Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna zakładu produkcyjnego

Autor: Marcin Górecki • Opublikowane: 12.06.2013

Jakie opłaty będą związane z dokonaniem darowizny z ojca na syna zakładu produkcyjnego o wartości 350 000 zł? Ojciec otrzymał emeryturę i obecnie chce przepisać zakład na mnie. Mam dwie siostry, czy będę musiał wypłacić im jakieś pieniądze w związku z przejęciem zakładu?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

 Odpowiadając na Pani pytanie, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

 

Podstawę prawną niniejszej odpowiedzi stanowi Kodeks cywilny (K.c.), ustawa o z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (u.p.s.d.), ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zwana (ustawa PIT), ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (ustawa VAT) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (rozporządzenie).

 

Na wstępie naszych rozważań należy określić, co może być przedmiotem darowizny, szczególnie jeżeli mamy na myśli wskazany przez Pana zakład produkcyjny.

 

Otóż wskazane powyżej ustawy, zarówno Kodeks cywilny, jak i ustawy podatkowe, posługują się pojęciem przedsiębiorstwa, które faktycznie odpowiada potocznemu rozumieniu pojęcia zakładu produkcyjnego czy też firmy.

 

Pojecie przedsiębiorstwa zostało określone w art. 551 K.c., który ma następującą treść: „Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

 

1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

 

2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

 

3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

 

4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

 

5) koncesje, licencje i zezwolenia;

 

6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

 

7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

 

8) tajemnice przedsiębiorstwa;

 

9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej”.

 

Wskazane powyżej składniki (pkt 1-9) są tylko przykładowymi elementami składowymi przedsiębiorstwa. W jego skład mogą również wchodzić inne elementy, niewskazane powyżej.

 

Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych (por. wyrok Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 1 kwietnia 2003 r., IV CKN 366/2001, Biuletyn Sądu Najwyższego 2003/10 str. 10, Radca Prawny 2004/6 str. 129: „Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje składniki wymienione w art. 551 kc, chyba że co innego wynika z przepisu szczególnego lub z woli stron (art. 552 kc)”).

 

Zatem taką czynnością prawną zmierzająca do zbycia przedsiębiorstwa będzie również umowa darowizny.

 

Co do formy umowy należy wskazać, że zgodnie z art. 751 § 1 i § 4 K.c.:

 

„§ 1. Zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo ustanowienie na nim użytkowania powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

 

[…]

 

§ 4. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom o formie czynności prawnych dotyczących nieruchomości”.

 

Mając na uwadze powyższe, zbycie przedsiębiorstwa wymaga zachowania formy pisemnej z podpisami stron notarialnie poświadczonymi. Niezachowanie tej formy powoduje nieważność czynności prawnej (umowy darowizny).

 

Natomiast najistotniejsze w rozpatrywanej sprawie jest to, że – jak wynika z Pana pytania – w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość (por. art. 551 pkt 2 K.c.) z urządzoną księgą wieczystą, w związku z tym dla skutecznego i ważnego darowania przedsiębiorstwa niezbędne jest zawarcie umowy darowizny w formie aktu notarialnego. Niezachowanie tej formy również będzie skutkować nieważnością czynności.

 

Zgodnie z art. 158 K.c.: „Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione”.

 

Jeśli chodzi o kwestie podatkowe, to umowa darowizny jest co do zasady opodatkowana podatkiem od spadków i darowizn.

 

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem m.in. dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego oraz darowizny, polecenia darczyńcy.

 

Jednakże fakt podlegania ustawie w sensie prawnopodatkowym nie przesądza jeszcze o powstaniu wymagalnego zobowiązania podatkowego po stronie podatnika – obdarowanego.

 

W tej kwestii ustawa przewiduje wyłączenia. I tak zgodnie z art. 4a ust. 1 u.p.s.d: „zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

 

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

 

2) udokumentują – w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 – ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym”.

 

Mając na uwadze, że darowizna ma być dokonana na syna, czyli zstępnego, należy stwierdzić, że jest ona zwolniona z podatku. Warunkiem jest zgłoszenie dokonania czynności właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, o czym była mowa powyżej.

 

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych – obdarowanym. Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze darowizny z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia. Jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń. Jak już wskazałem powyżej, z chwilą zawarcia umowy darowizny powstaje obowiązek podatkowy, ale na mocy art. 4a u.p.s.d. nie powstaje zobowiązanie podatkowe, w związku z czym osoba obdarowana jest zwolniona z konieczności zapłaty podatku od darowizny.

 

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn.

 

Z powyższego wynika, że w sytuacji dokonania darowizny przedsiębiorstwa na rzecz syna, do której to znajdą zastosowanie opisane powyżej przepisy u.p.s.d, nie będzie ona opodatkowana podatkiem dochodowym.

 

W dalszej kolejności należy wskazać, że umowa darowizny, o której mowa wyżej, będzie również przy spełnieniu określonych przesłanek wyłączona spod ustawy VAT.

 

Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy VAT jej przepisów nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

 

Pod pojęciem zbycie należy rozumieć każdą prawem przewidzianą czynność prawną prowadzącą do zmian właścicielskich, może to być zarówno sprzedaż, wniesienie przedsiębiorstwa do spółki aportem, jak i dokonanie darowizny przedsiębiorstwa (jak w opisywanym przypadku).

 

Zatem jeżeli przedmiot darowizny będzie spełniał określone w prawie cywilnym przesłanki, czy też zawierał elementy składowe przedsiębiorstwa (opisane powyżej) lub jego zorganizowanej części, wtedy czynność prawna – umowa darowizny – zostanie zwolniona z podatku VAT.

 

„Reguły prawa cywilnego decydować będą [...] o tym, czy istnieje w ogóle przedmiot opodatkowania, a przy uznaniu jego braku należy przyjąć, że nie może podlegać opodatkowaniu czynność, która nie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy na mocy art. 6 pkt 2 u.p.t.u. [ustawy z 2004 r. o podatku od towarów i usług – przyp. aut.]” (Kaźmierczyk Aneta, PP.2011.11.23 Nieważność czynności prawnej a dostawa towarów w świetle podatku od towarów i usług. Teza nr 2, 139049/2).

 

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 13 marca 2012 r. (I SA/Wr 1767/11):

 

„1. Przyjęta w art. 6 pkt 1 u.p.t.u. opcja wyłączenia z opodatkowania zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części wymaga uznania, że w przypadku zbycia tak określonego przedmiotu, jego nabywca traktowany jest jako następca prawny podatnika dokonującego zbycia. W takiej sytuacji dochodzi do sukcesji prawnopodatkowej, następuje przeniesienie na nabywcę zasad dotyczących opodatkowania VAT w odniesieniu do czynności związanych z nabytym mieniem na warunkach identycznych, jakie obowiązywały zbywcę, gdyby do zbycia nie doszło.

 

2. Na gruncie u.p.t.u., istnieje szczególne rozwiązanie, niezależne od unormowań zawartych w o.p., regulujące prawa i obowiązki następców prawnych. Unormowanie to, zawarte w art. 6 pkt 1 u.p.t.u., stanowi lex specialis wobec rozwiązań zawartych w o.p. W konsekwencji podatnik, który nabył przedsiębiorstwo i nadal je prowadzi może korzystać z uprawnień służących zbywcy tego przedsiębiorstwa”.

 

Proszę mieć na uwadze, że zwolnione z podatku VAT będzie tylko zbycie całego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części; z reguły chodzi tutaj o oddział tego przedsiębiorstwa.

 

Zbycie części niesamodzielnej czy niezorganizowanej przedsiębiorstwa, czy też jego pojedynczych składników, może już podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT w zależności od szczegółowych regulacji ustawy VAT i zbywanego przedmiotu czy też prawa.

 

Zatem planowane zbycie przedsiębiorstwa poprzez dokonanie darowizny nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym z ustawy PIT, nie będzie również podlegać opodatkowaniu na podstawie ustawy VAT, natomiast z prawnopodatkowego punktu widzenia będzie podlegać u.p.s.d., ale na mocy art. 4a tej ustawy nabywca przedsiębiorstwa (obdarowany) będzie zwolniony z obowiązku zapłaty podatku od tej czynności.

 

Natomiast konieczne będzie, jak już zostało wskazane, zawarcie umowy darowizny przedsiębiorstwa w formie aktu notarialnego.

 

Rozporządzenie dotyczące wysokości stawek taksy notarialnej wskazuje wyłącznie stawki maksymalne, jakie może pobrać notariusz za dane czynności; stawki te co do zasady oblicza się od wartości przedmiotu darowizny.

 

Tym samym wskazane poniżej wyliczenia będą wskazywały na maksymalną wysokość stawki taksy, jaką może pobrać notariusz za sporządzenie umowy, natomiast co do konkretnej kwoty – musi Pan ustalić ją już z określonym notariuszem. Oczywiście może Pan skierować zapytanie do kilku i porównać koszty.

 

Zgodnie z § 3 rozporządzenia: „maksymalna stawka wynosi od wartości:

 

1) do 3.000 zł – 100 zł;

 

2) powyżej 3.000 zł do 10.000 zł – 100 zł + 3 % od nadwyżki powyżej 3.000 zł;

 

3) powyżej 10.000 zł do 30.000 zł – 310 zł + 2 % od nadwyżki powyżej 10.000 zł;

 

4) powyżej 30.000 zł do 60.000 zł – 710 zł + 1 % od nadwyżki powyżej 30.000 zł;

 

5) powyżej 60.000 zł do 1.000.000 zł – 1.010 zł + 0,4 % od nadwyżki powyżej 60.000 zł;

 

6) powyżej 1.000.000 zł do 2.000.000 zł – 4.770 zł + 0,2 % od nadwyżki powyżej 1.000.000 zł;

 

7) powyżej 2.000.000 zł – 6.770 zł + 0,25 % od nadwyżki powyżej 2.000.000 zł, nie więcej jednak niż 10.000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7.500 zł”.

 

Ponadto zgodnie z § 16 rozporządzenia notariusz może doliczyć do obliczonej w sposób powyższy należności kwotę 200 zł tytułem dokonania czynności notarialnej niewymienionej w przepisach rozporządzenia.

 

Zatem przy wskazanym przez Pana przedmiocie darowizny o wartości 350 000 zł taksa notarialna może wynosić 2370 zł. Kwota ta winna zostać powiększona o należny podatek VAT 23%. Wyliczenie to zostało dokonane przy założeniu, że jedna osoba (ojciec) daruje całe przedsiębiorstwo na rzecz drugiej osoby (syna), co jest zgodne z treścią pytania.

 

Do powyższej kwoty należy doliczyć sześć lub siedem wypisów aktu notarialnego obejmujących umowę darowizny; po jednym dla każdej ze stron czynności oraz cztery do odpowiednich organów państwowych: urząd gminy (miasta), urząd skarbowy, sąd wieczystoksięgowy, wydział geodezji w starostwie powiatowym, ewentualnie dodatkowy do ewidencji działalności gospodarczej.

 

Koszt wypisów aktu notarialnego zależy od liczby stron, które zawiera dany wypis. Koszt wypisu jednej strony z aktu notarialnego wynosi 6 zł + 23% VAT =7,38 zł za stronę.

 

Trudno powiedzieć, ile akt darowizny sporządzony w Pańskiej sprawie będzie miał stron, jednakże myślę, że należy liczyć ok. 6 stron, tym samym jeden wypis może kosztować około 45 zł. Proszę jednak mieć na uwadze, że są to obliczenia przybliżone.

 

Podstawę prawną owych obliczeń znajdziemy w § 12 rozporządzenia, który stanowi;

 

„1. Za sporządzenie wypisu, odpisu lub wyciągu z akt notarialnych lub innego dokumentu maksymalna stawka wynosi 6 zł za każdą rozpoczętą stronę.

 

2. Za stronę uważa się tekst obejmujący nie mniej niż 25 wierszy”.

 

Dodatkowo należy mieć na uwadze koniczność dokonania wpisów w księgach wieczystych. Na pewno niezbędny będzie wpis prawa własności syna (obdarowanego) w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla lokalu, w którym jest prowadzony zakład. Koszt wpisu prawa własności wynosi 200 zł, jednakże nie można wykluczyć konieczności dokonania innych wpisów czy też sprostowań, to będzie zależeć bezpośrednio od treści wpisów widniejących w księdze wieczystej, np. sprostowanie powierzchni lokalu, czy też innej omyłki pisarskiej kosztuje 60 zł za każde sprostowanie. Owe koszty stanowią opłaty sądowe i stanowią dochody Skarbu Państwa.

 

Wskazane powyżej opłaty zostały obliczone na podstawie przytoczonych powyżej aktów prawnych, proszę mieć na uwadze, że dużo zależy od okoliczności konkretnej sprawy, jednakże można przyjąć, iż koszty planowanej operacji nie powinny być wyższe niż wskazane w niniejszej odpowiedzi.

 

Obowiązek rozliczenia darowizny może zaistnieć dopiero po śmierci darczyńcy w trakcie postępowania o dział spadku, w którego trakcie pozostali spadkobiercy mogą żądać wyrównania ich udziałów spadkowych po spadkodawcy (darczyńcy) w związku z otrzymaną przez Pana darowizną.

 

Aby tego uniknąć, należy w umowie darowizny umieścić zapis, że darczyńca zwalnia obdarowanego z obowiązku zaliczenia darowizny na poczet schedy spadkowej.

 

Wynika to z art. 1039 K.c., który ma następująca treść:

 

„§ 1. Jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna została dokonana ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.

 

§ 2. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny na schedę spadkową także na spadkobiercę ustawowego nie wymienionego w paragrafie poprzedzającym.

 

§ 3. Nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte”.

 

Zstępnymi Pana ojca są jego dzieci, a więc Pan i siostry, zatem przepis ten może tutaj znaleźć zastosowanie.

 

Pragnę jednocześnie poinformować, że serwis ePorady24.pl świadczy także usługi w zakresie sporządzania pism, w tym pism procesowych, reprezentacji przedsądowej oraz sądowej.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • III minus zero =

»Podobne materiały

Darowizna firmy na rzecz syna

Planuję darowiznę firmy synowi jako osoba fizyczna. Zatrudniam 90 osób. 1. Co z podatkiem od czynności cywilnoprawnych? 2. Jak rozwiązać kwestię płatności i należności? 3. Czy likwidując firmę, mam zlikwidować swój rachunek bankowych? Z jakich pieniędzy (prywatnych czy firmowych) mam zapłacić podate

 

Przepisanie firmy na syna

Prowadzę działalność gospodarczą – kawiarnię. Mama ma drugą kawiarnię, którą chciałaby w całości przekazać mnie w formie darowizny (myślimy o sporządzeniu aktu notarialnego). Obydwie prowadzimy działalność na zasadach ogólnych. Jak powinniśmy to zrobić, żeby urząd skarbowy nie miał j

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »