Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dom w testamencie a zachowek dla bratanicy

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 01.01.2018

Moja mama zmarła. Zostawiła testament, w którym zapisała mi dom (wartość 400 tys. zł). Mój jedyny brat nie żyje, jego jedyną spadkobierczynią jest pełnoletnia córka. Tata zmarł 6 lat temu, zrzekłyśmy się wtedy obie z bratanicą zachowku po tacie. Mama mogła spokojnie dożyć w domu starości. Co teraz? Chcę otworzyć testament, drugiego na pewno nie ma. Jeśli córka mojego zmarłego brata upomni się o zachowek, to ile będę musiała jej zapłacić?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Dom w testamencie a zachowek dla bratanicy

Fot. Fotolia

Podstawę prawną dla przedstawionego problemu stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.). Zgodnie bowiem z treścią art. 991 K.c.:

 

§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.”

 

Uprawnienie do zachowku oparte jest na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Dlatego ustawa zakreśla krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko. Zgodnie z art. 991 § 1 K.c. są to jedynie zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy. Powstanie uprawnienia do zachowku jest przy tym uzależnione od tego, aby w konkretnym stanie faktycznym osoby te były powołane do spadku z ustawy. Oznacza to, że w sytuacji, gdy spadkodawca pozostawił małżonka i dwoje dzieci, tylko te podmioty nabędą prawo do zachowku.

 

Jako zasadę ustawa przyjmuje, że wysokość należnego uprawnionemu zachowku odpowiada połowie wartości udziału, który przypadałby mu przy dziedziczeniu ustawowym. Odstępstwo od tej zasady przewidziane zostało dla małoletnich zstępnych oraz dla osób trwale niezdolnych do pracy. Te kategorie uprawnionych są traktowane w sposób uprzywilejowany i ich zachowek wynosi dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który otrzymaliby przy dziedziczeniu ustawowym.

 

Art. 991 § 1 K.c. nie wskazuje, w jakiej chwili ma istnieć niezdolność do pracy lub małoletniość uprawnionego z tytułu zachowku. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że roszczenie o zachowek powstaje w chwili otwarcia spadku, ta chwila powinna też decydować o wysokości zachowku – jedna druga czy dwie trzecie (por. orzeczenie SN z 19 listopada 1948 r., Wa.C. 219/48, PiP 1949, nr 11, s. 126). Przyjęcie jakiejkolwiek innej chwili (orzekania o obowiązku zapłaty, wystąpienia z żądaniem zapłaty) stwarzałoby niebezpieczeństwo przypadkowości i dowolności (tak J. Pietrzykowski, w: Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 1972, s. 1909). Ponadto bez wskazań ustawy w tym zakresie trudno byłoby dokonywać wyboru innego momentu niż chwila otwarcia spadku, która decyduje w zasadzie o kręgu podmiotów uprawnionych do zachowku.

 

Udział spadkowy, o którym mowa w art. 991 § 1, należy rozumieć jako ułamek określający, jaka część majątku spadkowego przypadłaby uprawnionemu do zachowku, gdyby doszedł do dziedziczenia na podstawie ustawy. Wielkość tego udziału jest określana zgodnie z art. 931 i n., z uwzględnieniem szczególnego uregulowania zawartego w art. 992.

 

W Pani wypadku udział brata (jego córki) wynosi 200 tys zł, a więc zachowek wynosić będzie 100 tys. zł, przyjmując za punkt wyjścia stawki wskazane przez Panią.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 10 minus V =

»Podobne materiały

Darowizna sprzed kilkunastu lat a prawo do zachowku

Trzy lata temu zmarła moja mama. Po jej śmierci dowiedziałem się, że swoje mieszkanie darowała wnukowi (synowi mojego żyjącego brata) kilkanaście lat temu, co utrzymywane było w tajemnicy. Czy mogę ubiegać się od bratanka o zachowek?

 

Dochodzenie zachowku od brata

Rodzice, gdy oboje żyli, aktem darowizny przekazali mieszkanie memu bratu. W roku 2014 zmarła moja mama, czyniąc jedynym spadkobierca mojego ojca, który zmarł w roku 2017. Teraz chcę dochodzić zachowku od mojego brata. Wartość mieszkania wlicza się do spadku. Czy to prawda, że obliczając zachowek od

 

Rodzice darowali mieszkanie siostrze - czy należy się zachowek?

Rodzice dokonali darowizny swojego mieszkania własnościowego w 2006 roku na rzecz mojej siostry. W 2009 roku zmarł tata, a 2016 mama. Były nas trzy siostry, ja, druga – obdarowana i trzecia, która nie żyje, a pozostało po niej dwoje dzieci. Nie było żadnego postępowania spadkowego, o darowiźni

 

Dziedziczenie szwagra po teściach

Sprawa dotyczy dziedziczenia szwagra po teściach. Przed 8 laty rodzice mojego męża przekazali nam obojgu w formie darowizny dom, stodołę i działkę, na której stoją budynki. W akcie notarialnym uwzględniono nasz wkład w wysokości 30 tys. zł oraz określono wysokość darowizny na 15 tys. zł. W tym samym

 

Od czego zależy prawo do zachowku i jego wysokość?

Moi rodzice rozwiedli się przed 40 laty. Ojciec ponownie się ożenił z kobietą, która miała na wychowaniu swojego siostrzeńca. Prawdopodobnie mój ojciec go adoptował. Ten adoptowany chłopak ożenił się i ma troje dzieci. Tata niedawno zmarł. Dowiedziałam się, że w testamencie zapisał swoją część nieru

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »