Przejście do głównej strony serwisu ePorady24.pl >>

Drukuj

Opublikowane: 31.03.2016

Autor: Łukasz Drzewiecki

Jakie są skutki oświadczenia woli złożonego dla pozoru?

Oświadczenie woli złożone dla pozoru jest co do zasady nieważne i nie odnosi skutków prawnych. Pozorność oświadczenia woli nie ma jednak wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia działająca w dobrej wierze nabyła prawo lub została zwolniona od obowiązku.

 

Zgodnie z art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego1 nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.

 

Zgodnie z ogólną dyrektywą zawartą w art. 83 § 1 K.c. oświadczenie woli złożone dla pozoru jest nieważne, nie odnosi więc żadnych skutków prawnych. Oświadczenie takie, aby zostało uznane za pozorne, musi jednak spełniać łącznie cztery przesłanki:

 

  1. musi zostać złożone bez zamiaru wywołania skutków prawnych,
  2. musi zostać złożone drugiej stronie,
  3. druga strona musi się zgodzić na złożenie oświadczenia woli dla pozoru,
  4. musi wywoływać wobec osób trzecich przeświadczenie, że ma ono odnieść skutki prawne.

 

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2007 r.2 pozorność czynności prawnej polega m.in. na tym, że strony przejawiają zamiar np. zbycia prawa, podejmując –- w razie potrzeby – pewne czynności, mimo że w rzeczywistości ich wolą jest wyeliminowanie skutków dokonywanej czynności prawnej. Dokonanie czynności w formie aktu notarialnego nie wyklucza jej pozorności. Osobą trzecią, wobec której oświadczenie woli zostaje złożone dla pozoru, może być więc również notariusz.

 

Oświadczenie woli złożone dla ukrycia innej czynności prawnej zachodzi w szczególności wówczas, gdy w celu ukrycia umowy darowizny strony zawierają umowę sprzedaży (np. w celu zapłacenia podatku od czynności cywilnoprawnych zamiast podatku od spadków i darowizn). Dotyczyć to może również sytuacji, gdy strony zaniżają wartość zawartej umowy np. umowy sprzedaży (w celu zapłacenia niższego podatku), lub umowy darowizny (w celu uniknięcia przekroczenia kwoty wolnej od podatku od spadków i darowizn).

 

Zgodnie z art. 83 § 2 K.c. pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze. Przepis ten służy ochronie osób trzecich, które w zaufaniu do osób, które złożyły oświadczenia woli dla pozoru, same dokonały czynności prawnej. Z taką sytuacją możemy mieć np. do czynienia, gdy osoba trzecia nabyła rzecz od osoby, która z kolei „nabyła” ją wskutek pozornego oświadczenia woli.

 

 

 

 

_______________________________

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380, z późn. zm.)

2 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2007 r. (sygn. akt I CSK 70/07)

 

Drukuj

 

Tekst wydrukowany z serwisu www.ePorady24.pl