Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna a skarga pauliańska

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 13.12.2014

Mój teść ma długi (około 50 000 zł, dotyczy 3 wierzycieli), jest na emeryturze, ma zajęcie komornicze około 600 zł miesięcznie. Jedynym majątkiem jaki teść posiadał było mieszkanie własnościowe, które darował swojemu synowi. Kilka miesięcy po darowiźnie teść otrzymał zawiadomienie od komornika, że na wniosek jednego z wierzycieli wszczyna egzekucję z ww. nieruchomości i wzywa do zapłaty długu. Po okazaniu aktu notarialnego uznano egzekucję za niezasadną, jednak wierzyciel może złożyć wobec mojego męża skargę pauliańską. Czy jeżeli teść będzie wpłacał większe kwoty na spłatę należności, to coś pomoże? W jaki sposób udowodnić, że mąż przyjmując darowiznę, nic nie wiedział o długach teścia? Czy w obecnej sytuacji możemy sprzedać to mieszkanie?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Dokonanie darowizny nieruchomości czy też innego wartościowego przedmiotu majątkowego przez dłużnika na rzecz osoby bliskiej, jest jedną z najbardziej ryzykownych opcji, które narażają na skuteczne wytoczenie powództwa pauliańskiego przez wierzyciela, znacznie ułatwiając temu wierzycielowi dowodzenie wielu okoliczności przed sądem, dzięki ustanowieniu szeregu domniemań faktycznych. Zgodnie z przepisem art. 527 § 1 Kodeksu cywilnego, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Jest to tzw. skarga pauliańska, instytucja wywodząca się jeszcze z prawa rzymskiego, zaś uwzględnienie powództwa wierzyciela skutkuje bezskutecznością względną czynności prawnej (tylko w stosunku do tego wierzyciela).

 

Przede wszystkim, jak wynika z treści przepisu art. 531 § 1 K.c., żądanie uznania za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową. W okolicznościach przedmiotowej sprawy osobą trzecią jest Pani mąż. Jeśli wskutek czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie (np. w drodze umowy darowizny – przyp. aut.) wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, choćby osoba ta nie wiedziała i przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela (art. 528 K.c.).Oznacza to, że w przypadku nieodpłatnej czynności prawnej zupełnie nie ma znaczenia stan świadomości kontrahenta dłużnika.

 

Ponadto, jeśli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba, będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela (art. 527 § 3 K.c.). Skoro teść dokonał darowizny mieszkania na rzecz swojego syna, to wierzyciel nie musi udowadniać, że syn wiedział o chęci pokrzywdzenia wierzycieli poprzez tę czynność prawną. Dla przyjęcia skutków, wynikających z przedmiotowego domniemania faktycznego nie ma znaczenia, czy osoba bliska mieszka z dłużnikiem czy nie. W konsekwencji, darowizna na rzecz syna wyklucza wszelkie Państwa działania, zmierzające do wykazania, że syn dłużnika nie wiedział w istocie o zamiarze pokrzywdzenia wierzycieli, towarzyszącym ojcu. Ewentualne wnioski dowodowe przed sądem nie będą mieć wobec tego szans uwzględnienia, bowiem określone fakty, jak wiedza osoby osiągającej korzyść majątkową, będą już na wstępie udowodnione dzięki istniejącym domniemaniom. Jak stanowi przepis art. 231 Kodeksu postępowania cywilnego, sąd może uznać za ustalone fakty, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne).

 

Proszę też zwrócić uwagę na przepis art. 527 § 2 K.c., w świetle którego czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeśli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Skoro zobowiązania teścia wobec trzech wierzycieli, jak Pani podaje, wynoszą ok. 50 tys. zł, a potrącenie ze świadczenia emerytalnego obejmuje kwotę ok. 600 zł miesięcznie, to z całą pewnością wyzbycie się jedynego wartościowego składnika majątku, jakim było prawo do lokalu mieszkalnego, co najmniej zwiększa niewypłacalność dłużnika, a wierzyciel nie będzie mieć problemów z udowodnieniem tej okoliczności w toku ewentualnego procesu sądowego. Gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny również domniemywa się, że działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art. 529 K.c.).

 

Fakt, że teść zwiększy poziom miesięcznych spłat na rzecz wierzycieli może wpłynąć na opóźnienie realizacji zamiaru wytoczenia powództwa pauliańskiego lub nawet na rezygnację z tych planów, choć zapewne będzie to zależało od stopnia zaspokojenia roszczeń, a przede wszystkim od woli wierzycieli. Wierzyciel ma pięć lat od dnia dokonania czynności prawnej, aby skierować roszczenie pauliańskie na drogę procesu cywilnego, po tym terminie jego uprawnienie wygasa (art. 534 K.c.).

 

Pani mąż, jako obdarowana osoba trzecia, dysponuje jednak pełnym prawem do rozporządzenia uzyskaną korzyścią, może więc np. sprzedać nieruchomość mieszkalną (art. 531 § 2 K.c.), gdyż ryzyko wytoczenia powództwa pauliańskiego nie ogranicza treści prawa własności lub zbywalności ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji wierzyciel może wystąpić ze swoim powództwem bezpośrednio przeciwko osobie, na rzecz której rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika (teścia – przyp. aut.) za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne. Jeśli mąż dokona zbycia w drodze umowy sprzedaży (proszę unikać darowizny) na rzecz obcej osoby trzeciej, to wierzyciel będzie mieć poważny problem z udowodnieniem stanu wiedzy nabywcy, co w konsekwencji może zaważyć na losach pozwu.

 

Proszę jednak mieć świadomość, że zbycie odrębnej własności lokalu czy też spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku w którym nastąpiło nabycie, pociąga za sobą konsekwencje w postaci powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli w ciągu dwóch lat uzyskany dochód nie zostanie wydatkowany na własne cele mieszkaniowe podatnika (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, art. 21 ust. 1 pkt 131 i ust. 25, art. 22 ust. 6d i ust. 6e oraz art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.). Po szczegóły odsyłam Panią do ustawy i do wskazanych przepisów, bowiem na te istotne zagadnienia podatkowe jedynie zwracam uwagę.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć plus IV =

»Podobne materiały

Czy mogę przed licytacją wykupić nieruchomości od komornika?

Tata nie płacił długów i cały majątek przejmuje komornik i jest zaplanowana licytacja. Czy mogę przed licytacją wykupić nieruchomości? Czy to odwoła licytację?

 

Klauzula wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika przed 20 stycznia 2005 r.

Mój mąż w 2002 r. zawarł z bankiem umowę kredytową. W 2004 r. pobraliśmy się i oboje kupiliśmy dom, w którym obecnie mieszkamy. Ze względu na problemy finansowe, z którymi ostatnio się borykamy, nie jesteśmy w stanie spłacać kredytu. Bank uzyskał tytuł wykonawczy i wszczął egzekucję z naszej ni

 

Darowizna dla dzieci a skarga pauliańska

Czy da się obronić majątek podatnika przed skargą pauliańską? Dokonałem darowizny na rzecz dzieci przed wydaniem decyzji UKS.

 

Jak znieść współwłasność nieruchomości ze spadku?

Po moim zmarłym mężu jest siedmioro spadkobierców (ja 50%, jego siostra 25% i 5 bratanków). Nie możemy dojść do porozumienia w kwestii lokat bankowych – jedna osoba nie chce złożyć dyspozycji uruchomienia tych pieniędzy. Oprócz lokat jest jeszcze mieszkanie, obecnie nikt tam nie mieszka (ja ro

 

Przechowywanie akt spraw sądowych

Jak długo przechowuje się akta sprawy sądowej w archiwum sądu? Chodzi o wypadek drogowy – wyrok to rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata, kara grzywny i zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na rok.  

 

Jak przeprowadzić rozbiórkę budynku w granicy działki?

Otrzymałem nakaz powiatowego inspektora nadzoru budowlanego rozbiórki budynku (stary warsztat), który stoi w granicy działki. Czy powinienem wystąpić o zgodę sąsiada (będzie konieczne wejście na teren jego działki) lub złożyć jakieś pismo w urzędzie?

 

Wymogi dotyczące nazwy towaru na fakturze

Mam pytanie dotyczące nazewnictwa towarów na fakturach. Konkretnie chodzi o to, czy nazwa towaru na fakturach zakupu i sprzedaży może się różnić. Otóż kupuję do dalszej odsprzedaży towar, na fakturze zakupu towar nazywa się np. „zmywacz metal cleaner”, czy mogę na fakturze sprzedaży nazw

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »