.
Mamy 12 389 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dysponowanie środkami zmarłego przed jego śmiercią i po niej a obowiązek podatkowy

Autor: Marcin Sądej • Opublikowane: 27.08.2021 • Zaktualizowane: 27.08.2021

Kilka dni przed śmiercią brata mojej babci (będę nazywał go wujkiem) przelałem pieniądze z jego konta na swoje. Miałem od niego upoważnienie do konta, gdyż spodziewaliśmy się, że jego leczenie będzie wymagać pokrycia pewnych kosztów i wujek nie był w stanie prowadzić swoich spraw. Wujek zmarł, a większość środków nie została wykorzystana. Zgodnie z ustawą pieniądze dziedziczy moja mama. Czy teraz powinienem przelać pieniądze mamie? Kto powinien odprowadzić podatek? Gdy przeleję pieniądze mamie, czy nie zostanie naliczony kolejny podatek? Czy fakt, że dysponowałem tymi środkami zmarłego przed jego śmiercią, rodzi po mojej stronie obowiązek podatkowy?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Dysponowanie środkami zmarłego przed jego śmiercią i po niej a obowiązek podatkowy

Kiedy przekazanie środków pieniężnych jest darowizną?

W pierwszej kolejności zauważmy, że opodatkowaniu podlegają określone czynności prawne, które powodują przysporzenie majątkowe u konkretnego podatnika. Przy czym poprzez sam fakt udzielenia upoważnienia (pełnomocnictwa) do rachunku bankowego osoba, która takie upoważnienie otrzymała, nie staje się właścicielem tych zgromadzonych środków. Przeniesienie własności wszelkich rzeczy (w tym także pieniędzy) musi nastąpić na podstawie odpowiedniej czynności prawnej (np. umowy), natomiast udzielenie pełnomocnictwa do konta nie jest czynnością prawną przenoszącą własność.

 

Natomiast czynnością prawną, która powoduje przeniesienie własności środków pieniężnych, jest darowizna. Warto zauważyć, że do darowizny może dojść, nawet jeżeli nie podpisano żadnej umowy pomiędzy stronami, ponieważ darowizna staje się skuteczna z chwilą jej wykonania (art. 890 Kodeksu cywilnego; dalej „K.c.”). Trzeba zatem zastanowić się, czy w opisanym przypadku rzeczywiście do jakiejkolwiek darowizny w ogóle doszło.

 

Zgodnie z art. 888 K.c. przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Oznacza to, że osoba obdarowana (tu: Pan) musiałaby otrzymać pewne przysporzenie swojego majątku, które spowodowałoby zwiększenie jej aktywów lub zmniejszenie pasywów. Jednak z przedstawionego opisu sprawy wynika, że środki z konta wujka (jeszcze przed jego śmiercią) były wydawane w części na jego leczenie. Mówiąc inaczej, wydatkował Pan te pieniądze nie w swoim imieniu i interesie, lecz w interesie wujka, zatem Pan na skutek wydatkowania tychże pieniędzy żadnego przysporzenia nie uzyskał. Z tych też powodów w mojej ocenie nie doszło tu do darowizny, a zatem nie powstaje żaden obowiązek podatkowy w tym zakresie.

 

Umowa przechowania środków pieniężnych

Podobnie do żadnej czynności opodatkowanej nie dochodzi w momencie, gdy przekaże Pan środki pieniężne na rachunek swojej mamy, która jest de facto ich prawnym właścicielem na podstawie dziedziczenia. W konsekwencji, choć środki znajdują się na Pana koncie, to ich właścicielem jest mama, ponieważ to ona posiada do nich tytuł prawny.

 

W tych warunkach dochodzi jedynie do istnienia umowy przechowania środków pieniężnych. Umowa przechowania ma charakter nieodpłatny i jest nieopodatkowana, jednakże trzeba podkreślić, że przy zwykłej umowie przechowania przechowawcy nie wolno swobodnie dysponować pieniędzmi oddanymi mu na przechowanie.

 

Jeżeli ma Pan na swoim koncie pieniądze nabyte przez mamę w spadku wyłącznie na przechowanie bez możliwości swobodnego dysponowania tymi pieniędzmi, to mamy do czynienia z umową przechowania, która nie jest opodatkowana. Jeżeli natomiast dysponuje Pan swobodnie i wedle swojego uznania tymi pieniędzmi i wydaje je zgodnie ze swoją wolą, to mamy do czynienia z depozytem nieprawidłowym, który podlega opodatkowaniu.

 

Zgodnie bowiem z orzecznictwem w przypadku, gdy dana osoba otrzymuje wartości pieniężne, ale nie ma prawa nimi rozporządzać, należy zakwalifikować jako przechowanie. Jak stanowi art. 835 K.c. – przez umowę przechowania przechowawca zobowiązuje się zachować w stanie niepogorszonym rzecz ruchomą oddaną mu na przechowanie. W konsekwencji te wartości pieniężne nie zwiększają majątku przechowawcy i nie powiększają jego aktywów, co powoduje, że nie mamy tu do czynienia z przysporzeniem majątkowym, które mogłoby podlegać opodatkowaniu.

 

Umowa przechowania a podatek dochodowy

Również na gruncie podatku dochodowego PIT taka umowa przechowania nie rodzi żadnych skutków podatkowych, ponieważ w tym przypadku również przechowawca nie otrzymuje żadnego definitywnego przychodu, który mógłby podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Potwierdzają to wydawane interpretacje podatkowe. Przykładowo w piśmie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 01.02.2019 r., nr 0111-KDIB2-2.4014.277.2018.2.SK czytamy:

 

„Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że pomiędzy Wnioskodawczynią a M.P. została zawarta umowa Przechowania. Na podstawie umowy M.P., zwana na potrzeby umowy Składającą, przekazała swojej matce (Wnioskodawczyni), zwanej na potrzeby umowy Przechowawcą, na przechowanie kwotę 153.318 zł w gotówce.

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że skoro opisana we wniosku umowa przechowania środków pieniężnych nie przybrała postaci żadnej z czynności wymienionych w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, w szczególności umowy pożyczki, umowy depozytu nieprawidłowego (Wnioskodawczyni nie została bowiem upoważniona do korzystania z przekazanej na przechowanie kwoty i na moment złożenia niniejszego wniosku na rachunku bankowym, na którym zdeponowana została przechowywana kwota, nie miały miejsca żadne dodatkowe operacje), czy też ustanowienia odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, to zgodzić należy się z Wnioskodawczynią, że powyższa umowa nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.”

 

Podsumowując: obecnie właścicielem pieniędzy jest Pana mama, która nabyła ich własność w drodze dziedziczenia. W konsekwencji to ona powinna zapłacić podatek z tytułu nabycia spadku obejmującego również te środki pieniężne. Fakt, iż środki te znajdują się na Pana koncie, nie ma znaczenia.

 

Natomiast z tytułu samego przelewu środków z Pana konta na konto mamy żaden podatek nie powstaje, ponieważ jest to jedynie umowa przechowania. Oczywiście przy założeniu, że nie wydatkował Pan tych środków na swoje własne prywatne i osobiste cele.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • zero + 9 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »