Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Do czego ma prawo żona przy podziale majątku?

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 04.03.2017

Planuję rozwód z żoną. Mamy wspólną działkę, na której postawiłem stację benzynową. Jestem jej jedynym właścicielem, do tego franczyzobiorcą. Zgodnie z umową otrzymałem wyposażenie stacji i mnóstwo dodatków. Do czego ma prawo żona przy podziale majątku? Czy tylko do ziemi, a może też do mojej firmy?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Po pierwsze należy zastanowić się czy stacja paliw jako zorganizowana całość może być odrębnym od gruntu, na którym jest posadowiona, przedmiotem własności.

 

Zgodnie z art. 47 Kodeksu cywilnego:

 

„§ 1. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych

.

§ 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.

 

§ 3. Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych”.

 

Natomiast według art. 48 „z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania”.

 

Z przedstawionego przez Pana stanu faktycznego wynika, że Pan nie jest wyłącznym właścicielem gruntu, na którym posadowiona jest stacja paliw, a korzysta Pan z niego jako z majątku wspólnego.

 

Na majątek Pana przedsiębiorstwa prowadzonego zapewne w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, związany ze stacją paliw składają się zapewne jak w większości przypadków: budynek stacji paliw, wiata, na niektórych stacjach budynek myjni, zbiorniki paliwa, dystrybutory paliwa, instalacje paliwowe, instalacje elektryczne, kanalizacyjne, inne, nawierzchnia pokrywająca teren stacji, część wyposażenia znajdującego się na danej stacji paliw (np. meble, kasy itp.), pylony, inne naniesienia na terenie stacji.

 

Z punktu widzenia prawa cywilnego nakłady poniesione na cudzym gruncie stanowią z definicji część składową gruntu, a tym samym własność jego właściciela. W konsekwencji podmiot, który wybudował obiekt posadowiony na cudzym gruncie, ponosząc nakłady na jego wybudowanie, nie może go sprzedać, ponieważ nie ma do niego tytułu prawnego.

 

Niemniej jednak podmiot ten dysponuje pewnym prawem do poniesionych nakładów i może to prawo przenieść na rzecz innego podmiotu. Nakład jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego.

 

W kwestii samego podziału majątku nie wspomina Pan, czy obecnie między Panem a żoną istnieje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, czy też została ustanowiona rozdzielność majątkowa (jeżeli rozdzielność to od jakiego czasu – od początku małżeństwa czy w jakiś czas od zawarcia małżeństwa). Na tę chwilę przyjmuję, że obecnie między Państwem obowiązuje ustrój wspólności majątkowej. Dopiero więc po orzeczeniu rozwodu (lub separacji) albo po umownym ustanowieniu rozdzielności u notariusza będzie możliwy jakikolwiek podział majątku wspólnego.

 

Na samym początku należy zaznaczyć, że kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

 

Stosownie do art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny)”.

 

„Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych”.

 

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Zgodnie z art. 33 tej ustawy „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

 

Jak z powyższego wynika, wszelkie przedmioty majątkowe zakupione w trakcie trwania małżeństwa, wchodzą do majątku wspólnego małżonków. Natomiast wszystkie przedmioty majątkowe przedsiębiorstwa (np. wyposażenie, samochody, budynki) uzyskane przed powstaniem wspólności i po jej zakończeniu (po rozwodzie) wchodzą do majątku osobistego Pana i nie będą podlegały podziałowi.

 

Pan wskazał, że posiada Pan firmę (przedsiębiorstwo), którą prowadzi Pan samodzielnie i w imieniu firmy wybudował Pan stację paliw na gruncie należącym do majątku wspólnego. Ważne jest zatem z czyjego majątku stacja została wybudowana. Jeżeli została wybudowana z majątku wspólnego i jeszcze do tego w czasie trwania wspólności majątkowej, to zarówno nieruchomość jak i przedsiębiorstwo (w którego skład wchodzi stacja benzynowa z wyposażeniem) stanowią majątek wspólny.

 

Pan musi mieć świadomość, że nie stacja w Pana przypadku będą podlegały podziałowi, a jedynie przedsiębiorstwo prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej. Nieważne więc, że firmę prowadzi pod własnym nazwiskiem Pan, bowiem jeżeli wyposażał Pan firmę w trakcie trwania wspólności, za majątek wspólny (jest to również majątek firmy) to majątek firmy w tym czasie powstały wchodzi do majątku wspólnego.

 

Zgodnie z art. 551 Kodeksu cywilnego „przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej”.

 

„Obejmuje ono w szczególności:

 

1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5) koncesje, licencje i zezwolenia;

6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8) tajemnice przedsiębiorstwa;

9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej”.

 

Niektóre z tych składników, a nawet całe przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym mogą wchodzić w skład majątku wspólnego.

 

Granicą więc dokonywanych nakładów jest ustanie związku małżeńskiego i powstanie w związku z tym rozdzielności majątkowej.

 

Jeżeli więc w trakcie trwania małżeństwa Pan nabywał jakiekolwiek przedmioty majątkowe, na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej to przedmioty te będą wchodziły do majątku wspólnego i będą podlegały podziałowi (chyba że czynił to Pan ze środków pochodzących z Pana majątku osobistego, np. darowizny).

 

Pana żona jako osoba, która nie prowadzi działalności gospodarczej ma prawo wyboru, czy chce uzyskania tylko niektórych jej składników czy też pieniędzy w zamian za te składniki.

 

Jeżeli w sprawie nie dojdzie do porozumienia między Państwem, to może Pana żona (jak i Pan) wnieść sprawę do sądu o podział majątku wspólnego. Ze względu na dużą wartość majątku wspólnego, sprawa ta będzie dosyć skomplikowana i na pewno kosztowna (do wynagrodzenia pełnomocników, których obecność będzie konieczna dojdą koszty biegłych np. do wyceny zarówno gruntu jak i przedsiębiorstwa).

 

Gdy strony zgadzają się co do wartości poszczególnych składników wchodzących do ich majątku wspólnego, wtedy powołanie biegłego będzie zbędne. Wartość majątku wskazuje ten, kto pierwszy składa wniosek o podział majątku.

 

Jeżeli Pan wskazuje, że przedsiębiorstwo albo dany jego składnik nie wchodzi w skład majątku wspólnego, musi to Pan udowodnić, np. że powstało przed zawarciem związku małżeńskiego albo w trakcie, ale wtedy małżonkowie byli np. objęci intercyzą.

 

Na wszystko potrzebne są dowody, najlepiej dokumenty, a w razie ich braku – zeznania świadków. Sąd może zobowiązać stronę do złożenia dokumentów, może też żądać ich np. od urzędu gminy, żeby sprawdzić, kiedy i na czyim gruncie postawiono budynek.

 

Należy pamiętać, iż wartość majątku ustala się na podstawie stanu majątku z daty ustania wspólności (np. ustania małżeństwa), a ceny z dnia podziału.

 

Reasumując, jeżeli nieruchomość została nabyta wspólnie, a dodatkowo stacja paliw posadowiona na tej nieruchomości również została sfinansowana ze środków wspólnych, to zarówno nieruchomość, jak i poczynione na niej nakłady stanowią majątek wspólny, niezależnie od tego, kto prowadzi stację paliw.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć + dziewięć =

»Podobne materiały

Polisa na życie i zakupiona z własnych środków działka a podział majątku po rozwodzie

Jestem po rozwodzie, ale nie doszło jeszcze do podziału majątku. W związku z tym chciałam zapytać o dwie kwestie. W czasie trwania małżeństwa opłacałam polisę na życie i emerytalną, a mąż tylko polisę na życie. Były mąż żąda, abym zwróciła mu różnicę w płaconych składkach. Czy ma do tego prawo?

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »