.
Mamy 12 973 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Darowizny dla dzieci - jak zabezpieczyć się przed zachowkiem?

Autor: Katarzyna Bereda • Opublikowane: 14.02.2022 • Zaktualizowane: 14.02.2022

Moi rodzice dysponowali majątkiem składającym się z gospodarstwa rolnego, dwóch domów mieszalnych – mniejszego i większego. Mam dwie 2 siostry, jednej z nich rodzice przekazali gospodarstwo rolne wraz z ziemią i maszynami, drugiej – mniejszy dom mieszkalny. Ja mam otrzymać ten większy dom, w którym mieszkają rodzice. Niestety ostatnimi czasy siostra, która otrzymała mniejszy dom, zaczęła wspominać o zachowku, pomimo że wcześniej wszyscyśmy się zgodzili na taki podział majątku rodziców. Jak jeszcze za życia rodziców można zabezpieczyć się przed roszczeniem o zachowek w przyszłości? Czy mogłoby to być zrzeczenie się zachowku w akcie notarialnym? Ja ze względu na swoje możliwe obciążenia w najbliższych kilku latach nie chciałbym stać się właścicielem tego domu, czy zatem rodzice mogą go przepisać na moje dzieci (lub jedno z nich) ze wskazaniem mnie jako przedstawiciela ustawowego? Co w tej sytuacji lepsze: darowizna czy testament?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Darowizny dla dzieci - jak zabezpieczyć się przed zachowkiem?

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia z przyszłym spadkobiercą

Jeżeli doszło do przysporzenia majątkowego dla każdej z córek na podstawie darowizn, proponuję, aby każda z Pań – jeszcze za życia rodziców – zawarła z nimi umowę o zrzeczenie się dziedziczenia. Czyli, aby siostrze nie przysługiwało roszczenie o zachowek, rodzice Pańscy powinni wraz z testamentem lub osobno zawrzeć z obiema siostrami umowę o zrzeczenie się dziedziczenia. Zgodnie bowiem z art. 1048 Kodeksu cywilnego (K.c.): „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”. W świetle art. 1047 K.c. jedyną dopuszczalną w kodeksie umową dotyczącą spadku po osobie żyjącej jest umowa o zrzeczenie się dziedziczenia. Na mocy tej umowy potencjalny spadkobierca może zrzec się po swoim potencjalnym przyszłym spadkodawcy dziedziczenia ustawowego. Umowa taka nie może jednak przybrać formy zrzeczenia się częściowego. W orzecznictwie przyjęto także, że możliwe jest zrzeczenie się jedynie zachowku, co może być uznane za twierdzenie kontrowersyjne.

 

Darowizna dla wnuka a zachowek

Idąc dalej, jeżeli nie chce Pan otrzymać darowizny na swoją osobę, a na osobę swojego dziecka, a więc wnuka, to w chwili obecnej – do czasu Pana ewentualnej śmierci i upływu ponad 10 lat– zachowek od takiej czynności nie przysługuje. Zgodnie bowiem z treścią art. 991 § 1 K.c.: „Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

 

Kwestią rozwagi jest natomiast w Pana przypadku– czy takie roszczenie będzie zasadne. Zgodnie z treścią art. 993 K.c.: „Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. Zgodnie natomiast z treścią art. 994 § 1 K.c.: „Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”. Wyłączenie darowizn dokonanych więcej niż 10 lat przed otwarciem spadku na rzecz osób innych niż spadkobiercy i uprawnieni do zachowku. Sformułowanie art. 994 § 1 K.c. wskazuje z jednej strony, że przy obliczaniu zachowku nie należy brać pod uwagę darowizn dokonanych przez spadkodawcę dawniej niż 10 lat wstecz liczonych od otwarcia spadku na rzecz osób niebędących spadkobiercami bądź uprawnionymi do zachowku, a z drugiej strony – że trzeba uwzględniać darowizny poczynione przez spadkodawcę na rzecz spadkobierców i uprawnionych do zachowku, niezależnie od czasu ich dokonania, a więc tego, czy nastąpiły wcześniej czy później niż 10 lat od otwarcia spadku (tak też m.in.: wyrok SA w Warszawie z 3.8.2016 r., VI ACa 868/15, Legalis; wyrok SA w Białymstoku z 1.6.2004 r., I ACa 285/04, OSA 2005, Nr 3, poz. 17; wyrok SA w Białymstoku z 12.11.1996 r., I ACr 308/96, OSA 1997, Nr 11-12, poz. 68; P. Księżak, w: K. Osajda, Komentarz KC, t. 3, 2013, s. 733). Przy tym pod użytym w powołanym przepisie pojęciem osób niebędących spadkobiercami należy rozumieć osoby, które w danym stanie faktycznym nie dziedziczą po spadkodawcy, a nie osoby w ogóle nienależące do kręgu jego spadkobierców ustawowych (B. Kordasiewicz, w: SPP, t. 10, 2015, s. 1090).

 

Wyłączenie roszczenia o zachowek w przyszłości

Z uwagi na powyższe, jeżeli darowizna zostanie dokonana na rzecz wnuka, który nie jest spadkobiercą ustawowym po zmarłych dziadkach, albowiem Pan żyje i to Pan jako ich zstępny jest niniejszym spadkobiercą, to darowizna dokonana po upływie ponad 10 lat nie powinna zostać doliczona do spadku, jeżeli wnuk nie jest spadkobiercą ustawowym po Pana mamie i tacie, a więc jego rodzic będący dzieckiem babci wciąż żyje –w chwili dokonywania darowizny i w chwili śmierci spadkodawców. W takim przypadku wnuk nie jest uznany jako spadkobierca po zmarłym, ani także uprawniony do zachowku – taką osobą jest wciąż rodzic tego wnuka.

 

Podsumowując, jeżeli darowizna zostałaby dokonana na ponad 10 lat przed śmiercią Pana rodziców, to nie doliczałoby się jej wartości do spadku, jeżeli wnuk nie byłby spadkobiercą ustawowym. Pomijając jednak powyższe, dla pewności – albowiem nie wie Pan, co wydarzy się w ciągu 10 lat – proponuję dokonać darowizny na rzecz Pana dzieci z jednoczesnym zawarcie umowy zrzeczenia się dziedziczenia przez siostry.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • siedem minus 5 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl