.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dowody w postępowaniu o ustalenie wysokości emerytury

Autor: Marcin Górecki • Opublikowane: 23.01.2015

Pytanie dotyczy wysokości emerytury mojego ojca, a konkretnie chcielibyśmy zasięgnąć opinii, jakie możliwości dochodzenia swoich praw w ZUSie ma mój ojciec ze względu na krzywdzące według nas naliczenie emerytury. Generalnie problem polega na tym, że w podstawie do naliczenia nie są uwzględnione jego najlepsze zarobki, gdyż firma, w której pracował, nie istnieje, a archiwum zostało spalone. W okresie, o którym mowa, mój ojciec miał bardzo wysokie zarobki, gdyż były miesiące, kiedy pracował 7 dni w tygodniu po szesnaście godzin dziennie i miał płacone nadgodziny. Czy jest jakakolwiek możliwość, żeby ZUS to uwzględnił? Jakie inne dowody możemy przestawić, aby ZUS je uznał?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawę prawną niniejszej odpowiedzi stanowi Kodeks postępowania cywilnego (K.p.c.), ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (zwana dalej „ustawą) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe zwane dalej rozporządzeniem.

 

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wyłącznym środkiem dowodowym, jaki może być wykorzystywany w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), są co do zasady dowody z dokumentów, mogą to być przede wszystkim dokumenty płacowe pracownika przechowywane przez pracodawcę, który ma obowiązek ich przechowywania przez okres 50 lat, natomiast w sytuacji likwidacji zakładu pracy owa dokumentacja powinna być przekazana do właściwego miejscowo archiwum państwowego.

 

Poprzez dokumentację płacową należy rozumieć: listy płac, zaświadczenia i oświadczenia pracodawcy dotyczące wynagrodzenia pracownika, a także świadectwo pracy, angaże, legitymacja ubezpieczeniowa czy ewidencja czasu pracy, szczególnie w sytuacji świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych.

 

Przydatny zatem może okazać się każdy dokument, który potwierdza fakt świadczenia pracy na rzecz danego pracodawcy oraz wysokość zarobków. Nadto organ rentowy – ZUS bazuje również na posiadanej przez siebie dokumentacji ubezpieczonej osoby, z niej również powinna wynikać wysokość zarobków osiąganych przez ubezpieczonego – Pani ojca. Wynika to z faktu, iż pracodawcy mają obowiązek odprowadzać składki ubezpieczeniowe w związku z zatrudnieniem pracowników, składki te są i były po rządami innych przepisów uzależnione od wysokości dochodów danej osoby, zatem na tej podstawie można ustalić wysokość tychże dochodów.

 

Warto jest więc zapoznać się z aktami emerytalno-rentowymi Pani ojca, aby ustalić chociażby zawartość tych akt.

 

Zatem w postępowaniu dotyczącym ustalenia podstawy emerytury zasadnicze znaczenie mają dowody z dokumentów przedłożone przez ubezpieczonego oraz zawartość akt, o których mowa wyżej, poza nielicznymi wyjątkami nie ma możliwości ustalenia wysokości wynagrodzenia poprzez inne dowody niż te, które zostały wskazane powyżej, zatem nie można przeprowadzać dowodu, chociażby z przesłuchania świadków, a które w sytuacji braku stosownych dokumentów mogą okazać się pomocne.

 

O dopuszczalności dowodów w postępowaniu przed ZUS stanowi rozporządzenie, które nie dopuszcza w tej konkretnej sytuacji dowodu ze świadków.

 

(por. § 21 ust. 1 rozporządzenia: „Środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia”.)

 

Co do zasady, w sytuacji niewykazania przez wnioskodawcę (ubezpieczonego) wysokości osiąganych zarobków, bądź nieuwzględnieniu ich przez organ rentowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję odmowną.

 

Od takiej decyzji przysługuje Pani ojcu odwołanie do sądu okręgowego wydziału ubezpieczeń społecznych w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia niniejszej decyzji.

 

Podstawę prawną powyższego stanowi art. 477(8) § 1 K.p.c., który stanowi: „Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych, w związku z art. 83 ust. 2 ustawy; Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego”.

 

Odwołania od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji – art. 477(9) § 1 K.p.c.

 

Natomiast minimalne wymogi formalne co do treści takiego odwołania zawiera art. 477(10) § 1 i 2 K.p.c. – „§ 1. Odwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji, określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów i wniosków oraz podpis ubezpieczonego albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika.

§ 2. Jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu”.

 

W odwołaniu skierowanym do sądu ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję, należy wskazać, iż ubezpieczony nie zgadza się z decyzją organu i wnosi o zmianę decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

 

W treści uzasadnienia odwołania należy wskazać wszystkie okoliczności, na jakich Pani ojciec opiera swoje stanowisko, w tym dowody ze świadków oraz dowody z innych dokumentów, również tych, których ZUS nie uznał. Odwołanie takie należy złożyć w dwóch egzemplarzach. Od odwołania nie wnosi się żadnych opłat sądowych.

 

W postępowaniu przed sądem okręgowym wydziałem ubezpieczeń społecznych można wykazywać swoje stanowisko za pomocą wszelkich przez prawo dopuszczalnych dowodów, w tym dowodów ze świadków, którzy przy braku stosownych dokumentów mogą okazać się niezbędni. Wynika to z treści art. 473 § 1 K.p.c., który stanowi: „W sprawach przewidzianych w niniejszym dziale (postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych – od aut.) nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron”. Tym samym na mocy powyższego przepisu dopuszczalne będzie przesłuchanie zarówno Pani ojca jak i świadków na okoliczność charakteru pracy ojca jak i co do wysokości jego wynagrodzenia, oczywiście jeżeli świadkowie będą mieć taką wiedzę, a sąd uzna zeznania za wiarygodne.

 

Powyższe stanowisko znalazło również uznanie w orzecznictwie sądowym, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. I UK 316/08 stwierdził, że: „W postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że pracownik albo ubezpieczony ubiegający się o świadczenie z ubezpieczenia społecznego może w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych wszelkimi dowodami wykazywać okoliczności, od których zależą jego uprawnienia z tytułu ubezpieczenia – także wówczas, gdy z dokumentu (np. zaświadczenia o zatrudnieniu) wynika co innego (art. 473 K.p.c.) (…)”.

 

Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lipca 1997 r. II UKN 186/97 przyjął: „W postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty określone w § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1984 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.)”.

Co prawda, powyżej wskazane rozporządzenie z 1984 r. już nie obowiązuje, jednakże zasada wskazana w treści tegoż wyroku, a dotycząca przeprowadzania dowodu ze świadków nadal obowiązuje.

 

Podsumowując, Pani ojciec powinien zawnioskować w odwołaniu o przeprowadzenie dowodu ze świadków, wskazać ich adresy, oczywiście należy również zawnioskować o przesłuchanie w charakterze strony wnioskodawcy – Pani ojca, na okoliczności wskazane w odwołaniu. Świadkami w tym postępowaniu powinny być osoby, które razem z ojcem pracowały, najlepiej te, które wykonywały tą sama lub podobną pracę i otrzymywały podobne wynagrodzenie.

 

Można również wnioskować o przeprowadzenie dowodu z akt emerytalno-rentowych tychże świadków bądź innych osób, które świadczyły pracę na tym samym, podobnym stanowisku co Pani ojciec i posiadają dokumentację, z której wynikałyby ich zarobki, wtedy sąd mógłby porównać rodzaj pracy wykonywanej przez świadków, bądź inne osoby, z których akt sąd przeprowadzi dowód i w ten sposób ustalić rzeczywiste zarobki ojca.

 

Istnieje również możliwość, iż u pracodawcy, u którego ojciec świadczył w spornym okresie pracę, obowiązywał układ zbiorowy pracy, czy też ponadzakładowy układ zbiorowy pracy, w którym często były określane stawki wynagrodzenia za pracę świadczoną na danym stanowisku czy stawki zaszeregowania. Szczególne znaczenie może mieć taki dowód co do spornego okresu świadczenia pracy, który przypada w okresie przed rokiem 1989, gdzie w poszczególnych gałęziach przemysłu obowiązywały układy zbiorowe pracy nadawane często przez odpowiednich ministrów właściwych w sprawach danej gałęzi przemysłu.

 

Pomocnym może być również regulamin wynagradzana, który ewentualnie obowiązywał u pracodawcy, u którego ojciec był zatrudniony w spornym okresie, z którego również może wynikać jego stawka zaszeregowania. Nie wykluczone, iż sąd w toku postępowania powoła biegłego w celu wyliczenia Pana wynagrodzenia w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody.

 

Proszę mieć również na uwadze, iż wszelkie posiadane przez Państwa dokumenty dotyczące zarobków ojca również będą miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

 

Resumując, brak dokumentacji płacowej stanowi istotne utrudnienie co do ustalenia rzeczywistych zarobków Pani ojca dla celów emerytalnych, jednakże nie umożliwia to wykazania wysokości tychże zarobków innymi, powyżej wskazanymi dowodami.

 

Mając na uwadze obowiązujące przepisy jak i praktykę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jedyną możliwością skutecznego dochodzenia należnych praw Pani ojca będzie skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego, jak wyżej zostało to opisane.

 

Oczywiście powodzenie bądź niepowodzenie podejmowanych ewentualnie przez Pani ojca kroków będzie zależne już od okoliczności konkretnej sprawy. Jednocześnie przypominam o terminie 1 miesiąca na złożenie odwołania.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 1 - 9 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »