.
Mamy 12 156 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna od dłużnika

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 19.05.2010

Wspólnie z bratem jesteśmy właścicielami nieruchomości, którą planujemy sprzedać. Brat ma liczne długi wobec różnych wierzycieli (także wobec mnie). Czy mogę przyjąć darowiznę jego części, nie narażając się na roszczenia osób, wobec których brat ma zobowiązania? Czy darowizna może zostać unieważniona? Jak pokryć długi brata?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawę prawną dla Pani pytania stanowi art. 527 Kodeksu cywilnego:

 

§ 1. „Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

 

§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

 

§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

 

§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli”.

 

Instytucja uregulowana w powyższym przepisie zwana jest skargą pauliańską. Stanowi ona środek ochrony wierzycieli przed działaniami nielojalnego dłużnika. Przeniesienie przez brata udziału w nieruchomości na Panią rzecz stanowi czynność, która może być uznana za dokonaną na szkodę wierzycieli.

 

W praktyce obrotu skarga pauliańska jest często wykorzystywanym instrumentem ochrony interesów wierzycieli poszukujących zaspokojenia należności od niewypłacalnych, a zarazem nielojalnych (czy wręcz nieuczciwych) dłużników.

 

Skarga pauliańska chroni wierzyciela przed pokrzywdzeniem w wyniku dokonania przez dłużnika czynności prawnej, w której następstwie stał się on niewypłacalny lub stał się niewypłacalny w większym stopniu, niż był przed dokonaniem tej czynności. Wierzyciel może mianowicie żądać (w drodze powództwa o ukształtowanie stosunku prawnego, zob. art. 531), by taka czynność prawna została uznana w stosunku do niego za bezskuteczną i by w konsekwencji mógł on poszukiwać zaspokojenia na tym, co skutkiem owej czynności wyszło z majątku dłużnika lub do niego nie weszło. Jego powództwo wszakże kierowane jest nie przeciwko dłużnikowi, lecz przeciwko osobie trzeciej (w tym wypadku powództwo skierowane byłoby nie do brata, ale przeciwko Pani), która skutkiem czynności prawnej dłużnika nabyła prawo lub zwolniona została z obowiązku.

 

Wierzycielowi przysługuje skarga pauliańska, jeżeli kumulatywnie spełnionych jest kilka, wynikających z art. 527, przesłanek. Są one następujące:

 

  1. istnienie godnego ochrony interesu wierzyciela w postaci wierzytelności,
  2. dokonanie przez dłużnika z „osobą trzecią” czynności prawnej,
  3. dokonanie przez dłużnika czynności „z pokrzywdzeniem wierzycieli”, a zarazem takiej, z której „osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową”,
  4. dokonanie przez dłużnika czynności „ze świadomością pokrzywdzenia”,
  5. działanie osoby trzeciej w złej wierze.

 

Ciężar udowodnienia wymienionych przesłanek spoczywa na wierzycielu. Wobec faktu, że stanowi Pani najbliższą rodzinę brata, przeciwko Pani istnieją domniemania, które powodują przejście na Panią ciężaru dowodu. To Pani musiałaby wykazać, iż nie wiedziała o ciężkiej sytuacji majątkowej brata mimo istniejącego miedzy Państwem bliskiego pokrewieństwa. W praktyce jest to bardzo trudne.

 

Reasumując, przeniesienie własności udziału przez brata na Panią rzecz (czy to w drodze darowizny, czy innej czynności prawnej) może być uznane za czynność bezskuteczną wobec wierzycieli brata.

 

Pewnym rozwiązaniem byłoby sądowe zniesienie współwłasności. Przedmiotem skargi nie może być oczywiście orzeczenie sądu. Nie oznacza to jednak niedopuszczalności zaskarżenia czynności, które stanowiły podstawę wydania orzeczenia.

 

Oczywiście Pani jako wierzyciel brata może także dochodzić zaspokojenia swoich wierzytelności z jego majątku. We wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego może Pani zaproponować sposób egzekucji, którym byłoby zajęcie nieruchomości (czyli zajęcie udziału). Takie działanie jest jednak obarczone ryzykiem, iż do postępowania egzekucyjnego dołączą inni wierzyciele.

 

Reasumując, powinna Pani dokonać analizy sytuacji finansowej brata i stanu jego zadłużenia. Należy pamiętać, iż skorzystanie przez wierzycieli z instytucji skargi pauliańskiej ograniczone jest wymogami ustawowymi. Jednym z nich jest pokrzywdzenie wierzycieli czynnością prawną dłużnika. Stąd też, jeśli brat posiada inny majątek (wynagrodzenie, oszczędności, ruchomości), to dokonanie czynności prawnej rozporządzającej udziałem (darowizna, sprzedaż) nie może być uznane za czynność mającą na celu pokrzywdzenie wierzycieli.

 

Jeśli natomiast zależy Państwu na spłacie długów brata, to dla wierzycieli Pani brata sprzedaż nieruchomości i zaspokojenie ich z uzyskanej kwoty sprzedaży byłoby rozwiązaniem optymalnym.

 

Należałoby w pierwszym rzędzie ustalić wierzycieli brata i uzyskać od nich odroczenie terminu płatności zobowiązań. Takie oświadczenie może mieć postać aktu notarialnego (chociaż nie ma takiego wymogu ustawowego), co dla wierzycieli jest rozwiązaniem korzystnym.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I plus 10 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe

porady budowlane

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton