Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Działalność konkurencyjna pracowników

Autor: Łukasz Poczyński • Opublikowane: 07.06.2010

Dwóch pracowników (nie mają podpisanej umowy o zakazie konkurencji) chciałoby założyć firmę handlującą przedmiotem handlu firmy swojego pracodawcy. Czy mogą to zrobić (bez informowania pracodawcy), czy jest to działalność konkurencyjna? Czy ich żony mogą mieć taką firmę?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na wstępie pragnę zaznaczyć, że niezawarcie z pracownikiem umowy o zakazie konkurencji nie oznacza, iż pracodawca jest pozbawiony ochrony przed tego typu działaniami ze strony pracownika. To, że umowa o zakazie konkurencji nie zostaje w niektórych przypadkach zawarta, np. z uwagi na brak zgody pracownika, nie oznacza, iż przestaje go w określonym zakresie (prowadzenia działalności konkurencyjnej) obowiązywać powinność wynikająca z ogólnego obowiązku dbałości o dobro pracodawcy. Tym bardziej gdy zachowania pracownika mogą być kwalifikowane jako nieuczciwa konkurencja lub podejrzewa się, że są działaniami tego typu.

 

Zgodnie bowiem z art. 100 § 2 pkt 4 Kodeksu pracy „jednym z podstawowych obowiązków pracownika jest dbanie o dobro zakładu pracy, chronienie jego mienie oraz zachowanie w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę”.

 

Obowiązek ten ma bardzo szeroki zakres i obejmuje powinność dbania o mienie zakładu pracy, rozumianego przedmiotowo jako miejsce pracy, oraz o jego wartości niematerialne (np. uznaną markę, dobre imię czy renomę na rynku). Można go też rozumieć jako zakaz szkodzenia przez pracownika pracodawcy i jednocześnie nakaz pozytywnego działania stosownie do potrzeb i możliwości, także ponad zwykły obowiązek, np. poprzez pracę w nadgodzinach. Tak też wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 09.02.2006 r. (sygn. akt II PK 160/05), dodając, że dobro zakładu pracy jest wspólną wartością, dobrem nie tylko dla pracodawcy, ale również zatrudnionych tam pracowników.

 

Co więcej, obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy dotyczy wszystkich pracowników, niezależnie od sposobu nawiązania stosunku pracy oraz rodzaju wykonywanej przez nich pracy.

 

Pracownik narusza obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy, jeśli zostaje przez niego podjęta działalność konkurencyjna lub pracuje na rzecz podmiotu konkurencyjnego wobec pracodawcy.

 

Działania tego rodzaju są bowiem sprzeczne z interesem pracodawcy i mogą prowadzić do ograniczenia (utrudnienia) możliwości jego rozwoju.

 

W razie stwierdzenia, że pracownik prowadzi działalność konkurencyjną lub pracuje na rzecz konkurencji, pracodawca może z nim rozwiązać umowę o pracę w drodze wypowiedzenia.

 

Natomiast w przypadku uznania, że naruszenie przez pracownika tego obowiązku nastąpiło z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, pracodawca może rozwiązać z pracownikiem umowę o pracę także bez wypowiedzenia. Wskazywał na to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 03.03.2005 r. (sygn. akt I PK 263/04), stwierdzając, że prowadzenie działalności konkurencyjnej po odmowie zawarcia umowy o zakazie konkurencji oraz pomimo sprzeciwu pracodawcy jest świadomym naruszeniem przez pracownika obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy. Może stanowić uzasadnioną przyczynę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy).

 

Działalność konkurencyjna pracownika stanowi naruszenie tego obowiązku niezależnie od faktu, czy strony stosunku pracy łączyła umowa o zakazie konkurencji. Tak też wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18.06.2007 r. (sygn. akt II PK 338/06), stwierdzając, że naruszenie przez pracownika umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy przez podjęcie działalności konkurencyjnej stanowi wystarczającą przyczynę uzasadniająca wypowiedzenie umowy o pracę. Jeżeli takiej umowy nie zawarto, to w aspekcie naruszenia pracowniczego obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy jako przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie należy ocenić, czy podjęcie przez pracownika działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy stanowi naruszenie jego interesów, godzi w dobro zakładu pracy lub wyrządza (może wyrządzić) szkodę.

 

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 01.07.1998 r. (sygn. akt I PKN 218/98) stwierdził, że podjęcie działalności konkurencyjnej wobec zatrudniającej pracownika firmy uzasadnia wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony zarówno wtedy, gdy pracownik prowadził ją wbrew umowie o zakazie konkurencji, jak również gdy takiej umowy strony stosunku pracy nie zawarły.

 

Podobnie w wyroku z dnia 20.08.2009 r. (sygn. akt II PK 41/09) Sąd Najwyższy uznał, iż „pracownik prowadzący działalność konkurencyjną pomimo niezawarcia umowy o zakazie konkurencji może naruszyć obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy określony w art. 100 par. 2 pkt 4 k.p. Naruszenie to może być uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę. W myśl art. 116 k.p. pracodawca jest wtedy zobowiązany wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika oraz wysokość powstałej szkody. Jest oczywiste, że jedynie łączne wykazanie wszystkich przesłanek odpowiedzialności uzasadnia obciążenie pracownika obowiązkiem zapłaty odszkodowania”.

 

Należy jednak zastanowić się nad tym, jak rozumieć pojęcie „działalność konkurencyjna wobec pracodawcy”.

 

W praktyce przyjmuje się, że pracownik objęty umownym zakazem konkurencji w czasie trwania stosunku pracy nie może prowadzić żadnej działalności, nie tylko gospodarczej, która spełnia łącznie dwie przesłanki:

 

  1. jest działalnością, która zagraża interesom pracodawcy lub je narusza,
  2. jej prowadzenie zostało uznane za zabronione w łączącej strony umowie.

 

Należy więc przyjąć, że w pojęciu tym mieści się zarówno prowadzenie przez pracownika działalności we własnym imieniu i na własny rachunek, jak i np. prowadzenie takiej działalności za pośrednictwem osoby trzeciej, prowadzenie cudzych spraw naruszających interesy pracodawcy, świadczenie usług doradztwa na rzecz podmiotów konkurencyjnych wobec niego, występowanie w roli ich pełnomocnika, prokurenta, zleceniobiorcy, agenta czy pośrednika. Jak wskazuje M. Romer, za działalność konkurencyjną należy także uznać lokowanie własnego kapitału w przedsięwzięcia konkurencyjne dla pracodawcy przez bycie cichym wspólnikiem, komandytariuszem, wspólnikiem jawnym wyłączonym od prowadzenia i reprezentacji spółki, udziałowcem w spółce z o.o. lub akcjonariuszem w SA, jeżeli jest to połączone z działalnością konkurencyjną wobec pracodawcy (M. Romer, Prawo pracy. Komentarz, Warszawa 2000).

 

Mając na uwadze powyższe informacje, należy stwierdzić, iż podejmując działalność konkurencyjną wobec pracodawcy (lub uczestnicząc w takiej działalności prowadzonej przez osobę bliską), naraża się Pan na zarzut naruszenia obowiązku pracownika dbania o dobro zakładu pracy, co w skrajnych sytuacjach może się wiązać z rozwiązaniem umowy o pracę przez pracodawcę, a także odpowiedzialnością odszkodowawczą wobec pracodawcy (jeśli wskutek działalności konkurencyjnej pracownika pracodawca dozna szkody).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 + siedem =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »