Przejście do głównej strony serwisu ePorady24.pl >>

Drukuj

Opublikowane: 23.01.2014

Autor: Łukasz Drzewiecki

Oskarżyciel posiłkowy

Pokrzywdzony w procesie karnym może występować jako oskarżyciel posiłkowy obok prokuratora lub zamiast niego. W przypadku śmierci pokrzywdzonego w prawa oskarżyciela posiłkowego może wstąpić jedna z jego osób najbliższych.

 

Status oskarżyciela posiłkowego regulują w szczególności art. 53-58 Kodeksu postępowania karnego1. Jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok prokuratora lub zamiast niego może działać pokrzywdzony w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego. W zależności od tego czy mamy do czynienia z występowaniem w charakterze oskarżyciela obok prokuratora, czy zamiast niego, możemy mówić o oskarżycielu posiłkowym ubocznym oraz subsydiarnym.

 

Oskarżyciel posiłkowy uboczny

 

Oskarżycielowi posiłkowemu występującemu obok prokuratora (oskarżyciel posiłkowy uboczny) przysługują prawa strony, może on więc składać wnioski dowodowe, uczestniczyć w czynnościach procesowych oraz zaskarżać orzeczenia sądowe. Ze względu jednak na to, że reprezentuje własny interes, nie może on podejmować czynności na korzyść oskarżonego. Odstąpienie oskarżyciela publicznego od oskarżenia nie pozbawia uprawnień oskarżyciela posiłkowego ubocznego, może on dalej popierać oskarżenie bez obecności prokuratora.

 

Oskarżyciel posiłkowy subsydiarny

 

W przypadku dwukrotnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania pokrzywdzony może sam w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o takim postanowieniu wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora. Tak wniesiony akt oskarżenia powinien być jednak sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego, z zachowaniem warunków formalnych przewidzianych dla aktu oskarżenia.

 

W przypadku wniesienia aktu oskarżenia przez oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego, na polecenie sądu policja dokonuje określonych przez sąd czynności dowodowych, po czym ich wyniki przekazuje sądowi.

 

Każdy inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej przyłączyć się do postępowania. W sprawie wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego może brać udział również prokurator.

 

Oskarżycielowi posiłkowemu subsydiarnemu przysługują takie same uprawnienia, jak oskarżycielowi posiłkowemu ubocznemu.

 

Ograniczenie udziału oskarżycieli posiłkowych

 

Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd orzeka, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, gdy bierze w nim już udział określona przez sąd liczba oskarżycieli. Sąd orzeka także, iż oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, jeżeli stwierdzi, że nie jest on osobą uprawnioną lub jego akt oskarżenia albo oświadczenie o przystąpieniu do postępowania zostało złożone po terminie.

 

Oskarżyciel posiłkowy, który nie bierze udziału w postępowaniu z powodu zbyt dużej liczby oskarżycieli posiłkowych, może przedstawić sądowi na piśmie swoje stanowisko w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia stwierdzającego, że nie może on brać udziału w postępowaniu.

 

Odstąpienie oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia

 

W razie odstąpienia oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia nie może on ponownie przyłączyć się do postępowania. O odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia w sprawie, w której oskarżyciel publiczny nie bierze udziału, sąd zawiadamia prokuratora. Nieprzystąpienie przez niego do oskarżenia w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia powoduje umorzenie postępowania.

 

Śmierć oskarżyciela posiłkowego

 

Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje biegu postępowania, a osoby najbliższe mogą przystąpić zamiast niego do postępowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego w każdym stadium postępowania. Przez osobę najbliższą należy rozumieć małżonka, wstępnego, zstępnego, rodzeństwo, powinowatego w tej samej linii lub stopniu, osobę pozostającą w stosunku przysposobienia oraz jej małżonka, a także osobę pozostającą we wspólnym pożyciu.

 

Jednakże jeżeli w przypadku śmierci oskarżyciela posiłkowego, który samodzielnie popierał oskarżenie, osoby najbliższe w terminie zawitym 3 miesięcy od dnia śmierci nie wstąpią w jego uprawnienia, sąd umarza postępowanie.

 

 

 

 

__________________

1 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.)

Drukuj

 

Tekst wydrukowany z serwisu www.ePorady24.pl