząć postępowanie spadkowe?

Ojciec zmarł 7 lat temu. Nie zostało wtedy przeprowadzone postępowanie spadkowe. Dziś mama chce tę procedurę rozpocząć. Czy postępowanie spadkowe musi być przeprowadzone w sądzie, czy wystarczy notariusz? Jakie dokumenty musimy dostarczyć, aby sprawę rozpocząć? Ja jestem jedynaczką, mam córkę (mój m

 

Drugie małżeństwo a posiadane nieruchomości

Wyszłam powtórnie za mąż, nie spisaliśmy intercyzy, a mam mieszkanie własnościowe, mój mąż też (obydwa nabyte przed ślubem). Nie mam dzieci ani rodziców, tylko siostrę i siostrzeńca. Mój mąż ma dwóch dorosłych synów z pierwszego małżeństwa. Jak będzie wyglądał podział spadku w razie mojej śmierci lu

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »