Mamy 10 894 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna przedsiębiorstwa

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 02.09.2013

Jesteśmy z żoną wspólnikami spółki cywilnej. Chcemy zakończyć działalność i przekazać synowi przedsiębiorstwo w darowiźnie. Syn przed otrzymaniem darowizny założyłby jednoosobową firmę o tym samym profilu. Czy jest to słuszna droga postępowania? Jakie skutki podatkowe możemy ponieść? Jak ich uniknąć?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podatki przy tego typu operacjach występują zawsze.

 

W zależności od wyboru wariantu przekazania oraz jego formy wystąpić mogą:

 

  • po Państwa stronie – podatek dochodowy, podatek VAT,
  • po stronie syna – podatek od darowizny, podatek dochodowy, podatek od czynności cywilnoprawnej.

 

Wybrana została darowizna. Jak mniemam, darowizna przedsiębiorstwa prowadzonej przez Państwa spółki cywilnej. Jest to najodpowiedniejsza forma przekazania firmy synowi z uwagi na to, że pozwala na uniknięcie podatku od darowizny oraz podatku VAT. Niestety nie da się uniknąć podatku dochodowego.

 

Należy dokonać darowizny całego przedsiębiorstwa dla syna, a następnie zlikwidować swoją działalność – jest konieczne, by darowizna była dokonana przed datą zlikwidowania spółki cywilnej. Jeśli likwidacja ma nastąpić z dniem 31 grudnia 2013 r., to darowizna mogłaby nastąpić np. 28 grudnia 2013 r.

 

Są Państwo wspólnikami spółki cywilnej, a ponadto małżonkami.

 

Należy podjąć następujące czynności:

 

  1. Syn powinien założyć przed dokonaniem darowizny własną działalność. W tym przypadku wprowadzi do firmy wyposażenie i środki trwałe, a także towary handlowe, produkty itp.
  2. Jako wspólnicy powinni Państwo podjąć uchwałę o dokonaniu darowizny przedsiębiorstwa na rzecz syna.
  3. Następnie konieczne jest zawarcie umowy darowizny.
  4. Ponieważ w skład przedsiębiorstwa wchodzą nieruchomości, to darowizna wymaga formy aktu notarialnego:
    1. Przy umowie w zwykłej formie pisemnej – w ciągu 14 dni od jej zawarcia należy zgłosić ten fakt do urzędu skarbowego w celu opodatkowania darowizny podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Przy umowie w formie aktu notarialnego podatek od czynności cywilnoprawnych pobiera od razu notariusz.
    2. Przy umowie w zwykłej formie pisemnej – w ciągu 6 miesięcy od jej zawarcia należy zgłosić ten fakt do urzędu skarbowego w celu opodatkowania darowizny podatkiem od darowizn. Zgłoszenie tego faktu po tym terminie powoduje utratę zwolnienia darowizny z tego podatku. Przy umowie w formie aktu notarialnego to notariusz składa zawiadomienie o darowiźnie do urzędu skarbowego.
  5. Następnie wystarczy zlikwidować spółkę cywilna, wyrejestrować swoje działalności i koniec. Końcowy spis z natury pozostałych środków, towarów, rzeczy jest teoretycznie zerowy.

 

Darowizna ta, jak wskazałem, będzie zwolniona z podatku od spadków i darowizn zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (przy zachowaniu wymogów formalnych – złożenie druku SD-Z2), ustawodawca bowiem zwolnił z podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez zstępnych (dzieci), jeżeli:

 

  1. zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego,
  2. udokumentują – w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 – ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

 

Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy m.in. nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

 

Przyjmuje się, że w przypadku, gdy w skład przedsiębiorstwa wchodzą środki pieniężne, ich przekazanie musi być udokumentowane w powyższy sposób, tak jakby była to odrębna darowizna, a więc muszą być przekazane z Państwa rachunku bankowego (spółki cywilnej) na rachunek syna (może być prywatny).

 

VAT

 

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (ustawa o VAT) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT).

 

Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

 

Pojęcie „transakcji zbycia”, należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania przedmiotem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego (aportu). Zbycie przedsiębiorstwa podlega zasadzie swobody umów, a więc może nastąpić na podstawie każdej czynności rozporządzającej.

 

Przepisy ustawy nie definiują terminu „przedsiębiorstwo”. Z tej przyczyny dla celów określenia zakresu tego pojęcia wykorzystuje się regulację zawartą w art. 551 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem: „Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.

 

Obejmuje ono w szczególności:

 

1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

 

2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

 

3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

 

4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

 

5) koncesje, licencje i zezwolenia;

 

6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

 

7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

 

8) tajemnice przedsiębiorstwa;

 

9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej”.

 

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że nie podlegają opodatkowaniu transakcje zbycia przedsiębiorstwa, w tym np. sprzedaż, darowizna czy wniesienie go aportem.

 

Podatek dochodowy

 

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych przepisów tejże ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn, zatem ani otrzymanie, ani darowanie przedsiębiorstwa w drodze darowizny nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

 

Podatek od czynności cywilnoprawnych

 

Przy umowie darowizny na obdarowanym (synu) ciążyć będzie obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, jednakże jedynie w zakresie, w jakim doszło do przejęcia długów i ciężarów.

 

Ciężarami i długami będą zobowiązania spółki cywilnej w chwili dokonywania darowizny i od ich wartości naliczony będzie podatek od czynności cywilnoprawnych.

 

O ile syn nie przejmie długów spółki cywilnej, o tyle podatek od czynności cywilnoprawnych nie wystąpi.

 

Podatek ten wynosi dla darowizny:

 

  • przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym – 2%,
  • przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych – 1%.

 

Liczony jest on od wartości przejmowanych ciężarów i długów.

 

W konsekwencji tego syn na koniec roku zobowiązany będzie wykazać otrzymane towary w remanencie końcowym i dojdzie do sytuacji, że będzie on wyższy niż początkowy, a zatem podlegać będzie to opodatkowaniu podatkiem dochodowym u syna. Taka sytuacja będzie mieć miejsce niezależnie od tego, czy będzie to darowizna przedsiębiorstwa, zwykła darowizna czy też sprzedaż.

 

W przyszłości zbycie towarów przez syna jako przedsiębiorcę wygeneruje przychód podlegający co do zasady opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Ale w międzyczasie syn czynił będzie także wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, czym może zmniejszyć ewentualne obciążenie podatkiem dochodowym.

 

W takiej sytuacji (syn prowadzi działalność) zbycie przez niego otrzymanych towarów jest prowadzeniem działalności i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

 

Jako przedsiębiorca ma prawo sprzedawać otrzymane towary od razu. Tyle tylko, że będzie to opodatkowane.

 

Wyposażenie i środki trwałe może zbyć bez podatku VAT po półrocznym okresie ich używania jako towary używane. Niestety nie dotyczy to towarów handlowych.

 

Zwolnieniu od podatku VAT podlega dostawa towarów używanych (poza sytuacją zbycia przedsiębiorstwa) przy spełnieniu warunku, że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zwolnienie to dotyczy towarów używanych (nabyte towary powinny być faktycznie wykorzystywane dla celów prowadzonego przedsiębiorstwa).

 

Zwolnieniu temu nie podlega dostawa towarów handlowych (nie ma bowiem miejsca użytkowanie, ale nabycie w celu dalszej odsprzedaży). Zwolnienie to ma jednak zastosowanie przy dostawie środków trwałych, wyposażenia.

 

Zwolnieniu podlega nie tylko ich dostawa, lecz także każdy wypadek przeniesienia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT), przy zachowaniu warunku o braku prawa do odliczenia podatku VAT przy wcześniejszym nabyciu towarów.

 

Gdyby syn otrzymał darowiznę jako zwykła osoba (nie zaś przedsiębiorca), miałby prawo zbyć rzeczy ruchome wchodzące w skład darowizny po upływie pół roku od ich otrzymania bez podatku dochodowego, natomiast nieruchomości po okresie 5 lat od końca roku podatkowego, w jakim ją nabył w drodze darowizny. Jak jednak wynika z opisu, taka sytuacja nie będzie miała miejsca.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VIII minus I =

»Podobne materiały

Darowizna firmy na rzecz syna

Planuję darowiznę firmy synowi jako osoba fizyczna. Zatrudniam 90 osób. 1. Co z podatkiem od czynności cywilnoprawnych? 2. Jak rozwiązać kwestię płatności i należności? 3. Czy likwidując firmę, mam zlikwidować swój rachunek bankowych? Z jakich pieniędzy (prywatnych czy firmowych) mam zapłacić podate

Jak przekazać firmę dzieciom?

Nasz tata prowadzi działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, jest płatnikiem podatku VAT. Ponieważ czuje się już zmęczony pracą, chciałby przekazać działalność nam, czyli dwóm córkom. Jakie kroki należy kolejno podjąć, by do tego doprowadzić? Czy powinnyśmy założyć jakąś spółkę?

Podatek od darowizny wypłacanej w ratach

Około rok temu umówiłam się z córką, że sfinansuję jej część kosztów zakupu mieszkania (pozostałą część córka wraz z mężem finansują z kredytu). Ponieważ nie mogłam przekazać jej całej kwoty jednorazowo, przelałam ją w czterech ratach. Oprócz tego raz zapłaciłam w imieniu córki i jej męża zaliczkę n
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »