.
Mamy 12 225 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizny rzeczowe na organizację a działalność statutowa

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 29.11.2010

Organizacja rządowa realizująca swoje cele statutowe prowadzi również dodatkową działalność gospodarczą. Na realizację swoich celów pozyskuje środki z różnych źródeł, m.in. otrzymuje darowizny w postaci artykułów spożywczych. Czy może je wykorzystać przy produkcji posiłków przeznaczonych do sprzedaży, z których dochód przeznaczony jest wyłącznie na podstawową działalność statutową organizacji?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z prawem – ustawą o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, organizacja pozarządowa może prowadzić: działalność nieodpłatną pożytku publicznego – jest to działalność statutowa organizacji (w części obejmującej działalność pożytku publicznego), za którą nie jest pobierane wynagrodzenie, działalność odpłatną pożytku publicznego – jest to działalność statutowa organizacji (w części obejmującej działalność pożytku publicznego), za którą jest pobierane wynagrodzenie (nie wyższe jednak niż koszty bezpośrednie tej działalności), działalność gospodarczą.

 

Z faktu służebności działalności gospodarczej wobec działalności statutowej nie wynika zakaz pokrywania się przedmiotu działalności gospodarczej organizacji z przedmiotem jej działalności statutowej. Oznacza to, że fundacja, stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą również w tym samym zakresie, w jakim prowadzi działalność statutową.

 

Nie może natomiast pokrywać się zakres prowadzonej przez fundację czy stowarzyszenie działalności gospodarczej i działalności odpłatnej pożytku publicznego. Nie można prowadzić działalności odpłatnej pożytku publicznego i działalności gospodarczej w odniesieniu do tego samego przedmiotu działalności.

 

Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego, Izba Cywilna, z dnia 07.05.2002 r., sygn. akt I CKN 162/2000 („Gazeta Prawna” 2003/112, s. 21): „podporządkowanie rozmiarów działalności gospodarczej realizowanym przez fundację celom nie stwarza bezwzględnej konieczności przedmiotowego rozdzielenia omawianych sfer działania. Akcent trzeba bowiem kłaść nie na zagadnienie takich, a nie innych postanowień statutowych, lecz na kwestię ich praktycznej realizacji, przy czym chodzić powinno jedynie o zachowanie akcesoryjności działalności gospodarczej względem działalności celowej (…).

 

Cel fundacji nie może być zbieżny z przedmiotem zamierzonej działalności gospodarczej, kłóci się z zasadą swobody działalności gospodarczej wyrażoną w art. 5 ustawy z 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (obecnie art. 6 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej]. Ograniczenie prowadzenia, ale też powzięcia zamiaru prowadzenia działalności gospodarczej, musi wynikać z wyraźnej normy prawnej, a wszelkie rozszerzenia tych ograniczeń są naruszeniem zasady wolności gospodarczej. Fundacje mogą więc prowadzić działalność gospodarczą według takich samych zasad, jak każdy inny podmiot, chyba że wyłączenie wynika z przepisów prawa. Jedynym ograniczeniem w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej przez fundacje jest skala wiążąca się z akcesoryjnością tej działalności. W tym zakresie glosator podzielił pogląd Sądu Najwyższego, że ocena, czy granice określone w art. 5 ust. 5 u.f. są przestrzegane, może być dokonana dopiero po rozpoczęciu przez fundację działalności”.

 

Pogląd wyrażony w postanowieniu z 30.11.2000 r. podzielił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 13.03.2002 r., sygn. akt III ZP 21/2001 (OSNP 2002, nr 12, poz. 280), oraz postanowieniach z dnia 24.07.2002 r., sygn. akt I CKN 952/00 (niepubl.), i z dnia 07.05.2002 r., sygn. akt I CKN 162/2000.

 

Również w piśmiennictwie (R. Trzaskowski, Działalność statutowa a działalność gospodarcza fundacji – prawo i praktyka, Warszawa 2003, s. 116-158) rozważano relacje między działalnością statutową a działalnością gospodarczą fundacji. Wskazano, że prowadzenie działalności gospodarczej nie może być samoistnym celem fundacji. Działalność gospodarcza sensu stricto (nastawiona na zysk) nie może być również sposobem realizacji celów głównych. Działalność gospodarcza nienastawiona na zysk (w ramach której pobierane opłaty pozwalają jedynie na pokrycie koniecznych kosztów działalności) może być sposobem realizacji celów fundacji, a więc może być objęta pojęciem działalności statutowej, ale tylko wówczas, gdy jest to zgodne z interesem publicznym, tzn. gdy tylko w ten sposób można zaspokoić określone potrzeby społeczne; tylko więc w takim zakresie prowadzenie działalności gospodarczej może pokrywać się z działalnością statutową. W praktyce oznacza to, że fundacja musi adresować swą działalność do osób, których potrzeby nie są zaspokajane na zwykłych zasadach rynkowych (osób ubogich, bezrobotnych). Prowadzenie dochodowej działalności gospodarczej jest zasadniczo jedynie sposobem uzyskania środków na działalność statutową, pełni więc rolę służebną względem realizacji niezarobkowych celów fundacji. Działalność gospodarcza musi być więc dostosowana i podporządkowana działalności statutowej, tzn. co najmniej większość dochodów z działalności gospodarczej musi być przeznaczona na cele statutowe, wydatki na działalność gospodarczą muszą pozostawać w rozsądnej proporcji do wydatków na cele statutowe, środki majątkowe przeznaczone wyraźnie na działalność statutową nie mogą być przeznaczane na wspieranie działalności gospodarczej fundacji, te same środki mogą być wykorzystywane zarówno w działalności gospodarczej, jak i statutowej, jednakże zawsze musi nastąpić księgowe wyodrębnienie obu rodzajów działalności.

 

Prowadzenie działalności gospodarczej bez wyodrębnienia organizacyjnego powodować może określone reperkusje. Mianowicie, dwie różne sfery działalności – celowa i gospodarcza – są realizowane często przez te same osoby, a w każdym razie działalnością tą kieruje zarząd. W przypadku nieostrego sformułowania statutu może również dochodzić do problemów związanych z oddzieleniem działalności gospodarczej od działalności celowej. W wielu fundacjach sfery te mogą się mocno zazębiać, a często – nakładać. Dlatego też w przypadku działalności gospodarczej konieczne jest wyraźne jej wyodrębnienie finansowe.

 

Literalnie rzecz ujmując, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178) „działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły”. Podjęcie przez fundację działalności gospodarczej powoduje, że należy uznać ją za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 2 ust. 2 cytowanej ustawy z wszelkimi konsekwencjami z niej wynikającymi.

 

Działalność gospodarcza fundacji powinna pozostawać w związku z prowadzoną działalnością statutową i służyć jej realizacji. Działalność statutowa fundacji nieprzynosząca dochodu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Natomiast w przypadku wszelkich form odpłatności, które mieszczą się w definicji działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej), a które są obliczone na osiągnięcie dochodu, mamy do czynienia z działalnością gospodarczą.

 

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie przewiduje następujące rodzaje działalności odpłatnej pożytku publicznego:

 

  • sprzedaż towarów lub usług wytworzonych lub świadczonych przez osoby bezpośrednio korzystające z działalności pożytku publicznego, w szczególności w zakresie rehabilitacji oraz przystosowania do pracy zawodowej osób niepełnosprawnych (w tym pobieranie opłat od osób korzystających z działalności organizacji),
  • sprzedaż przedmiotów darowizny na cele prowadzenia działalności pożytku publicznego.

 

Obowiązują pewne zasady prowadzenia działalności odpłatnej pożytku publicznego przez organizacje pozarządowe:

 

  • Odpłatną działalnością musi być działalność statutowa prowadzona w sferze pożytku publicznego (czyli musi wynikać z celów zapisanych w statucie i mieścić się w zadaniach publicznych pożytku publicznego).
  • Dochód z odpłatnej działalności pożytku publicznego może służyć wyłącznie realizacji zadań należących do celów statutowych organizacji.
  • Przychody nie mogą być większe niż koszty tej konkretnej działalności. Pobierana odpłatność od prowadzonego działania, nie może być wyższa od tego, co wynika z kalkulacji bezpośrednich kosztów tej działalności.
  • Ustawa nakłada obowiązek rachunkowego wyodrębnienia działalności odpłatnej oraz działalności nieodpłatnej w stopniu umożliwiającym określenie przychodów, kosztów i wyników działalności.

 

Wymaga to od organizacji wyodrębnienia rachunkowego działalności odpłatnej i nieodpłatnej – może to nastąpić poprzez opracowanie nowych kont lub subkont w księgach rachunkowych. Muszą być oddzielnie wykazywane przychody i koszty związane z odpłatnością. Należy wykazać, jakie koszty zostały zapłacone z przychodów z odpłatnej działalności pożytku publicznego.

 

VAT nie jest związany i zależny od tego, czy organizacja prowadzi działalność gospodarczą i odpłatną. VAT zależy od konkretnych sprzedawanych usług i towarów i ich kwalifikacji w ustawie o VAT oraz od tego, czy organizacja korzysta ze zwolnienia VAT ze względu na nieprzekroczenie wysokości przychodów opodatkowanych (50 tys. zł rocznie).

 

Działalność odpłatna pożytku publicznego staje się działalnością gospodarczą, jeśli wykracza poza ramy określone w ustawie o działalności pożytku publicznego. Stanie się tak wtedy, gdy pobierana przez organizację odpłatność jest wyższa od tej, jaka wynika z kalkulacji bezpośrednich kosztów tej działalności, oraz jeśli wynagrodzenie osób fizycznych w danej organizacji z tytułu zatrudnienia przy wykonywaniu statutowej działalności nieodpłatnej i odpłatnej przekracza 1,5-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłaszanego przez GUS za rok poprzedni.

 

W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że nie ma przeszkód, aby w działalności gospodarczej fundacji wykorzystać darowane towary, jednakże wymaga to prawidłowego wyodrębnienia księgowego i całość dochodu musi zostać przeznaczona na cele fundacji.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VI plus IV =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe

porady budowlane

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton