.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dobra osobiste człowieka

Autor: Marcin Górecki • Opublikowane: 09.08.2012

Kilka miesięcy temu rozwiodłem się bez orzekania o winie. Parę tygodni później były teść wysłał list do mojego ojca, w którym opisał powody rozwodu ze swojego punktu widzenia. Oczywiście człowiek ten przedstawił mnie w złym świetle, twierdząc, że tylko ja ponoszę winę za rozpad małżeństwa. Ewidentnie doszło do naruszenia dóbr osobistych. Co mogę zrobić?

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z treścią art. 23 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) dobrami osobistymi człowieka są w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Pozostają one pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Należy przyjąć, że dobra osobiste to pewne wartości niematerialne łączące się ściśle z jednostką ludzką.

 

Cechą praw osobistych, jako praw podmiotowych służących do ochrony poszczególnych dóbr osobistych, jest to, że są to prawa niemajątkowe (jeżeli nawet ich naruszenie pociąga za sobą również skutki majątkowe) i to tak ściśle związane z podmiotem podlegającym ochronie (w świetle art. 23 K.c. z osobą fizyczną), że razem z nim powstają i wygasają oraz nie mogą przechodzić na inne podmioty zarówno w drodze czynności prawnych, jak i w drodze dziedziczenia.

 

Cześć i godność jako wartości właściwe każdemu człowiekowi Sąd Najwyższy uznaje za najważniejsze. Stwierdził to m.in. w wyroku z 29 października 1971 r. (sygn. akt II CR 455/71), wyjaśniając, że „cześć, dobre imię i dobra sława człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego, naruszenie czci więc może nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności”.

 

Z art. 24 § 1 wynika jednoznacznie, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym, przewidzianej w komentowanym przepisie. Przesłanka bezprawności działania ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz z zasadami współżycia społecznego.

 

Z brzmienia art. 24 § 1 zd. 2 wynika, że w razie dokonanego już naruszenia dobra osobistego, ten, czyje dobro zostało naruszone, może żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Treść tego przepisu prowadzi do dwóch istotnych wniosków: poszkodowany może łączyć żądanie zaniechania dalszych naruszeń z żądaniem usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego (może „także” żądać) oraz przepis ten nie określa wszystkich czynności, których sprawca naruszenia powinien dokonać dla usunięcia skutków tego naruszenia (wskazuje na to wyrażenie „w szczególności”).

 

Jak to już podkreślono, w sprawach dotyczących ochrony dóbr osobistych występują z reguły oba żądania. Wynika to stąd, że twierdzenie o istnieniu zagrożenia najłatwiej jest udowodnić przez wykazanie, że naruszenie miało miejsce także uprzednio, czyli z faktu uprzedniego „dokonania”. Dokonanie naruszenia dóbr osobistych uzasadnia żądanie usunięcia jego skutków, oczywiście przy istnieniu podstaw do przyjęcia (w drodze domniemania), że działanie sprawcy było bezprawne.

 

Ustawą z 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny dokonano zmiany art. 24 § 1 K.c. przez dodanie w nim zdania trzeciego w brzmieniu: „Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny”. Z użytego w dodanym zdaniu zwrotu: „może on również żądać” wynika w sposób nienasuwający wątpliwości, że dochodzenie zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez poszkodowanego cel społeczny nie jest zależne od rodzaju naruszonego dobra osobistego ani też od rodzaju żądanej i udzielonej ochrony niemajątkowej.

 

Należy przyjąć, że dla zasądzenia zadośćuczynienia i świadczenia na cel społeczny nie wystarczy ustalenie bezprawności naruszenia (zagrożenia) dobra osobistego, ale konieczne jest ustalenie działania zawinionego (chociażby winy nieumyślnej w najlżejszej postaci), i że zasądzenie jednego z tych świadczeń nie wyłącza możliwości zasądzenia również drugiego. Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 17 marca 2007 r. (sygn. akt I CSK 81/2005), w którym wyraził pogląd: „W razie naruszenia dobra osobistego pokrzywdzony może żądać zarówno przyznania mu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, jak i zasądzenia sumy pieniężnej na wskazany przez siebie cel społeczny (art. 448 K.c.). Przesłanką roszczenia o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 448 K.c.) jest wina kwalifikowana sprawcy naruszenia dobra osobistego, mianowicie wina umyślna albo rażące niedbalstwo”.

 

Innymi słowy, może Pan wystąpić na drogę cywilną z roszczeniem o zadośćuczynienie lub zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Należy mieć jednak na uwadze istotny z punktu widzenia procesowego przepis art. 6 K.c., zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

 

W pierwszej kolejności zatem wysłałbym list do byłego teścia ze wskazaniem, iż list oczerniający Pana osobę stanowi naruszenie Pana dóbr osobistych i ma zły wpływ na zdrowie Pana taty. W sytuacji gdyby takie wezwanie pozostało bez odpowiedzi lub w dalszym ciągu dochodziłoby do naruszania Pana dóbr osobistych, wówczas wystąpiłbym z odpowiednim pozwem.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • IX minus VI =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »