Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dyżur pod telefonem – kiedy pracownikowi należy się wynagrodzenie?

Autor: Marta Handzlik-Rosuł • Opublikowane: 31.01.2016

Czy można dopisać do zakresu obowiązków pracownika takie zdanie: „Pełnienie dyżuru telefonicznego w domu. Rekompensatę za pełnienie dyżuru nieprzerwanie przez 7 dni w tygodniu poza godzinami pracy (w tym również w dni wolne od pracy oraz w święta) ustala się w wysokości 600 zł brutto”? Czy wynagrodzenie za taki dyżur może być ewentualnie traktowane jak premia? Jak taki przypadek zapisać w umowie o pracę? Wiem, że przekraczamy zapisy Kodeksu pracy o odpoczynku dobowym i tygodniowym, stąd propozycja wycenienia tej usługi już w umowie o pracę, aby nie była ona liczona jako nadgodziny. Czy takie rozwiązanie jest do przyjęcia?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 1515 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1503) pracodawca może zobowiązać pracownika do pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (dyżur).

 

Czasu dyżuru nie wlicza się do czasu pracy, jeżeli podczas dyżuru pracownik nie wykonywał pracy. Czas pełnienia dyżuru nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku.

 

Za czas dyżuru, z wyjątkiem dyżuru pełnionego w domu, pracownikowi przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a w razie braku możliwości udzielenia czasu wolnego – wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia.

 

Przepis ten przewiduje trzy sytuacje związane z pełnieniem dyżuru, czyli pozostawaniem poza normalnym czasem pracy w gotowości do wykonywania pracy.

 

Pierwszą z nich jest pełnienie dyżuru poza domem pracownika (w zakładzie pracy lub innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę). Za ten czas, który nie jest wliczany do czasu pracy, pracownik ma prawo do czasu wolnego równego liczbie godzin dyżuru, a jeżeli nie jest to możliwe, to pracodawca jest obowiązany do zapłaty.

 

W przypadku pełnienia dyżuru w domu pracownik nie ma prawa do żadnych świadczeń z tego tytułu, chyba że układ zbiorowy pracy, inne przepisy płacowe lub umowa o pracę przyznają mu pewne uprawnienia.

 

Trzecia sytuacja dotyczy pracownika, który w czasie dyżuru otrzymał polecenie wykonywania pracy. Czas jej wykonywania jest wliczany do czasu pracy i pracownik nabywa prawo do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.

 

Prawo pracodawcy do wydania polecenia pełnienia dyżuru jest określone bardzo szeroko. Przepis nie wskazuje żadnych okoliczności ograniczających to prawo. Pracodawca może jednak z niego korzystać tylko w granicach rzeczowej potrzeby. Nie może go nadużywać ani dyskryminować pracowników.

 

Wymiar dyżuru nie może kolidować z prawem pracownika do dobowego i tygodniowego odpoczynku. Jeżeli np. pracownik pracował danej doby przez 8 godzin, to z uwagi na jedenastogodzinny odpoczynek nie może dyżurować dłużej niż przez 5 godzin.

 

Celem polecenia dyżurowania jest zabezpieczenie się pracodawcy na wypadek konieczności podjęcia pracy na danym stanowisku poza normalnymi godzinami pracy.

 

Kwalifikując pozostawanie pracownika w gotowości pod telefonem komórkowym jako dyżur pozazakładowy, Sąd Najwyższy (wyrok z 9 grudnia 2011 r., II PK 115/11) wskazał, że z jednej strony pracownik wówczas nie pracuje i nie jest to czas pracy, ale z drugiej nie jest to również czas wypoczynku, gdyż pracownik nie może podejmować czynności, które ograniczą lub uniemożliwią mu stawienie się do ewentualnej pracy. Miejsce dyżurowania może być wyznaczone przez pracodawcę w różny sposób – jako adres (punkt) albo obszar geograficzny, w tym również poprzez zobowiązanie pracownika do stawienia się do pracy w odpowiednim czasie po wezwaniu go przez pracodawcę (por. wyroki z 13 maja 2009 r., III PK 8/09, III PK 9/09).

 

Podsumowując powyższe rozważania należy uznać, że cała sytuacja nosi znamiona dyżuru w rozumieniu Kodeksu pracy. Należy jednak podkreślić, że za dyżur pełniony w domu, gdy pracownik nie wykonał żadnej pracy, nie przysługuje ani wynagrodzenie, ani dzień wolny. Dopiero gdy w wyniku pełnionego dyżuru pracownik będzie zmuszony wykonać pracę – pracodawca będzie musiał zapłacić mu wynagrodzenie dodatkowe.

 

Zgodnie z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2011 roku pozostawanie w gotowości do świadczenia pracy po wezwaniu przez pracodawcę za pomocą środków porozumiewania się na odległość (w tym telefonem komórkowym), jeśli pracownik ma obowiązek stawić się w pracy w wyznaczonym czasie, jest dyżurem. Dyżur pod telefonem komórkowym jest zatem dyżurem pełnionym nie w zakładzie pracy, ale w innym miejscu wskazanym przez pracodawcę. Taka forma dyżuru jest dla pracownika wygodna, bowiem nie jest on związany poleceniem pozostawania w jednym określonym miejscu i może w miarę swobodnie przemieszczać się (byleby miał możliwość na wezwanie pracodawcy stawić się w zakładzie pracy.

 

Jak już wyżej wspomniano – jeśli pracownik zatrudniony jest w pełnym wymiarze czasu pracy nie może dyżurować w danym dniu więcej niż 5 godzin.

 

Nieudzielenie przez pracodawcę przewidzianych prawem okresów odpoczynku stanowi naruszenie jego obowiązków ze stosunku pracy. Mając na względzie okoliczność, że uregulowane w dyrektywach i transponowane do Kodeksu pracy okresy odpoczynku służą regeneracji sił pracownika w okresach dobowych i tygodniowych, trzeba uznać, że równoważny czas wolny należy się pracownikowi tylko wówczas, gdy sąd pracy orzeka o nim, zanim upłynie okres rozliczeniowy. Natomiast upływ czasu czyni wykonanie świadczenia polegającego na udzieleniu czasu wolnego niemożliwym. Owa niemożliwość ma przy tym charakter obiektywny. Jednocześnie nie dochodzi jednak do wygaśnięcia zobowiązania na podstawie art. 475 § 1 K.c., gdyż dłużnik – pracodawca ponosi odpowiedzialność za nieudzielanie czasu wolnego w przewidzianych prawem terminach.

 

W razie nieudzielenia pracownikowi czasu odpoczynku w wymiarze wynikającym z art. 132 i art. 133 K.p. nie ma on ani roszczenia o dodatkowe wynagrodzenie z tego tytułu, ani o udzielenie skumulowanego czasu wolnego w wymiarze równym liczbie niewykorzystanych godzin odpoczynku (zob. wyrok SN z 11.8.2009 r., III PK 22/09, niepubl. i wyrok SN z 11.8.2009 r., III PK 21/09, niepubl.). W przypadku braku szczególnych przepisów regulujących uprawnienia pracownika, w razie naruszenia przez pracodawcę norm dotyczących okresów odpoczynku pracownika znajdują zastosowanie ogólne zasady odpowiedzialności odszkodowawczej prawa cywilnego (zob. wyrok SN z 3.9.2009 r., III PK 33/09, niepubl.). Po upływie okresu rozliczeniowego właściwą rekompensatą dla pracownika za naruszenie jego prawa do odpoczynku jest odszkodowanie (jeśli pracownik poniósł szkodę majątkową) lub zadośćuczynienie (za rozstrój zdrowia wywołany pracą bez wypoczynku ponad siły fizyczne i psychiczne pracownika) albo inne instrumenty ochrony dóbr osobistych przewidziane w art. 24 K.c., praca bez nieprzerwanego odpoczynku dobowego i tygodniowego jest bowiem oczywistym zagrożeniem dla dobra osobistego pracownika w postaci zdrowia (zob. wyrok SN z 23.7.2009 r., II PK 26/09, niepubl.).

 

Warto podkreślić, że sankcjonowanie nieprzestrzegania przez pracodawców reguły odpoczynku dobowego lub tygodniowego w przyjętym okresie rozliczeniowym, przez nakazywanie udzielania pracownikom medycznym czasu wolnego za całe okresy objęte pozwami, ograniczone ewentualnie jedynie okresem przedawnienia, pozostaje w sprzeczności z celami dyrektyw w sprawie organizacji czasu pracy oraz orzecznictwem TS (zob. wyrok SN z 24.6.2009 r., II PK 287/08, niepubl.).

 

Podsumowując – nawet jeśli Pan przyzna pracownikowi premię czy dodatkowe wynagrodzenie za pełnienie dyżuru w domu, nie może Pan naruszyć norm o dobowym i tygodniowym odpoczynku. Oznacza to, że nie może Pan zobowiązać pracownika do dyżurowania poza godzinami pracy w wymiarze większym niż 5 godzin a także w weekendy.

 

Nie ma też możliwości takiego zapisania dyżuru, jaki Pan proponuje – a więc po godzinach pracy (bez ograniczeń) i w weekend. I żadna rekompensata nie zmienia tego zakazu.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 5 minus 3 =

»Podobne materiały

Praca bez wynagrodzenia

Synowa założyła jednoosobową firmę w zakresie projektowania, lecz nie posiada jeszcze uprawnień budowalnych. Chcę jej pomóc, gdyż posiadam wszystkie uprawnienia. Czy mogę podpisywać jej projekty bez wynagrodzenia? Jaką formę prawną naszej rodzinnej współpracy przyjąć, aby było to zgodne z prawem?

 

Nagroda jubileuszowa w okresie wypowiedzenia

W moim zakładzie pracy obowiązuje regulamin nagród jubileuszowych, który premiuje rocznice pracy. Mam zamiar zmienić pracę i chciałbym wiedzieć, czy jeśli taka rocznica zatrudnienia wypadnie na okres wypowiedzenia to mam prawo do nagrody jubileuszowej?

 

Zwolnienie sprzed lat a liczenie stażu pracy

Staż pracy pracownika liczy mu się od 1971. W 1989 został dyscyplinarnie zwolniony z pracy (art. 52 Kodeksu pracy). Przeszedł na rentę. Na rencie przebywał do 2002 r., kiedy to zatrudnił się w administracji samorządowej. Od tamtej pory nieprzerwanie pracuje w administracji samorządowej. W jaki sposó

 

Wynagrodzenie za pracę i potwierdzenie wypłaty

Umowa z pewnym pracownikiem uległa rozwiązaniu pół roku temu. Ostatnie wynagrodzenie pracownik odebrał, ale nie podpisał wydruku z kadr (akurat go nie miałam pod ręką). Mam to zaznaczone w raporcie kasowym i spisałam z sekretarką oświadczenie. Teraz pracownik żąda „zaległej” wypłaty. Co

 

Komu przysługuje odprawa pośmiertna?

Jakie są obowiązki zakładu pracy wobec żony i córki pracownika, który zginął podczas pełnienia obowiązków służbowych? Komu przysługuje odprawa pośmiertna? Pracownik miał w chwili śmierci 43 lata.  

 

Zwrot nienależnie wypłaconego wynagrodzenia

Zostałam zwolniona z pracy. Moje wynagrodzenie wynosiło ok. 1600 zł. Doszło do dziwnej sytuacji, ponieważ za ostatni miesiąc pracy dostałam pensję w wysokości 3800 zł. Wykonywałam wtedy dodatkową pracę i wiedziałam, że dostanę dodatek do wynagrodzenia. Nie sądziłam jednak, że będzie to taka kwo

 

Wyjście na jaw cofnięcia licznika w kupionym samochodzie

Pół roku temu kupiłem jako osoba prywatna samochód od przedsiębiorcy. Auto zarejestrowałem, opłaciłem, ubezpieczyłem. Wczoraj, po wizycie w autoryzowanym serwisie wyszło na jaw, że auto ma cofnięty licznik o 120 tys. kilometrów. Podczas zakupu miało około 94 tys. km. Przejechałem nim około 10 t

 

Jak sprawdzić stan spłaty kredytu spółdzielni mieszkaniowej?

Jako członek spółdzielni spłacam kredyt mieszkaniowy spółdzielni od 1995 roku aż do tej chwili, czyli 2016 r. Rozliczenie kredytu zaciągniętego przez spółdzielnię mieszkaniową rozpoczyna się od 2004 roku. Chciałam zwrócić się z tym problemem do banku o całkowite rozliczenie (ile spłaciłam i ile zost

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »