.
Mamy 11 988 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Długi po zmarłej żonie

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 13.02.2014

Kilka dni temu zmarła moja żona, z którą rozstałem się ponad dziesięć lat temu. Nie pozostawiła testamentu. Nie wzięliśmy rozwodu, jednak mieszkaliśmy osobno, żona miała zasądzone alimenty na syna, których nigdy nie płaciła. Mieliśmy ustanowioną rozdzielność majątkową. Dowiedziałem się, że zostawiła wiele długów (kredyty, prywatne pożyczki – nie wiem do końca, ile ich jest), natomiast nie miała żadnego majątku. Dodam, że syn jest już dorosły i sam ma dzieci. Co możemy zrobić, aby nie musieć spłacać długów po zmarłej żonie?

 

Niepokoi mnie też fakt, że żona była do śmierci zameldowana w lokalu, w którym zamieszkaliśmy po ślubie (wykupiłem go dwa lata temu, w księdze wieczystej figuruję jako jedyny właściciel). Czy ktoś może na tej podstawie uznać, że mieszkanie wchodzi w skład masy spadkowej?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wobec tego, że Pańska żona nie pozostawiła testamentu, nabycie spadku po niej nastąpi zgodnie z ustawowym porządkiem dziedziczenia, wedle którego w pierwszej kolejności powołane do spadku są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych, ale część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku (art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego; w skrócie: K.c.). Nie ma żadnego znaczenia fakt, że mieszkali Państwo osobno i że żona nie płaciła alimentów na dziecko, skoro do chwili śmierci żony byli Państwo małżeństwem. Dla uprawnienia współmałżonka do dziedziczenia z ustawy nie ma znaczenia także łączący małżonków ustrój majątkowy. Jedyny wyjątek przewiduje przepis art. 9351 K.c., w świetle którego małżonek spadkodawcy pozostający w separacji (orzeczonej przez sąd, nie w separacji faktycznej – przyp. aut.) nie jest powołany do spadku z ustawy.

 

Pomijając na razie zagadnienie prawa własności do wykupionego lokalu mieszkalnego, które wcale nie musi stanowić przedmiotu Pana majątku osobistego, to jeśli zmarła żona pozostawiła jedynie długi, w ciągu sześciu miesięcy od dnia jej śmierci lub od dnia kiedy każdy ze spadkobierców dowiedział się o swoim tytule powołania do spadku, każdy ze spadkobierców powołanych do dziedziczenia z ustawy w pierwszej kolejności, czyli dzieci i małżonek, powinien rozważyć odrzucenie spadku (art. 1015 § 1 K.c.). Jeśli nie złoży w tym terminie oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku, nabędzie spadek wprost, a więc nie tylko ewentualny ujawniony majątek spadkodawcy, ale i jego długi. Na spadkobierców przechodzą bowiem zarówno aktywa (majątek), jak i pasywa, czyli zobowiązania zaciągnięte przez spadkodawcę, które – jak Pan podaje – są liczne i na razie zapewne nie wszystkie są jeszcze znane.

 

Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć przed notariuszem w podanym wyżej terminie, którego należy bezwzględnie dochować, gdyż nie podlega on przywróceniu. Po jego upływie prawo do odrzucenia spadku bezpowrotnie wygasa. Za przyjęcie oświadczenia spadkowego notariusz pobiera wynagrodzenie w wysokości 50 zł plus 23% podatku od towarów i usług, od każdego spadkobiercy z osobna. Osoby, które odrzuciły spadek, traktowane są tak, jakby nie dożyły chwili otwarcia spadku, czyli dnia śmierci spadkodawcy (art. 1020 K.c.), dlatego udział, który by im przypadł z ustawy, przypada ich zstępnym – a więc Pana wnukom, bez względu na to, czy są pełnoletnie, czy małoletnie (art. 932 § 1 K.c.). Stąd czynności związane z odrzuceniem spadku należy wykonać także analogicznie w stosunku do wnuków, które pojawiły się na świecie przed śmiercią babci. W tym celu konieczne będzie jednak wystąpienie przez rodziców do sądu opiekuńczego (rodzinnego) z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na odrzucenie spadku w imieniu każdego małoletniego dziecka. Pański syn powinien dokonać odrzucenia spadku w imieniu swoich małoletnich dzieci w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym sam odrzucił spadek po matce.

 

Jeśli wszyscy spadkobiercy ustawowi odrzucą spadek w terminie, nie muszą obawiać się konsekwencji w postaci kierowania pod ich adresem żądań wierzycieli spadkodawcy o zapłatę zaciągniętych zobowiązań. Powstaje jednak problem dla dalszej rodziny spadkodawcy, a więc dla jego potencjalnie żyjących rodziców, rodzeństwa, dzieci rodzeństwa, wnuków rodzeństwa, a także dziadków spadkodawcy oraz dzieci tych dziadków (wujów, ciotek spadkodawcy, ich zstępnych etc.). Wszystkie te osoby, aby zabezpieczyć się przed koniecznością regulowania długów kogoś, z kim w zasadzie nie łączyły ich żadne więzi, muszą także odrzucić spadek – w ciągu pół roku od dnia, kiedy dowiedzieli się, że dziedziczą z ustawy po Pańskiej zmarłej żonie.

 

Wskutek znacznego rozszerzenia kręgu spadkobierców ustawowych z dniem 28 czerwca 2009 r. w zasadzie nie ma możliwości, aby nie pozostał ktoś z nawet dalekich krewnych, który zostanie „zaskoczony”, że nabywa spadek po kimś kogo nie zna, gdyż ustawa uznaje go za spadkobiercę ustawowego. Niestety w takiej sytuacji jest zobowiązany do uregulowania odziedziczonych długów. Dopiero jeśli nie będzie żadnych żyjących krewnych, spadek przypadnie gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, która jednak zawsze dziedziczy z ustawy z dobrodziejstwem inwentarza (art. 935 w zw. z art. 1023 K.c.). Oznacza to, że jeśli w spadku nabyła tylko długi, bez żadnego majątku, nie będzie spłacać owych długów na rzecz wierzycieli spadku, a jej odpowiedzialność za pasywa ograniczona jest tylko do wysokości tzw. stanu czynnego spadku.

 

Problem z mieszkaniem, które wykupił Pan już w trakcie trwania małżeństwa, bierze się z treści przepisu art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w skrócie: K.r.o.), zgodnie z którym z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje pomiędzy małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Jeśli zatem w dniu nabycia prawa do lokalu byli Państwo małżeństwem, a obowiązującym ustrojem był ustrój wspólności majątkowej, to żona stała się współwłaścicielem udziału w prawie do lokalu. Dlatego w skład masy spadkowej po niej wchodzi 1/2 udziału w nieruchomości lokalowej, która podlega dziedziczeniu przez uprawnione osoby.

 

Okoliczność, że tylko Pan został wpisany w księdze wieczystej, nie jest niepodważalna. W szczególności wierzyciel spadku czy też ewentualni spadkobiercy, którzy zdecydują się przyjąć spadek, licząc na to, że istnieje jednak jakaś masa spadkowa (nie zaś wyłącznie długi), mogą wystąpić na drogę sądową z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Prawomocne uwzględnienie przez sąd żądania wpisania zmarłej żony do księgi wieczystej na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej będzie wywoływać skutek wsteczny od chwili nabycia prawa do lokalu. Wskazuję jednak na tę ostateczność hipotetycznie – być może nikt nie będzie kwestionować Pana wyłącznej własności, choć budzi ona już na wstępie uzasadnione wątpliwości.

 

I jeszcze celem wyjaśnienia: „zameldowanie stanowi tylko rejestrację faktycznego pobytu w lokalu” (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2313/10). „Zameldowanie czy wymeldowanie nie ma żadnego związku z prawem do spornego lokalu – ani nie rodzi prawa do lokalu, ani go nie pozbawia” (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 29/12).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VI - VII =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe spadek.info

porady budowlane prawo-budowlane.info

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton