.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna dla małżonka

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 03.04.2013

W czasie trwania małżeństwa otrzymałem działkę na podstawie nieformalnej umowy darowizny w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr.27, poz. 250), na którą został wydany akt własności na moje nazwisko. Czy przy podziale majątku (po rozwodzie) działka zostanie zaliczona do majątku wspólnego i podzielona, czy jest ona wyłącznie moją własnością? W księgach wieczystych figuruje tylko moje imię i nazwisko.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jeśli w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91), tj. 4 listopada 1971 r., łączyła Pana z małżonką majątkowa wspólność ustawowa, to nieruchomość objęta aktem własności ziemi wydanym wyłącznie na Pańskie nazwisko stanowi przedmiot majątku wspólnego i podlega podziałowi jako majątek wspólny (dorobkowy) po ustaniu wspólności wskutek uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.

 

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 ust. 1 powołanej wyżej ustawy nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku.

 

Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie może być podstawą prawną uczynienia darowizny. Jeśli ktoś przekazał Panu w drodze umowy darowizny na podstawie art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) przedmiotową nieruchomość, lecz nie została dochowana forma aktu notarialnego, zastrzeżona pod rygorem nieważności, to umowa darowizny jest nieważna. Ustawa uwłaszczeniowa została wydana właśnie w celu uporządkowania stosunków własnościowych wynikających z nieformalnego obrotu gruntami rolnymi, powszechnego kilkadziesiąt lat temu w stosunkach wiejskich.

 

Jak wskazała Izba Cywilna Sądu Najwyższego w postanowieniu z 21 kwietnia 2004 r. (sygn. akt III CK 475/02): „błędny jest pogląd, że treść aktu własności ziemi, wydanego w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) wiążąco rozstrzyga w przedmiocie, czy objęta tym aktem nieruchomość weszła w skład majątku wspólnego małżonków, czy też należy do majątku odrębnego jednego z nich. Sąd w tym przedmiocie rozstrzyga samodzielnie, bowiem wiążąca moc prawna aktu administracyjnego sprowadza się do tej sfery stosunków, do której uregulowania organ administracyjny jest ustawowo powołany”.

 

Oznacza to, że rozstrzygnięcie o wejściu nieruchomości w skład majątku wspólnego nie jest determinowane nazwiskiem właściciela z aktu własności ziemi (decyzji administracyjnej) i Pańska była żona ma prawo domagać się podziału tej nieruchomości i żądać ustalenia w toku postępowania działowego, że weszła ona w skład majątku wspólnego, pod warunkiem pozostawania we wspólności majątkowej 4 listopada 1971 r. Nabycie w trybie ustawy ma charakter pierwotny i nie ma znaczenia, że ktoś nieformalnie darował wyłącznie Panu tę nieruchomość, nie może mieć bowiem w tych okolicznościach zastosowania przepis pkt 2 art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) stanowiący, że do majątku osobistego (odrębnego) wchodzą składniki nabyte w drodze m.in. darowizny.

 

Powołując się na treść uzasadnienia powyższego postanowienia i biorąc pod uwagę wielokrotne rozstrzyganie przedstawionego przez Pana problemu w orzecznictwie sądowym, należy wskazać, iż kwestia zaliczenia do majątku wspólnego lub odrębnego małżonków nieruchomości nabytej na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych podlega ocenie na gruncie przepisów K.r.o. Stanowisko to wywodzi się z powszechnie aprobowanego poglądu, że nabycie własności nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy ma charakter nabycia pierwotnego. Podłożem tego poglądu jest stwierdzenie, że art. 1 ust. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie był wyrazem konwalidacji nieformalnych umów zbycia nieruchomości rolnych, lecz stanowił formę pierwotnego nabycia własności. W istocie chodziło o usankcjonowanie stanów posiadania gruntów rolnych oraz uporządkowanie skomplikowanych stosunków własnościowych na wsi, w związku z czym prawodawca istniejącym stanom faktycznym nadał walor prawny przez przyznanie samoistnym posiadaczom – z mocy samej ustawy – prawa własności posiadanych nieruchomości.

 

Według zasad K.r.o., a w szczególności jego art. 31, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa małżeńska obejmująca ich dorobek, chyba że ustrój ten zostanie umownie wyłączony przez zainteresowane strony. Wspólny majątek małżonków stanowią przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Dorobek – w rozumieniu art. 31 K.r.o. – obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, jeżeli tylko nie stanowią one odrębnego majątku jednego z małżonków z mocy art. 33 K.r.o.

 

W myśl tych zasad każda nieruchomość rolna nabyta na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych powinna być zaliczona do majątku wspólnego małżonków, jeśli 4 listopada 1971 r. istniała między nimi wspólność ustawowa. Taką ostatecznie ukształtowaną linię orzecznictwa potwierdzają np. uchwały Sądu Najwyższego z 1 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 114/88, z 24 stycznia 1991 r., sygn. akt III CZP 61/90, i z 14 kwietnia 1994 r., sygn. akt III CZP 45/94, a nadto wyroki Sądu Najwyższego z 9 września 1999 r., sygn. akt II CKN 458/98, z 9 listopada 2000 r., sygn. akt II CKN 327/00. Trzeba także zauważyć, że w powołanej uchwale z 14 kwietnia 1994 r. Sąd Najwyższy wskazał, iż akt własności ziemi stwierdzający nabycie przez jednego z małżonków własności nieruchomości rolnej – na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych – wraz z aktem małżeństwa stanowią podstawę wpisu w księdze wieczystej drugiego z nich, jeżeli 4 listopada 1971 r. pozostawali oni w ustawowej wspólności małżeńskiej.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 7 - 1 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »