Mamy 10 894 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna z Rosji

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 03.06.2014

Pochodzę z Rosji; do Polski przyjechałam w 1993 r. W 1990 r. otrzymałam od ojca (na terenie Federacji Rosyjskiej) darowiznę w gotówce, którą wwiozłam do Polski w kwocie odpowiadającej 10 tys. USD bez cła. Darowizna nie była nigdzie udokumentowana ani zgłaszana. W 2010 r., posiadając już obywatelstwo polskie, kupiłam za środki z tej darowizny działkę budowlaną w Polsce. Teraz chciałabym przekazać tę nieruchomość z powrotem ojcu (w formie darowizny). Czy urząd skarbowy może zakwestionować tę darowiznę i wymierzyć mi karę?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Od razu zaznaczę, że kwestie dotyczące obowiązujacych w latach 90. limitów przywozu waluty czy majątku przez emigrantów nie mają tutaj znaczenia. Istotne jest tylko to, czy mamy do czynienia z przychodem pochodzącym ze źródeł, które podatnik (Pani) jest w stanie wykazać.

 

Przychodami są otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Każdy przychód uzyskany w danym roku podatkowym należywykazać przed organem podatkowym. Dotyczy to wszelkiego rodzaju przychodów, czy to osiąganych z działalności gospodarczej, czy to np. z darowizn, z nagród itd.

 

Przychody mogą być osiągane w formie świadczeń pieniężnych lub świadczeń w naturze. W tym ostatnim wypadku ich wartość określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania.

 

Przychody mogą być osiągane w walucie polskiej lub w walucie obcej. W tym ostatnim przypadku przychody przelicza się na złote według kursów z dnia otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika, ogłaszanych przez bank, z którego usług korzystał podatnik, i mających zastosowanie prze kupnie walut. Jeżeli podatnik nie korzysta z usług banku, przychody przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych z dnia uzyskania przychodów, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski.

 

Szczególnym rodzajem świadczenia w naturze jest tzw. nieodpłatne świadczenie – otrzymane również stanowi przychód (np. prowadzący biuro nieodpłatnie korzysta z lokalu swojego kolegi, znajomy nieodpłatnie korzysta z samochodu kolegi, spółka korzysta z lokalu będącego własnością wspólników, który nie został wniesiony do spółki). Wartość nieodpłatnych świadczeń oblicza się w sposób następujący:

 

  1. jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia – według cen stosowanych wobec innych odbiorców (producent sprzedaje 10 kg marchwi za 10 zł, a jednym z odbiorców oferuje je darmo);
  2. jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu;
  3. jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku;
  4. w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

 

Jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń a odpłatnością ponoszą przez podatnika.

 

Drugim charakterystycznym rodzajem przychodów (dochodów) są tzw. przychody z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Są one wolne od opodatkowania (tak: wyrok NSA z 10 maja 2007 r. II FSK 643/06). Jest to o tyle istotne, iż przepisy dotyczące nieujawnionych dochodów stosuje się tylko do przychodów, których pochodzenie nie jest znane. Jeśli podatnik podczas kontroli wskaże, że uzyskał dochody z przestępstwa, to źródło dochodów jest znane organowi podatkowemu. Jednak jeśli podatnik zadeklaruje, że majątek pochodzi z przestępstwa, będzie musiał ponieść konsekwencje karne. Taki majątek podlega przepadkowi. Jeśli bowiem sprawca osiągnął z popełnienia przestępstwa, chociażby pośrednio, korzyść majątkową niepodlegającą przepadkowi, sąd orzeka przepadek takiej korzyści albo jej równowartości. Przepadku nie orzeka się w całości lub w części, jeżeli korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi.

 

Aby bowiem mienie zgromadzone przez podatnika w jednym roku mogło stanowić źródło pokrycia wydatków poniesionych w roku następnym, musi mieć walor legalności. Mienie to musi pochodzić wyłącznie z opodatkowanych przychodów albo z przychodów zwolnionych z obowiązku podatkowego (wyrok NSA z 12 grudnia 2006 r., sygn. akt II FSK 71/06, niepubl.).

 

Tutaj dochodzimy do istotnego rozróżnienia, którego organy podatkowe często nie rozumieją. Otóż:

 

  1. Czym innym jest przychód z nieujawnionych źródeł – jest przychód, ale podatnik nie jest w stanie wykazać jego źródła – np. na czyimś koncie bankowym pojawiła się kwota 200 tys. zł jako „wpłata” i podatnik nie jest w stanie wykazać, skąd taka kwota się wzięła jego rachunku; taki przychód podlega wówczas podatkowi 75% bez odsetek.
  2. Czym innym jest przychód ze źródeł, które podatnik ujawnił (chociażby w postępowaniu kontrolnym) i je wykazał podczas kontroli, natomiast nie wskazał ich w deklaracjach podatkowych (i oczywiście nie zapłacił podatku). Taki przychód nie podlega opodatkowaniu podatkiem 75%. Organ podatkowy powinien po prostu wymierzyć podatek według skali podatkowej od osiąganego przychodu (ustalonego czy to na podstawie danych, czy to w drodze oszacowania) wraz z odsetkami za zwłokę od dnia następnego po dacie płatności każdej zaległości podatkowej. W takim wypadku mamy sytuację, gdy zarówno istnieje przychód, jak i podatnik potrafił wykazać jego źródło.

 

W praktyce postępowania dotyczące podatku z tzw. źródeł nieujawnionych zdarzają się dość często. Postępowania takie są wszczynane w sytuacji, gdy podatnik, który wykazuje w deklaracjach niskie dochody, nagle dokonuje zakupu wartościowego majątku, np. nie zaciągając kredytu. Powstaje wówczas pytanie, skąd podatnik ma pieniądze na zakup nieruchomości, skoro wedle deklaracji zarabia np. 2 tys. zł na miesiąc. Wniosek – w takim razie musi mieć przychód, którego nie ujawnił, np. pracując na czarno, nie wystawiając faktur i biorąc pieniądze „pod stołem” lub też otrzymał on wysoką darowiznę, której również nie zgłosił do urzędu skarbowego. Ten przychód to właśnie tzw. przychód ze źródeł nieujawnionych i organ podatkowy wymierza od niego podatek w wysokości 75% przychodu.

 

W Pani wypadku problem może sprowadzać się do tego, czy jest Pani w stanie wykazać, z jakiego tytułu miała Pani środki na zakup działki. Tutaj dodam jedną rzecz: otóż jeśli osiąga Pani stały, wysoki dochód, np. ma Pani wysoką pensję lub też osiąga dochód z działalności gospodarczej i dochód ten wystarcza na dokonywanie wspomnianych inwestycji, to być może w ogóle nie będzie musiała Pani się uciekać do próby udowadniania darowizny z Rosji. Jeśli np. zarabiała Pani 20-30 tys. zł miesięcznie i deklarowała Pani taki dochód w deklaracjach, to fakt dokonywania przez Panią inwestycji w nieruchomości wydaje się naturalny i nie powinien wzbudzać specjalnego zainteresowania urzędników skarbowych. Natomiast jeśli deklarowała Pani niski dochód, a zakupiła Pani kilka nieruchomości, to już powstaje wątpliwość – skąd miała Pani na to środki.

 

Powstaje jeszcze jedna istotna kwestia – mianowicie wartość darowizny z Rosji. Obecnie 10 tys. dolarów nie stanowi szczególnie wysokiej sumy, a już raczej nie starczy na kupno działki. Natomiast w latach 90. była to bardzo duża kwota i powstaje teraz pytanie, co Pani w międzyczasie z tymi pieniędzmi zrobiła, czy np. leżały na lokacie, były gdzieś zainwestowane.

 

W każdym razie, jeśli organy podatkowe wszczęłyby postępowanie w sprawie podatku z nieujawnionych źródeł przychodów, musiałaby Pani wykazać, iż otrzymała Pani darowiznę od ojca z Rosji. Oczywiście darowizna ta nie podlegała opodatkowaniu w Polsce, ponieważ dokonana została w Rosji, Pani wówczas nie miała obywatelstwa polskiego ani – jak rozumiem – nie mieszkała w Polsce. Organu podatkowego nie będzie też raczej interesowało, ile pieniędzy mogła Pani legalnie wwieźć do Polski, gdyż było to kilkanaście lat temu.

 

Jeśli chodzi o wykazanie darowizny, to jest to już kwestia oceny dowodów przez organ podatkowy i kontroli tej oceny przez organ wyższej instancji oraz sąd administracyjny. Jeśli nie dysponuje Pani umową darowizny na piśmie i taka umowa nigdzie się nie ostała, to w zasadzie dowodem może być oświadczenie Pani ojca lub jego zeznania w charakterze świadka, iż przekazał Pani 10 tys. dolarów. Naturalnie, nasuwa się przy tym kolejne pytanie: skąd Pani ojciec miał te pieniądze. Urzędnicy zapewne będą drążyć ten temat, oczywiście nie dlatego, aby wymierzyć podatek Pani ojcu (bo przecież mieszkał wówczas w Rosji), ale żeby zweryfikować, czy rzeczywiście jego oświadczenie jest wiarygodne.

 

Niestety, orzecznictwo dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych od przychodów z nieujawnionych źródeł jest bardzo niekorzystne dla podatników. Nawet pieniądze zarobione kilkanaście lat temu, w tym dochody uzyskane za granicą, które nie zostały opodatkowane w Polsce, mogą zostać opodatkowane przez organy podatkowe 75% sankcyjną stawką podatku dochodowego. Istota problemu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy dochody, które ukryto przed organami podatkowymi w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe za okres, w którym je osiągnięto, uległo już przedawnieniu, mogą być opodatkowane podatkiem od nieujawnionych źródeł przychodu.

 

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (wyrok z 16 grudnia 2009 roku, sygn. akt I SA/Bk 498/09) trudno uznać za prawidłową sytuację, w której podatnik musi liczyć się z możliwością dochodzenia roszczeń podatkowych przez podmiot uprawniony z tytułu podatku w bliżej nieokreślonej przestrzeni czasu, która kończy się wraz ze śmiercią podatnika. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że organy skarbowe nie mają możliwości opodatkowania ukrytych dochodów, od których nie został zapłacony należny podatek, w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe za okres, w którym te dochody zostały osiągnięte, uległo przedawnieniu.

 

Powyższego poglądu nie podzielił jednak Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 26 września 2011 roku, sygn. akt II FSK/1138/10), który stwierdził, że decyzja w przedmiocie opodatkowania dochodów nieujawnionych tworzy odrębne zobowiązania podatkowe, nazwane przez ustawodawcę „podatkiem od nieujawnionych źródeł”. W takiej sytuacji strona nie może w celu zniweczenia opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach powołać się na przychody wcześniej ukryte przed opodatkowaniem, co do których termin przedawnienia zobowiązań podatkowych już upłynął. Oznacza to, że w odniesieniu do dochodów nieujawnionych przedawnienie zobowiązania podatkowego może mieć zastosowanie dopiero wówczas, gdy nastąpi konkretyzacja zobowiązania podatkowego, czyli już po doręczeniu decyzji wymiarowej (decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe od „nieujawnionych źródeł”). Przedawnienie może zatem dotyczyć tylko dochodu znanego i ujawnionego organom podatkowym, a nie dochodu ukrytego. De facto więc zobowiązanie takie nigdy się nie przedawnia.

 

W praktyce zatem organ podatkowy może nałożyć podatek w sytuacji, gdy w toku postępowania podatkowego podatnik wykaże, że wydatki poniesione w okresie, którego dotyczy to postępowanie, zostały sfinansowane z dochodów uzyskanych wiele lat wcześniej, jeżeli podatnik jednocześnie nie jest w stanie udowodnić, iż środki te pochodziły z przychodów opodatkowanych lub zwolnionych z opodatkowania w rozumieniu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć plus 2 =

»Podobne materiały

Zakup nieruchomości w Polsce z dochodów z zagranicy

Od siedmiu lat przebywam na stałe za granicą, gdzie legalnie zarabiam. Rozliczam się z podatków zgodnie z prawem, a oszczędności przywoziłem do kraju i składałem w kopercie u moich rodziców od początku. Jednorazowo wwoziłem ok. 8-9 tys. euro, czego nigdzie nie zgłaszałem, posiadam tylko wyciągi bank

 

Kupno mieszkania za środki pochodzące z zagranicy

Jestem obywatelką polską zamieszkującą na stałe w USA. Chcę kupić w Polsce mieszkanie. 1) Czy mieszkanie będzie wchodzić w skład majątku wspólnego? 2) Czy mogę kupić mieszkanie za środki pochodzące z mojego majątku osobistego (darowizna ze strony męża na rzecz mojego majątku odrębnego)? Czy taką dar

 

Darowizna od wujka z USA

Wujek (brat mojej mamy) mieszkający w USA chce przesłać mi pieniądze na mieszkanie. Jak rozwiązać problem podatku? Wiem, że wujek nie powinien dokonać darowizny bezpośrednio na mnie. Czy można zrobić to w ten sposób, że wujek przekaże pieniądze mojej mamie, a potem mama zrobi przelew na mój rachunek

 

Tax free przy zakupie samochodu w Polsce i rejestracji w Rosji

Mój mąż pracuje na dwuletnim kontrakcie w Rosji, choć na stałe zameldowany jest w Polsce. Planuje zakup samochodu, którym chciałby wyjechać do Rosji – tam go zarejestruje. Czy jest możliwość zakupu pojazdu bez podatku lub możliwość jego odzyskania później (na zasadzie tax free)?  

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »