.
Mamy 12 435 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Działalność w zakresie wykonywania zdjęć turystom

Autor: Monika Wycykał • Opublikowane: 05.07.2017

Mam skończone 18 lat, pracuję w ograniczonym zakresie na umowę-zlecenie. Mieszkam w regionie bardzo atrakcyjnym turystycznie i dlatego pomyślałem, że mógłbym wykonywać w plenerze zdjęcia turystom (osobom chętnym), drukować je i następnie im je sprzedawać. Czy od miasta muszę mieć zgodę na takie działanie? Czy muszę mieć działalność i odprowadzać od takiego zarobku podatek?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. 2015 r., poz. 584, z późn. zm.; dalej „u.s.d.g.”) pod pojęciem działalności gospodarczej należy rozumieć „zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły”. Działalność gospodarczą co do zasady może prowadzić każdy, z wyjątkiem ograniczeń przewidzianych w ustawach, np. w zakresie działalności regulowanej, oraz wynikających z indywidualnych zakazów na podstawie orzeczeń sądowych. Ponadto u.s.d.g. zawiera katalog wyłączeń określający, jakie formy aktywności nie są działalnością gospodarczą w myśl tej ustawy (nie znaczy to oczywiście, że na gruncie innych przepisów dana osoba nie zostanie uznana za przedsiębiorcę, np. w ustawach podatkowych lub przepisach prawa cywilnego):

 

„Art. 3. Przepisów ustawy nie stosuje się do:

1) działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego;

2) wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów;

3) wyrobu wina przez producentów będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego, o których mowa w art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz. U. z 2014 r. poz. 1104);

4) działalności rolników w zakresie sprzedaży, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.)”.

 

Jak widać, zakres wyłączeń jest dość niewielki i obejmuje przede wszystkim działalność rolniczą.

 

Co ważne dla Pana, o istnieniu lub nieistnieniu działalności gospodarczej decyduje spełnienie przesłanek przewidzianych w cytowanym przepisie, a nie formalne zarejestrowanie — oznacza to, że jeżeli ktoś prowadzi:

 

  1. jakąkolwiek działalność wytwórczą, budowlaną, handlową lub usługową albo zawodową,
  2. prowadzona działalność ma charakter zarobkowy – czyli nie jest nieodpłatna,
  3. jest ona prowadzona w sposób zorganizowany,
  4. nie ma charakteru sporadycznego, lecz ciągły,

    to wówczas wykonuje działalność gospodarczą, nawet mimo niepodjęcia kroków prawnych w celu jej zarejestrowania.

 

Nie ma znaczenia, czy przed rozpoczęciem działalności gospodarczej dokonano odpowiednich wpisów i zgłoszeń, byle zostały spełnione powyższe warunki. „Ocena, czy działalność gospodarcza jest wykonywana, należy przede wszystkim do sfery ustaleń faktycznych, a dopiero w następnej kolejności – do ich kwalifikacji prawnej. Działalność gospodarcza to prawnie określona sytuacja, którą trzeba oceniać na podstawie zbadania konkretnych okoliczności faktycznych, wypełniających znamiona tej działalności lub ich niewypełniających. Prowadzenie działalności gospodarczej jest zatem kategorią obiektywną, niezależnie od tego, jak działalność tę ocenia sam prowadzący ją podmiot i jak ją nazywa oraz czy dopełnia ciążących na nim obowiązków z tą działalnością związanych, czy też nie” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. III AUa 193/15).

 

Jeżeli zatem wykonywałby Pan usługi, które miałyby charakter niezarobkowy, tj. nie pobierałby Pan żadnych opłat, to wówczas brakowałoby jednej z czterech kluczowych przesłanek pozwalających uznać Pańskie działania za prowadzenie działalności gospodarczej — a tym samym teoretycznie nie powinien Pana obciążać obowiązek rejestracji w CEiDG. Jednakże, jak sam Pan pisze, robienie zdjęć już na wstępie ma służyć osiąganiu dochodów, więc cel od początku jest zarobkowy, nawet jeżeli na początku wykonywałby Pan zdjęcia za darmo, np. w celach promocji.

 

„Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że zamiarem (celem) jej podjęcia jest osiągnięcie zysku. Zysk z kolei należy definiować jako nadwyżkę przychodów nad stratami. Należy przy tym liczyć się z możliwością nieuzyskania przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej, czyli poniesienia straty. Tym samym o zarobkowym charakterze działalności gospodarczej nie decyduje faktyczne osiągnięcie zysku, lecz zamiar jego osiągnięcia (cel). (…) Działalność prowadzona niezarobkowo, nawet jeśli będzie jednym z rodzajów działalności wyspecyfikowanej w art. 2 ustawy, nie może być uznana za działalność gospodarczą (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 października 2004 r., II SA 3673/03, LEX nr 159913). W wyroku z dnia 16 sierpnia 2012 r., II SA/Po 427/12, CBOSA, WSA w Poznaniu wskazał, iż „o zarobkowości działalności decyduje cel jej wykonywania. Jeżeli zakłada się osiągnięcie w związku z działalnością i w jej efekcie nadwyżki przychodów nad poniesionymi kosztami, a więc osiągnięcie dochodu, to znaczy, że został określony cel zarobkowy tej działalności. Samo określenie celu ma jednak wymiar subiektywny i mieści się w sferze zamiaru danego podmiotu” (M. Sieradzka, Komentarz do art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w: M. Sieradzka, M. Zdyb, Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, LEX 2013).

 

Z Pańskiego opisu wnioskuję, że zostaną spełnione wszystkie przesłanki pozwalające uznać Pańskie działania za działalność gospodarczą — będzie to bowiem działalność usługowa, zarobkowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

 

Należy zwrócić uwagę, że zajmowanie się działalnością gospodarczą bez wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wiąże się z olbrzymim ryzykiem i może skutkować przykrymi konsekwencjami prawnymi, związanymi przede wszystkim z dochodzeniem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych niezapłaconych składek, nieodprowadzonych podatków przez Urząd Skarbowy, sankcjami za brak prowadzenia księgowości etc.. Ponadto art. 601 § 1 Kodeksu wykroczeń przewiduje odpowiedzialność wykroczeniową z tego tytułu:  „Kto wykonuje działalność gospodarczą bez wymaganego zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, wpisu do rejestru działalności regulowanej lub bez wymaganej koncesji albo zezwolenia, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny”. W związku z powyższym doradzam uregulowanie sytuacji prawnej przed podjęciem działalności.

 

Zorganizowanie jednoosobowej działalności gospodarczej jest dość proste: wystarczy złożyć wniosek do Centralnej Ewidencji i Działalności Gospodarczej (od takiego wniosku nie trzeba uiszczać żadnych opłat). Może Pan to zrobić:

 

  • albo poprzez złożenie wniosku elektronicznego drogą on-line pod adresem www.prod.ceidg.gov.pl – przy użyciu podpisu elektronicznego, weryfikowanego za pomocą kwalifikowanego certyfikatu, potwierdzonego profilu zaufanego ePUAP, albo podpisu osobistego, o którym mowa w przepisach o dowodach osobistych, bądź w inny sposób akceptowany przez system CEIDG umożliwiający jednoznaczną identyfikację osoby składającej wniosek i czas jego złożenia;
  • albo w formie papierowej w urzędzie gminy – osobiście lub listem poleconym (w przypadku przesłania wniosku listem poleconym powinien być on opatrzony własnoręcznym podpisem wnioskodawcy potwierdzonym przez notariusza). Nazwa firmy musi zawierać Pańskie imię i nazwisko, zgodnie z art. 435 Kodeksu cywilnego z dnia 23 kwietnia 1964 r. (j.t. Dz. U. 2014, poz. 121, z późn. zm.).

 

Złożenie wniosku do CEIDG jest równoznaczne po pierwsze, ze złożeniem wniosków o:

 

  1. dokonanie wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON);
  2. nadanie numeru identyfikacji podatkowej (NIP);
  3. zgłoszenie do Głównego Urzędu Statystycznego (GUS).

 

Po drugie, ze złożeniem oświadczenia o wyborze formy opodatkowania (uwaga! Prowadzenie księgi przychodów i rozchodów rodzi obowiązek powiadomienia właściwego urzędu skarbowego o miejscu jej przechowywania).

 

W sytuacji, gdy będzie to Pana pierwsza działalność gospodarcza i nie będzie Pan świadczył żadnych usług na rzecz byłego pracodawcy, u którego był Pan zatrudniony w okresie 2 lat poprzedzających założenie działalności, to wówczas przez 24 miesiące może Pan korzystać z preferencyjnych składek odprowadzanych do ZUS („mały ZUS” dla początkujących przedsiębiorców), który jest znacznie niższy od pełnego ZUS-u. W 2017 r. są to następujące kwoty:

 

  • pełny ZUS – 1109,86 zł (bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego);
  • preferencyjny ZUS – 473,20 zł (bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego).

 

Jeżeli jest Pan zatrudniony na umowę o pracę lub na umowie zlecenia i od tych umów pracodawca lub zlecający odprowadza należne składki, a przychód będzie wyższy od 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, to wówczas może Pan założyć działalność gospodarczą i nie płacić składek ZUS, gdyż byłby to Pański drugi tytuł do ubezpieczenia. Wyjątek stanowi składka zdrowotna w kwocie 297,28 zł, którą należy odprowadzić dwa razy: raz z tytułu zatrudnienia na umowie i drugi raz z tytułu prowadzenia firmy.

 

Ponadto – co oczywiste – w związku z wykonywaną działalnością będzie Pana obciążał obowiązek odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Stawka podatku wynosi 18% lub 32% w zależności od kwoty osiąganych dochodów — wyższą stawkę stosuje się dopiero w momencie przekroczenia w skali roku dochodu na poziomie 85 528 zł. Co ważne, opodatkowaniu nie podlega pełna kwota uzyskiwana w ramach świadczenia usług (to jest przychód), lecz dochód, czyli przychód minus koszty uzyskania przychodu, np. w postaci kupna sprzętu lub innych akcesoriów, zakupu paliwa, naprawy samochodu, ubezpieczeń etc.

 

Tyle, jeżeli chodzi o kwestie formalne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku Pańskiego projektu widzę jednak jeszcze jeden zasadniczy problem, dotyczący stricte wykonywania zdjęć. Wiąże się on z art. 81 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 666, z późn. zm.):

 

„Art. 81. 1. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.

2. Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku:

1) osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych;

2) osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza”.

 

Jak widać, jest zasadą, że każda osoba, która zostanie uwieczniona na zdjęciu, powinna wyrazić zgodę na rozpowszechnianie jej wizerunku – chyba że otrzymała pieniądze za pozowanie. Ustawa przewiduje w tym zakresie tylko dwa wyjątki: pierwszy dotyczy osób publicznie znanych, a drugi wizerunku osoby stanowiącej tylko szczegół szerszej całości. Wyjątek ten umożliwia wprawdzie wykorzystywanie zdjęć bez wyrażenia zgody przez wszystkie osoby znajdujące się w kadrze, jednak nie może on być interpretowany w sposób zbyt szeroki. „Przydatny dla lepszego zrozumienia zasad stosowania omawianej regulacji jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie, według którego rozstrzygające znaczenie dla jej zastosowania ma ustalenie relacji między wizerunkiem a pozostałymi elementami. Zgodnie z tym orzeczeniem rozpowszechnianie wizerunku nie wymagałoby zezwolenia, jeśli stanowiłby on „jedynie element akcydentalny lub akcesoryjny przedstawionej całości, tzn. w razie usunięcia wizerunku nie zmieniłby się przedmiot i charakter przedstawienia” (wyrok SA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2001 r., I ACa 957/01). Założeniem skorzystania z przepisu jest zatem stwierdzenie podrzędności konkretnego wizerunku wobec przedstawianej całości. Dla przeprowadzenia tej logicznej operacji przydatny może być „test eliminacji”, zgodnie z którym wizerunek odgrywa wówczas rolę podrzędną, kiedy jego wyeliminowanie lub też zamiana nie wpływa na wartość ujęcia danej całości (stanowisko powszechne w niemieckiej doktrynie, zob. np. C. Schertz (w:) Handbuch des Urheberrechts, red. U. Loewenheim, München 2010, s. 275). Pośrednią przesłanką do oceny wzajemnego stosunku jest wielkość konkretnej osoby na danym zdjęciu lub inaczej – stopień wypełnienia przez nią kadru. W przypadku gdy osoba ta jest widoczna zdecydowanie lepiej niż inne lub też wypełnia ujęcie w stopniu znacząco większym niż inne – uzasadnione jest założenie braku akcydentalności czy akcesoryjności wizerunku takiej osoby dla całego ujęcia” (D. Flisak, Komentarz do art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w: Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. D. Flisak, LEX 2015).

 

W związku z powyższym powinien Pan pamiętać, że jeżeli wykona Pan zdjęcie, na którym znajdą się inne osoby poza samymi zainteresowanymi i nie będzie podstaw do zastosowania powyższego wyjątku, a jednocześnie zdjęcie zostanie np. wykorzystane publicznie przez nabywców (choćby w reklamie albo opublikowane na portalu społecznościowym), to te inne osoby – przypadkowo złapane w kadrze – mogą wysunąć wobec Pana roszczenia z tytułu naruszenia dóbr osobistych na podstawie art. 24 Kodeksu cywilnego z dnia 23 kwietnia 1964 r. (j.t. Dz. U. 2016 r., poz. 380, z późn. zm. – dalej „K.c.”):

 

„Art. 24. § 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym”.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VI minus V =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »